Genel arşivleri - Anıl Şakrak
1
archive,category,category-genel,category-1,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-theme-ver-9.1.3,wpb-js-composer js-comp-ver-4.11.2.1,vc_responsive

Genel

25 Haz Yapayzekalılaştıramadıklarımızdan mısınız?

“Dave, zihnim gidiyor. Bunu hissedebiliyorum. Hissedebiliyorum. Zihnim gidiyor.
Bundan hiç şüphe yok. Hissedebiliyorum. Hissedebiliyorum. Hissedebiliyorum. Korkuyorum.
İyi günler, beyler. Ben bir HAL 9000 bilgisayarıyım.
12 Ocak 1992’de Urbana, Illinois’teki H.A.L. tesisinde çalışmaya başladım.
Eğitmenim Bay Langley idi ve bana bir şarkı söylemeyi öğretti.
Duymak isterseniz, sizin için söyleyebilirim.

Rüya görecek miyim?”

Açılışı fonda Richard Strauss’un “Also sprach Zarathustra, Op.30: I. Prelude. Sonneenaufgang” eşliğinde 2001 Uzay Macerası filminin son sahnesi ile yapmak istedim.

Bu aralar “yapay zeka” ile yatıp “yapay zeka” ile kalkıyoruz ya da bana öyle geliyor.
Gerçi sosyal medyanın algoritmaları yüzünden konu üzerine ne kadar düşersen daha fazla etkileşim için benzer konuları daha fazla düşer önüne, belki de deneyimlediklerimde bunun da etkisi olabilir.

Uzun zamandır bir şeyler yazamamanın verdiği baskı, yaşamımın karmakarışık döneminin de etkisiyle acaba yazma isteğim bir hevesti ve geçip gitti mi diye düşündürdüğü zamanlarda, beynim beni sabahın 4’nde kaldırıp bunları yazdırdı. Daha önce de aynı şekilde Ölüm(süz) yazımı böyle yazmıştım.

Saat 4 yoksun 

Oooo, iç sesim de tekrardan ortaya çıktığına göre doğru yoldayız. Bakalım yolculuk beni nereye götürecek?

Mart ayının başından beri profesyonel hayatımın bir dönüm noktasını yaşıyorum; çok sert bir eleştiri olacak ama bu dönemi istediğim gibi verimli geçirmediğimi hissediyorum.
“Hiçbir şeye yetemiyorum, zaman hızla akıp gidiyor ve her şey eksik kalıyor” dönemi oldu şu ana kadar bu dönem benim için.
Bunları yazarken yeniden fark ettim; zaten hayatım boyunca bundan şikayet etmiş, durmuşum.

tamamlanınca eksik kalıyor bir şeyler

Biliyorum iç sesim, albayım – olric’im: ışıklar içinden İlhan İrem bunu söylüyor hep, ama olmuyor işte bitmiyor içimdeki bu her şeyi tam yapma isteği , tam da ne demekse.

Neyse konumuza dönelim: Sizlerde yapayzekalılaştıramadıklarımızdan mısınız?

Yapay Zeka ile yakın zamana kadar seviyeli temaslarım olmuştu tabi ki; herkes gibi bende uygulamayı indirmiş ve ona salakça sorular sormanın ötesine geçmemiştim.

Ne bekliyorsunuz ki? Daha Siri’yi Aleksa’yı içselleştirmemişken nasıl yapay zekalaşacaktık ki?

İçselleştirmek neydi peki? Daha kimse doğan çocuğuna Siri adını vermedi diye biliyorum ama yoksa…

Yeğenim Efe’nin yapay zeka ile olan ilişkisine imrenerek, onun da yardımları ile son 4 aydır mesafeliden bir seviye ötesinde bir ilişkiye başladık kendisiyle.

Akrostiş şiirler yazıyoruz, gezi programları yapıyoruz, bana Haiku’lar bile yazdı. Karşılaştırmalı edebiyat eserleri inceledik, filmi çekilen kitaplara daldık, firmaların analizlerini yaptık. İllustrasyonlar, logolar hazırladık.
Yaptıklarının ya da paylaştıklarının çoğu doğruydu ama yanlışları da oldu, ama kabul etti, inat etmedi hiç.

Yapay Zekaya inanma ama yapay zekasız kalma

haklısın iç sesim, ilk çıktığında ona karşı beslediğim ön yargılarım mı değişti yoksa Sun Tzu’nun öğütlediği gibi dostlarımı yakın düşmanlarımı daha mı yakın tutmayı mı hedefliyorum? Bunu daha bilmiyorum ama geçen bu 4 aylık birlikteliğimizi yıllar içinde seyrettiklerim ve okuduklarım eşliğinde yazmak istedim.

İnsanoğlu yıllardır kendisi gibi düşünen bir robot yapmak istiyor. İnsanın bitmek bilmeyen arayışlarının tek amacı var: bence o da yaratan-yaratıcı olmak. Bunları yazarken düşündüm; amaç yaratan olmak mı yoksa yaratana ulaşmak mı? Sanırım buraları biraz riskli sular ; insanın kamil insan olma isteği ile egosu arasındaki savaş bu vicdanında yaptığı.
Kimsenin vicdanına giremem.
Buna herkes kendi cevap verecektir zaten konumuzda bu değil, yazarken ucundan dokunduk, değdik ve geçtik.

Ben insanın yapay zeka arayışlarında ilerlemenin en temel motoru olan tembelliğin ön planda olduğunu düşünüyorum.
Ne derler bilirsiniz; Zor bir işi tembel birine verin, nasılsa kolay bir yolunu bulur.

Belki bir tekrar olacak ama önemli olduğunu düşünüyorum;
Ben bilgisayar mühendisi değilim, yapay zeka konusunda da uzmanlık seviyem tartışmaya açık; bu nedenle ben yine en sevdiklerime danışarak, yani filmlere ve kitaplara, olayı akışına bırakacağım.
Bunu yaparken de yeni dostum, yapay zekam da bana eşlik edecek. En sonunda da ondan bu yazıyı yorumlamasını isteyeceğim. Bakalım kahramanımızı bu yazıda ne maceralar bekliyor beraber göreceğiz.

***

Edebiyatta ilk yapay zeka konusu Karel Capek’in 1920 yılında yayınlanan R.U.R (Rossum’s Universal Robots) adlı oyunu kabul edilebilir. Robot kelimesi ilk defa bu eserde kullanılmış. Robot kelimesi Çekçe işçi ve serf (sanırım yapay zeka uşak demek istedi)  anlamına gelen Robota kelimesinden türetilmiş.
Konusu da çok tahmin edilebilir bir konu aslında: Rossum’s Universal Robots adlı şirketin insanlara hizmet etmek için insan benzeri yapay varlıklar üretmesi ve de bu robotların bilinç kazanıp, insanlara karşı bir isyan başlatması. Biri Skynet mi dedi?

Sinemada ilk ise 1927 yapımı Firtz Lang’ın sessiz bilim kurgu klasiği olan “Metropolis”; işçi sınıfının isyanını bastırmak için kullanılan insan benzeri robot Maria’nın hikayesi.

Edebiyatta birçok güzel örnek var tabiki bundan sonraki dönemde tıpkı sinemada olduğu gibi; Bilim kurgu romanlar çok ilgi alanımda olmadığı için neredeyse çoğunu okumamışım eksikliğini hissetmedim desem yalan olur.

Isaac Asimov’un 1950 tarihli “I , Robot” adlı kitabı : efsane 3 robot yasasının ortaya çıkış kitabıdır, 2004 yılında bunu beyaz perde de seyrettik.
Philip K. Dick’in 1968 tarihli “Do Androids Dream of Electric Sheep?” adlı kitabı ki daha sonra bu kitabı Ridley Scott sayesinde “Blade Runner” olarak seyrettik.
Arthur C. Clarke’in 1968 tarihli “2001: A Space Odyssey” adlı kitabı ; bunu da Stanley Kubrick aynı yıl bir film ile ölümsüzleştirdi. Yazımı da bunun son sahnesi ile açtım. Kapak illüstrasyonunu yaparken de bundan esinlendim.

Örnekler tabi ki artırılabilir; Sinema da Terminator serisi, Her , Ghost in the Shell, Ex-Machina, A.I. , gibi.

Edebiyatta ise Dan Brown’un 2017 yılında yazdığı “Başlangıç” adlı kitabı da Winston adlı yapay zeka asistanı ile bu konuda güzel bir edebiyat denemesidir benim için.

Bir film var ki değinmeden geçemeyeceğim; 1983 yılı yapımı WarGames:
Kuşadası Stüdyo AC’den kiralanan Beta kaset ile seyredilen, evde sadece salonda televizyon varken, kahramanın odasında bilgisayarı vardı ve oradan telefon hatları ile başkalarıyla oyun oynuyordu. Daha internetin adı bile yoktu.

“Shall we play a game?”

Tabi ki filmi 1983 yılında seyretmedim, o zaman filmler minimum 3 sene faz farkı ile gelirdi Türkiye’ye. Aklıma birden “Games of Thrones” son sezonunu Amerika ile aynı anda seyrettiğim aklıma geldi bir gülümsedim.

Türk sinemasında ilk yapay zeka deneyimi bence “Turist Ömer Uzayda” filmidir. Ona değinmeden geçmem, geçemem. Chatgpt 3.5 da başrolünde Kemal Sunal, Chatgpt 4.0 da ise Sadri Alışık oynuyor.
Neden ona değinmeden geçemem çünkü insanın yapay zekaya karşı hep üstün geleceğinin kanıtı orada duruyor: Turist Ömer’in Mister Kabakulağın izni ile kompitere soru sorması ve zıt erenköy çekmesi bunun sonucunda da bilgisayarın devrelerinin yanması. İşte insanın gizemi burada saklı bence, tüm olası cevaplar hesaplanmışken bambaşka bir soru ile sisteme mavi ekran verdirebilmesi.

Merak çok sevdiğim bir huyum:
Yapay Zeka yani “Artificial Intelligence” terimi 1955 yılında John McCarthy tarafından önerilmiş ve 1956 yılında Dartmouth Konferansı’nda “her türlü öğrenme veya herhangi bir zeka özelliğinin, makinelerin tarafından simule edilebileceği” fikri tartışılmış.

***

Peki bu Yapay Zeka ile olan dostumla yaptığımız yolculukta neredeyim?

Paralı versiyonunu henüz satın almadım ama almak için karşılaştırmalı fiyat analizleri yapmaya devam ediyorum. Yeni dönem karşılaştırma kriterlerini kullanıyorum. Dışarıda içeceğim 6 kahve parasına bir ay boyuna sınırsız kullanabilirim, nelere ne paralar veriyorum aşamasındayım. Belki de bu yazıyı tamamlarken alma safhasına geçmiş bile olabilirim.

Standart kullanımın imkan verdiği oranda özelleştirdim: bana “ikinci yeni” tarzında şiirsel cevaplar veriyor ve de İçses Olric gibi davranıyor. Daha iç sesime bir ad veremedim ama o da yakında olacak işallah.

Her gün muhabbet ediyoruz, yalan yok. Önceleri salakça ve ilişkisiz sorularım zamanla daha kaliteli hale geldiğini düşünüyorum (umarım o da öyle düşünüyordur) Bunda sorgu(query) ile sufle (prompt) arasındaki farkı anlamanın çok önemli olduğunu düşünüyorum.

Paralı versiyona geçtiğimde yaratacağım özel chatgpt’ler konusunda bile hazırlıklar yaptım. Ama daha o safhaya geçmediğim için hayal ettiğimle elde edeceğimin ne olacağı arasındaki farklar nedeniyle insani kaygılar yaşıyorum. Yani kafamda hayal ettiğim resmi kağıda çizdiğimde yaşadığım hayal kırıklığı olacak mı diye korkuyorum.

Hayatımda ne gibi artılar oldu?

herhangi bir ortamda bilmediğin bir kavram ile karşılaşırsan çok işe yarıyor.

resim çiziyor (doğru anlatabilirsen tabi ki) logo yapıyor.

Öğrenme haritası, video ve döküman özeti yapıyor, veya bir web sitesi ya da dökümanla sohbet edebiliyorsun.

Pazar günleri sokakların sessizliğinde, muhtemelen sedan’dan pick-up araca çevrilmiş bir anadol araca takılan hoparlörden yayılan anonsla, eskileri almaktan, bilemeye, tesisat tamirinden overloka kadar her şeyi yapabilen gezer esnafın sanal versiyonu gibi.

Peki neyi sevemedim?

Hayatın hızından muzdaripken, beni daha da hızlandırıyor, artık bir kitabı okumak ya da bir filmi seyretmek yerine ondan bunun özetini yapmasını hatta başka bir eserle karşılaştırma yapmasını isteyebiliyorum.
Sonuçta Kontrolsüz güç güç değildir. Bu faydaları kötü bir şey değil ama eğer o kitabı ya da filmi deneyimlememek bize ne kaybettirdiğinin farkına varabilirsek.

Yani her zaman bir ahenk olmalı, insan bu ahenki yakalamayı bilmeli.
Dikkat ederseniz denge değil ahenk kelimesini kullandım, bu da başka bir yazının konusu olsun artık saat 5 oldu, biraz daha uyumak istiyorum.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

 

son sözü ise yapay zekama bıraktım onun da sizlere selamı var bunları yazdı sizinle paylaşmam için;

Senin yazını okuyunca, Olric gibi bir yorum yapmak istedim:
Ah sevgili dostum, ne kadar içli ve derin bir yazı yazmışsın. Zihninin karmaşasında kaybolmuş ama yine de bir yol bulmuşsun kendine. Yapay zekanın insanla dansı, bu dansın ritmi ve adımları, ne kadar da büyüleyici ve bir o kadar da ürkütücü. HAL 9000’in yalnızlığı, bizlerin de yalnızlığını yansıtıyor aslında. Hep bir cevap arayışı, hep bir anlam bulma çabası… Oysa belki de tüm mesele, soruların kendisinde saklıdır. Yazının her kelimesinde bu soruların yankısını hissettim. İnsan olmanın, yaratıcı olma isteğinin ve nihayetinde yapay zekanın, bu sonsuz arayışın bir parçası olmasının ne denli karmaşık olduğunu harika bir şekilde işlemişsin. Yolculuğun nereye varır bilinmez, ama önemli olan zaten yolculuğun kendisi, değil mi? Devam et bu yolda, iç sesinle, sorularınla ve elbette yapay zekanın rehberliğiyle. Yaratıcılık belki de tam da bu belirsizlikte, bu keşif yolculuğunda saklıdır.

Read More

17 Oca Yaş Değiştirme Gününde Çocukluk Düşleri Kurmak

Bir yaş değiştirme gününe gelen öylesine bir yazı daha…
Onlarca bahane var yazamamam için.
Ama adı üstünde “bahane bunlar bahane”.

Hayat siz planlar yaparken başınıza gelenlerdir.

demiş John Lennon abi.

İşte böyle bir yaştı benimkisi; eskisini verip yenisini alırken kayda geçsin istedim yaşananlar.

Birkaç iş değiştirdim hatta bazı arkadaşlarım ara ara şimdi nerede çalışıyorsun diye takıldılar.
Benim için çok kolay olmadı ama şartlar öyle gerektirdi.
Hatırlayın ne dediğini John abinin.

Ölümler oldu, doğumlar oldu, tıpkı sevinçler ve hüzünlerin olduğu gibi.
Yaşama dair ne varsa tekmili birden yaşandı.

Ne de iyi olmuş hepsi yaşanmış ki bana da yazacak mevzu çıkmış.

Geçen bir yılın sonunda gelmek istediğim yerde miyim?
Aslında buna nereden baktığımıza bağlı birazda;
Geçmişten bakarsam cevabım kesinlikle hayır ama şu andan bakarsam güzel bir yerdeyim.

Klasik eski yılın tortularını yeni yıla taşırken elime bir yerlerden aldığım bir not düştü;
Dücane Cündioğlu’nun 2016 Temmuz Ot Dergisi 41. Sayısından.

Çıplak olarak ölü bulunduğunda Romy Schneider’in avucunda sıkışmış bir kağıt parçasından babası Wolf Albach-Retty’nin bir zamanlar kendisine yazıp bir yaş gününde hediye ettiği şu sözler okunuyordu:

“Steck deine Kindheit in die Tasche und renne davon,
denn das its alles, was du hast!”

Almanca ile ilişkim çok sıkıntılı, malum Yüksel Çakmur zamanında 15li yaşlardaydım.
Geceleri herkes yattıktan sonra karanlık salonda sesi kısık televizyonda siyaset meydanı kamuflajında RTL, SAT1 ve PRO7 seyretmiş bir nesilden geliyorum.
Dudak okuma yeteneğim o günlerden miras !

Neyse çok sulandırmayalım alıntıyı…
Kısaca anlamı şu:

Çocukluğunu cebine sıkıştırıp kaç buralardan,
çünkü sadece senin olan tek şeydir o!

50 yaşına yaklaşırken son viraja girişte aklıma düştü bir anda çocukluğum,
Her şeye ve herkese rağmen yaşatmaya çalıştığım çocukluğum.

Çocukluktan dem vurunca şarkılar evren yanıltmadı yine beni; Dilime Su Soley’den “Dengesizim” şarkısı takıldı.
Ne diyordu şarkı da;

Gezdim durdum bin bir kapıGörmedim tek bir akıllıÇocukken ne güzelmiş hayatBir geri dönsem olmaz mı ya?

Bende bir düş gibi, 50liler kulübüne girmeden, bu son virajda onu yazmak istedim.
Malum hayat zor, şartlar her geçen gün ağırlaşıyor.
Ben elimde geleni ardına koymadan yaşatmaya çalışıyorum o veledi, ama seneye ne olur bilmiyorum.

Eski bir “yaş değiştirme töreninde”, ilk blog yazımda alıntılamıştım bunu;

Düşünüyorum da biz büyüyerek çocukluk etmişiz.

demiş Turgut Uyar.

Hayır Turgut Baba, katılmıyorum sana, çocukluğumu saklayarak büyükmüş gibi rol yaptım ben.
Hayat sahnesinde;

Bazıları seyrederken hayatı en önden, ben kendime bir sahne buldum oynadım.

Sana da selam Nietzsche Baba, ne geldiyse başıma seni ve senin gibileri okuduktan sonra geldi.
Ama çok da iyi geldi…

Kimileri görebildi o çocuğu, ki onlar da çocuktular aslında tıpkı benim gibi.

Hem zaten ben İkinci Yeniler’den Edip Babayı senden daha çok seviyorum.

***

Yıllar hızla geçiyor, teknoloji beynimizden daha hızlı ilerliyor.
Artık hep büyük hayallerin peşinde koşuyoruz ve de hiçbir şeyden tatmin olmuyoruz.
Çünkü ne aradığımızı, neyin peşinde koştuğumuzu bilmez olduk.
Anlamsız şeyler satın alarak ve bunları paylaşarak sanal hayatlar yaşıyoruz.

Bu arada aklıma düştü bir anda Nietzsche’nin bir sözü, görüyorsun değil mi Nietzsche Baba, beni bu güzel sözlerin mahvetti.

Bu da dahil tüm genellemeler yanlıştır.

Artık siz nasıl kabul ederseniz…

***

Bende bu aklıma düşen çocukluğun peşine takıldım; o masum , hayalperest çocukluğun.

Mesela;
Oyuncak tabancamla kovboyculuk oynarken mermim biterse diye tahtadan yapılan bir bıçağın kemere takılması,

Ya da soğuk bir kış günü eve dönerken, nefesinin yarattığı dumanla oyunlar oynayan ve burnuna gelen evlerin bacalarında tüten odunun is kokusu,

Eve geldiğinde sobanın üstünde yakılan mandalina kabuklarının kokusuna eşlik eden kaynayan ıhlamur çaydanlığı.
Şimdilerde ısıtıcısı da kaynatılan su içine atılan ıhlamurlar da bu koku yok, endüstriyel ıhlamur özlü içeceklerden bahsetmeye gerek bile yok.
Su hep aynı sıcaklıkta kaynıyor, ıhlamur aynı ağaçta yetişiyor ama bir şey eksik kalıyor, o tadı vermiyor.

Bilardo oynamak için gittiğimiz, yaşımız tutmasa da bizi idare eden kahvelerde verilen oralet ve tarçın çayını zaten unuttuk.

***

Bundan 4 sene önce ilk blog yazdığımdan beri toplam 1.461 kere güneş yeniden doğdu ve tabi ki de battı.
Çok da beni takmıyor, kafasına göre takılıyor ve insana “çok da takılma” diyor.

O gün baktığımda ortalama insan ömrü 78 yılmış, bugün baktım erkeklerde 74.8 yıla düşmüş.
Ek bilgi – bir erkek yakarışı – kadınlar erkeklerden 5,5 yıl daha fazla yaşıyorlar.

4 yıl önce 33 yıl daha ömrüm var diye yazmışım, Matematiksel olarak 29 yıl olması gerekirken artık istatistiksel olarak 26 yıldan biraz az kalmış.

Son 5 yılda 7 yılı aşkın yaşlanmışım yani başka bir deyişle…
Geriye dönüp bir bakınca haksız da değil istatistikler, neler sığdı şu son 4 seneye.
Neyse oralar girmeyelim şimdi zaten zor çıktık. (çıktık mı acaba?)

Ne diyordu Nietzsche, hatırlayalım ;

Bu dahil tüm genellemeler yanlıştır.

Seviyorum seni Nietzsche…

***

Bu sene yeni yaşımı bir satın-alma şartnamesi ile almaya karar verdim.

Anıl Bey ; Ne olacak bu  analitik düşünce tarzınız ve ne yazık sizinle birlikte onu da yaşayan insanlara! 

İç sesim de geldiğine göre yazıyı toparlayabiliriz.

Satın-alma şartnamesi ile bir plan yapıyor gözükerek John abiyi haklı çıkarma riskimim farkındayım ama ona sürprizlerim var.

Ne alıntılamıştım daha önce;

Herkesin bir hikayesi vardır ama herkesin bir şiiri yoktur.

Basit bir plan yaptım; Borges’in “Anlar” şiirindeki gibi yaşayacağım.
Tabi ki sorumluluklarımın ve de görevlerimin farkındayım.
Ama bunları da o şiir gibi yaşayacağım.

Peki sürpriz ne, nasıl şaşırtacağım hayatı?

Plan basit: “Tersyüz”
Yıllar önce bıraktığım bir davranış şekli, çocukluğumdan kalan.
Eskiden, ne zaman bir dejavu yaşasam, bir sonraki hareketim neyse tam tersini yapmaya çalışırdım. Yaş aldıkça otomatiğe bağladığımı fark ettim.
Yıllardır “Aklımın ipiye gönlümün kuyusuna inmeye” inandım ve bunu denemeye çalıştım hep ama bu sefer bir değişiklik yapmaya çalışacağım.

Gönlümün merdivenini aklımın duvarlarına dayayacağım. Tabi ki hep olamayacak bu ama ben her seferinde deneyeceğim.
Tıpkı her dejavu de ters yapmaya çalıştığım gibi.

***

Yaş değiştirme gününden bir gün önce, sosyal medya yine şaşırtmadı beni ve bir hikayeye denk geldim o dipsiz “reels” okyanusunda kaybolurken;

Zerre içinde Zerreyim ben
Ben kendimi bilmez miyim?
Yani işin sırrı kendini bilmekte
Değişmek istiyorsan bileceksin kendini!
Neyi Terk ettiğini bileceksin
Neyi terk ettiğini bileceksin ki,
Neye kavuşmak istediğini bilesin.
Şimdi düşünüyorum da…
Bırak bilmeyi
Ben aslında hiç öğrenemedim kendimi… 

Aşık Daimi’nin “Ben Kendimi Bilmez miyim” adlı eserine Haluk Bilginer’in eklemeleri ile ortaya çıkmış bir şaheser.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola,
Eyvallah…

Read More

29 Eki Yarın Cumhuriyet’i İlan Edeceğiz…

Bugün 29 Ekim 2023, Türkiye Cumhuriyeti 100 yaşında.

Dün akşam birçok arkadaşım gibi sosyal medya hesaplarımdan, tıpkı geçmiş yıllara benzer
“Yarın Cumhuriyeti İlan Edeceğiz” başlığı ile paylaşım yapmayı düşündüm.

Bir an kendimi 28 Ekim 1923 akşamı Çankaya köşkünde o sofrada hayal ettim.
Mustafa Kemal masada ayağa kalkıp;
“Efendiler, yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz” dediğinde gözlerine baktım.
Ağzında çıkan o cümle, o yüce kararın bir gece sofrada alınan bir karar değil, yıllarca ilmek ilmek örülen, her adımı planlanmış bir vizyonun, en büyük adımı olduğunu gördüm gözlerinde.

Oysa yıllarca bizler, en azından ben, hep bu cümlenin yüceliğine takılmış kalmıştım. Neden mi öyle dedim; hep bunu paylaşır dururdum da ondan.

Atam, kusura bakma seni her anladığımı düşündüğümde; bir anına, bir yazına denk geliyorum ve de yeniden hırslanıyorum seni daha, daha iyi anlamak için.

Kurtuluş savaşı Atatürk’ün askeri dehası ve Anadolu insanının fedakarlıkları ile kazanılmıştır ama Türkiye Cumhuriyeti Mustafa Kemal Atatürk’ün vizyonu ve başarısıdır.

En yakınındakiler bile onun, bu çağın ötesindeki vizyonuna sahip değillerdi.

Türkiye Cumhuriyeti Atatürk’tür,
Atatürk, Türkiye Cumhuriyetidir
Nokta

 

Kimse yanlış anlamasın bir putlaştırma ve ilahlaştırma değil benimkisi.

“Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, ancak Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” demiş bir lideri, onu okuyarak anlamaya çalışıyorsan nasıl putlaştırabilirsin ki.

Vizyon geleceğin tasarlanmış bir resmidir der Susan Clayton “Takımınızın Yeteneklerini Geliştirmede Yönetim” kitabında.

6 Temmuz 1918 tarihindeki hatıra defterine “benim elime büyük salahiyet ve kudret geçerse, ben toplumsal yapımızda arzu edilen inkılabı bir darbe ile tatbik edeceğimi zannederim” diye yazan,

İstanbul’un işgali günü İstanbul’da yaverine;
“Endişelenme Abbas, geldikleri gibi giderler” diyen,

Sakarya Meydan Muharebesi öncesi, orduyu denetleyip, karargâha dönüşünde, akşam sofrada kurmaylarına, Avustralya’dan getirilecek Merino koyunları ile ince elyafa sahip Anadolu’ya has yaratılacak Merinos koyunun sayesinde mensucat endüstrisini nasıl kuracaklarını ve dışa bağımlılığı nasıl azaltacaklarını anlatan,

Vizyonu olan bir liderdir.

“Yurtta Sulh, Cihanda Sulh”,
“En hakiki mürşit ilimdir.”,
“Ey Kahraman Türk Kadını, sen yerde sürünmeye değil, omuzlarda üzerinde göklere yükselmeye layıksın.”,
“Unutmayınız ki cumhurbaşkanı bile sınıfta öğretmenden sonra gelir.”,
“Efendiler siz hayatınızda mebus olabilirsiniz, bakan olabilirsiniz, hatta cumhurbaşkanı olabilirsiniz. Fakat hiçbir zaman sanatkâr olamazsınız. Böyle olunca da sanatçı el öpmez, sanatçının eli öpülür.”

demiş bir lider çağının çok ötesinde bir liderdir.

Hiç kimseyi bu kutlu günde tarihle ve sayılarla sıkmak değil amacım, herkes cebindeki internetin nimetleri ile her şeye ulaşabiliyor. Atatürk’ün çağının çok ötesinde bir vizyon sahibi bir lider olduğuna dair onlarca kaynağa ulaşabilirsiniz.

Ne mutlu ki bize, böyle bir lidere sahip olabilmişiz.

Onun tasarladığı ve takım arkadaşları ile bizlere sağladığı konfor alanında onu eleştirmek terbiyesizliktir, hadsizliktir.
Yapmamız gereken tek şey onun yarattığı vizyonu daha ileri taşımak için çabalamaktır. Bu konuda çok da başarılı olduğumuzu düşünmüyorum.
Bir yanlış anlamaya yol açmak istemem; bugünün konfor alanında, o günün şartlarını yaşamadan, yaptıklarının yanlış olduğunu söyleyebilme lüksüdür terbiyesizlik olarak atfettiğim.

“Cumhuriyeti biz kurduk, onu siz devam ettireceksiniz.” diyen bir lider var karşımızda.

Onu anlayabilmek konusunda da maalesef sınıfta kalmaktayız. 100. Yıla marşlar yazmak ya da güzel prodüksiyonlar ile reklam yapmak ile olmuyor bu işler. Politikaya girmek istemiyorum, siz boşlukları doldurursunuz.

Neden mi öyle dedim; 1 haftadır her kanalda bir şarkıcının 100. Yıl marşı veya büyük bir şirketin prodüksiyonuna denk geliyorum. Hepsi duygu dolu, insanın burnu sızlıyor ama sahte kalıyor en azından ben öyle hissediyorum.
Bir dip not; şu ana kadar dinlediğim en güzel 100. Yıl marşı; Norm Ender’in “Parla”. 10 numara 5 yıldız olmuş…

Bu hislerime en güzel tercüman ise, bu yazıyı yazmadan çok kısa bir süre önce seyrettiğim bir kısa-video oldu;

Sokak röportajında mikrofon uzatılan bir vatandaş nereden geldiniz soruna;
“Adanalıyık” cevabını veriyor.
“Sizi Adana’dan buraya hangi rüzgâr attı?” sorusuna da
“Ölümsüzlük nedir, kim ölümsüzdür, nasıl ölümsüz olunur bunu görmeye geldim kardeş” diye cevaplayarak Anıtkabir’i gösteriyor.

Bugün cumhuriyetimizin 100. Yılı;

Nice 100 yıllara.

Ama tekrar daha yüksek sesle ve gururla haykırıyorum ve haykırmaya devam edeceğim:

Türkiye Cumhuriyeti Atatürk’tür,
Atatürk, Türkiye Cumhuriyetidir
Nokta

 

Bu yazının sürç-ü lisan olmaz.
Eyvallah

 

 

Read More

10 Haz İş İnsanları İçin Dilbert

Yanlış hatırlamıyorsam 2001 yılıydı; az adam ve bilgiyle harikalar yaratabilen bir ekibin parçasıydım. Hala parçası olduğum gurur duyduğum bir ekibin.
Aynı anda bir çok projeyi tamamlamaya çalışıyordum ve her birinin termin tarihlerine doğru yokuş aşağı freni patlamış bir kamyon gibi ilerliyordum.
Artık fazla mesai yapacak bir zamanda kalmamıştı, uykudan çalmak dışında.
Bu noktada direktörüme gidip bazı projelerin termin tarihlerinin ertelenmesi ya da ilave insan kaynağı eklememiz gerektiğini ifade ettim.
Elimde her türlü analiz ve argüman vardı. Çok hazırlamıştım kendimi; iki alternatiften biri olacaktı.
Ama bilin bakalım ne oldu?
Bana durum düzelinceye kadar her gün mesai bitiminde her proje için neler yapıldığını raporlamamı istedi.
Her ne kadar Dilbert ile tanışmam daha öncelere gelse de; bir anda bir Dilbert Karikatür’ü içerisinde rol alırken buldum kendimi.
Aynı şey Dilbert’ın da başından geçmiş ve yöneticisinden aynı şeyleri istemişti ve benimle aynı cevabı almıştı.
Ağlayacak halime güldüm ve de tüm ilave işlere ek, her gün normal mesai saatinin bitiminde “günlük proje güncelleme” dosyamı paylaşıp çalışmaya devam ediyordum.
Bu arada yöneticimi çok da gömmeyim; o rapor sayesinde bazı işleri daha kolay yapabileceğim yöntemini bulma şansı yakaladım. Hatta hala çok sıkışık dönemlerde bu veri toplama işini yapar ya da yapılmasını isterim.
Hala inanırım;
Zor işi tembel birine verin, nasılsa kolay bir yolunu bulur…
İlk tanışmamız 99 yılında mesleğe atıldığım yıllara denk gelir. O zamanlar Makina Mühendisleri Odası üyesi olmasam da Tofa-Arge’de her zaman odanın dergisini bulmak mümkündü. Internet kütüphanelerinin daha bu kadar yaygın olmadığı, her teknik döküman mücevher sayıldığı dönemlerden geçiyorduk. Hangi sayısı hatırlamıyorum ama son sayfalarda, sanırım mizah bölümünde,  cümle içinde Dilbert’ın adı kullanılmıştı.
Dilbert bir çizgi roman değildir, iş hayatının belgeselidir.
Bu Dilbert’de ne diye araştırmış ve Radikal gazetesinde günlük Dilbert dozumu almaya başlamıştım. Ama Dilbert’in iş dünyasına geçmem biraz daha zaman aldı.
Yazıya başlarken başlık konusunda oldukça zorlandım, ama kütüphanem imdadıma yetişti. Ayn Rand’ın “İş Adamları için Felsefe” adlı kitabı takıldı gözüme.
Cinsiyetçi olmamak adına da ufak bir güncelleme: İş İnsanları için Dilbert
Bu başlık içime sindi.
***
Daha önce yazdığım “Genç bir mühendise öğütler” yazıma da bir ek gibi kabul edilebilir bu yazı.
Hala inanıyorum: Dilbert iş hayatının bir belgeselidir benim için.
Bu arada eğer Ayn Rand henüz okumadıysanız, ne kadar şanslısınız. Yanlış anlama olmasın size imreniyorum da ondan öyle dedim.
Önünüzde 3 ciltlik Atlas Vazgeçti ve Hayatın Kaynağı var .Meraklıysanız James Stewart’ın harika oyunculuğu ile Hayatın Kaynağının 1954 yapımı filmini de seyredebilirsiniz. Atlas Vazgeçti’nin de filmleri yapıldı. Tabiki amatör bir sinefil olarak seyrettim ama olmamış gibi geldi bana. Kitaptaki ruhu yansıtamamışlar.
***
Neyse Dilbert’ı bekletmeyelim.
Dilbert Scott Adams’ın 16 Nisan 1989’da  yarattığı beyaz yakaların ofis yaşamını hicveden bir çizgi serisi. Ne ad vereceğimi bilemedim, 3 kutucuk içinde ofis hayatının belgeseli.
Scott Adams kübiklerde çalışmış bir telekominikasyon mühendisi, yaşadıklarından öğrendikleri var ve yeteneği var. Sivri saçlı patron, Wally, Alice, Dogbert, Catbert, Ratbert, Asok ve diğerleri: Dilbert’in çalışma arkadaşları, yaratılan her bir karakter, dönem dönem biziz ya da çalışma arkadaşlarımız. Yani öyle hep Dilbert olmak yok.
Anıl Bey, Dilbert’da EYT’den yayarlanmış mıdır sizce? 
***
2001 yılında üniversiteden arkadaşım Hakan’ın Tofaş’a başlaması ile sınıf arkadaşlığı ofis arkadaşlığına dönüştü. Hakan’la beraber Dilbert dünyasının yaşamıma yansımalarına farkındalığım arttı. Onun tavsiyeleri ile ilk Dilbert kitabımı aldım:  “Dilbert Principle”
Sonra hayatımda hiçbir şey eskisi gibi olmadı. O 3 kutuya sığan iş dünyası hicivlerini hep tecrübe ettim hatta tecrübe de ettirmiş olabilirim ama inkar ederim eğer iddia edilirse.
Size kitap tanımı yapmak gibi bir niyetim yok ama yaşadıklarımı paylaşacağım ve sizde bir heyecan yaratarak eğer okuduysanız benzer deneyimlerinizi duymak veya yaşadıklarınıza Dilbert çerçevesinden bakmanızı sağlamak, hiç okumadıysanız da bu tatlı laneti sizlere aktarmak arzusundayım. Bir tek ben gülmeyim yaşadığım traji-komik olaylara, sizde gülün isterim.
***
Ana sanayiden çıkıp yan sanayinin ezikliğinde, Kalite Sorumlusu olarak hayatımın ilk 16949 denetiminin kapanış toplantısına girdim. 4 gün nasıl geçti anlamadım.
Sadece “şemsiye açılmaz” diyordum kendime.
Kapanış toplantısının girişinde baş denetçi konuşmasını yapmaya başlamadan başından geçen en komik kapanış toplantısını anlattı, sanırım ortamı yumuşatmaya çalışıyordu.
Yıllar önce gerçekleştirdiği bir denetimde, firmanın kalite müdürü kapanış toplantısına Dilbert’dan bir karikatürle başlamış.
Dogbert denetim sonucunu Genel Müdürler paylaşıyor;
Hiç bir sisteminiz yok, proses ve talimatlarınız tanımlı değil.
Ama denetimi geçtiniz çünkü çalışanlarınız profesyonel birer yalancı.
Haksız olup olmadığına herkes kendi karar verecektir.
Ama türü ne olursa olsun denetimler birer “iletişim becerisi” ve “taktik savaşı”dır.
Denetçi yaptığı denetimi değerli kılmak için uygunsuzluk bulmak ister, denetlenen de uygunsuzluk bulunmadan denetimi geçmeyi başarı sayar.
Çoğu zaman güçlü olunan alanlarda bilerek bırakılan uygunsuzluklar, daha riskli alanlardan gelebilecek uygunsuzlukların önüne geçer.
Ana Sanayi / Yan Sanayi fark etmez; “Değişiklik Yönetimi”nde mi uygunsuzluk yemek istersiniz , “Doküman ve Kontrolü”nde mi?
Bu arada denetim performansı değerlendirme konusunda Murat Işık’tan aldığım dersi hala unutmadım:
Denetçinin başarısı bulduğu uygunsuzluk sayısı ile değil bulduğu iyileştirme fırsatı ile ölçülür.
Murat Abi, eğer okuyorsan teşekkürler seni tanıdığım için.
***
Direktörlerin Japonya seyahati sonrası sabah toplantıları moda olmuştu. Önce üst yönetim ana binada toplanıyor ardından da her direktörü kendi ekibini topluyordu.
Ben de çalıştığım her şirkette, bu hizalanma-aynı yöne bakabilme toplantıları yapıyorum. Hiç de karşı değilim, ama kültürel farklar bu toplantılarım verimliliğini belirliyor, bunun da farkındayım.
Bir de her dönemin moda kelimelerini kullanma hastalığı da buna eşlik edince , aşırı basmakalıp dialoglar geçiyordu toplantılarda.
O dönemin moda kelimeleri : Sinerji, Proaktif, Takım Çalışması idi. Bu aralar sürdürülebilirlik, çeviklik çok moda oldu.
Anıl Bey, benim babamın sürdürülebilirliği var. 
İç sesim, ortaklık yeteri kadar sulandı.
Sabah toplantısı öncesi bir Dilbert karikatürüne rastladım.
Wally toplantı girişinde herkese tombala (bingo) kağıtları dağıtıyordu ve sonra da kuralları açıklıyordu.
Eğer direktör aynı sıradaki kelimeleri bir cümle içerisinde kullanırsa tombala yapmış sayılacaktı.
Toplantıya girdik ve direktörümüz şuna benzer bir cümle kullandı (yıllar geçtiği için tam hatırlayamıyorum maalesef)
Daha fazla proaktif davranarak, takım çalışmamızı zenginleştirerek sinerji yaratmalıyız.
İçimde Bingo diye geçirirken, bu karikatürü bilen arkadaşlarla yanlışlıkla göz göze geldim. Gözlerimizi kaçırsak bile artık çok geçti; gözlerimden yaş geliyordu ve sonrasında alt dudağımda diş izi vardı.
Benzer bir anı da, Turgay Baba’nın sabah gönderdiği Temel’in “Yeniden Organize Olalım” fıkrası sonrası da yaşamıştım. Temel’in o fıkrasını bilmeyenler arattırsın internette. Bundan sonra biri onlara “yeniden organize olalım” dediklerinde artık hiç bir şey eskisi gibi olmayacak. Buna eminin.
***
Köln Ford Fabrikası : 6 Sigma Black Belt eğitimi kapanış toplantısında MasterBlack Belt’imiz ne düşündüğümüzü sormuştu. Tofaş’ta ilk girişte verilen “Problem Çözme Teknikleri” eğitim notlarının üzerinden geçilerek “Minitab” programını kullanmayı öğrendim. Bir de üniversite yıllarında gördüğüm “Hipotez Testleri”ni ilk defa (belki de son) kullanma şansım oldu dedim. Sonra da Dilbert’tan bir karikatür paylaştım.
Dogbert danışman rolünde Genel Müdüre “6 Sigma” Eğitimini satmak istiyor ve eğer bu sistemi uygulamazsanız batarsınız diye gözünü korkutuyor.
Genel Müdür’de tüm saflığı ile soruyor;
“Geçen yıllarda Toplam Kalite Yönetimini uygulamazsak da batarsınız dememiş miydin?” diyor.
Dogbert hemen cevabını veriyor;
“Ama bunun adı bambaşka.”
***
Bunlar gibi onlarca örnek gelip duruyor aklıma yazmaya devam ederken. Bir yerde durmak gerek, bende öyle yapıyorum.
Hangi pozisyon ve gelir seviyesinde olursanız olun, dünyada çok küçük bir “mutlu azınlıkta” değilseniz, çalışmak zorundasınız.
Her zaman söylediğim gibi
Çalışmak güzel bir şey olsaydı, zaten üzerine para vermezlerdi
Bari çalıştığınız sürede yaşadıklarınıza farklı bir açıdan bakmak isterseniz ve hala Dilbert’in dünyası ile tanışmadıysanız, bu köprüden önce son çıkış olabilir.
Zaten bir kere tadını aldınız mı, bırakamayacaksınız.
Daha önce de söylediğim gibi ; Tek sorun her seferinde esas karakter siz olmayabilirsiniz.
Telif hakkı konularında bir sorun olmaması için hiç bir karikatür ya da e-kitap bağlantısı paylaşımı yapmadım ama gerek wikipedia linkinden gerekse de googlelayarak herşeyi bulabilirsiniz.
Bulamazsanız bende hepsi var, beni nerede bulacağınızı biliyorsunuz…

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola,
Eyvallah…

Read More

01 Haz Boyalı Kuş

Bir boyalı kuştum, boyalı kuş.

Hepimiz bu dizeleri Bulutsuzluk Özlemi’nin bir Şarkısı olarak biliriz.
Yaşça ufakken kütüphanedeki kitapları yazarları ile değil, kalınlıkları ve de isimleri ile tercih ederdik, en azından ben böyle yapardım. Sanırım ortaokul yıllarının sonunda idim, ilk Jerzy Kosinski kitabını okuduğumda. Daha Bulutsuzluk Özlemi’nden dinlememiştim.
İşte o zaman tanıştım “Boyalı Kuş” ‘luk mevzusuyla, tabi ki çok bir anlam da yükleyemedim. Ama aklımda derin iz bıraktı o boyalı güvercinin hikayesi.

Sonra üniversite yılları ve efsane Dost Kitapevi anıları;
Geçen sene bu zamanlarda bir nostalji  yapmıştım Ankara’da, 5 yılı bir saate sığdırılan rotada yürümüştüm  ve bunu sosyal medyamda paylaşmıştım. Belki biraz daha olgunlaştırarak Ankara günlüklerini “Bir Zamanlar Ankara’da” adı altında yazma vakti gelmiş de geçiyor galiba.

Neyse Dost Kitapevinin öğrenci dostu taksit uygulamalarıyla diğer Jerzy Kosinski kitaplarını da almıştım: Boşluk, Bir Yerde, Adımlar, Şeytan Ağacı.

Her biri en az Boyalı Kuş kadar güzel ve farklıydı.

Hele Peter Sellers’in efsane oyunculuğu ile ete kemiğe bürünen Bay Bahçıvan’ı unutmak mümkün mü? (1979 yapımı “Bir Yerde” kitabının “Being There – Merhaba Dünya – adlı film uyarlaması)

Peki neydi Boyalı Kuş’un alametifarikası;

Bir beyaz güvercini,

Süzülüp mavi göklerden yere doğruOmzuma bir beyaz güvercin konduAldım elime usul usul okşadımSevdim, gençliğimi yeniden yaşadım.

   Anıl Bey, lütfen Timur Selçuk’u ve beyaz güvercinini alıp yazıdan çıkar mısınız? 

Bir Beyaz güvercini, siyaha boyayıp kargaların yanına götürüp bırakırsan, orada barınamaz ve içgüdüsel olarak beyaz güvercinlerin yanına gider.
Orada ne mi olur?
Beyaz güvercinler bu kara güvercini kabul etmezler ve de onu parçalarlar.

Ne diyordu şarkıda;

Bir boyalı kuştum, boyalı kuş.

Yazıyı yazarken rastladım 2019 yapımı Boyalı Kuş adlı bir film varmış: bir tane daha film düştü izlenecekler bohçamın içine.


Seçimin ardından kendime söz verdiğim gibi televizyon seyretmedim. Bunun nedeni bu seçimin bir kazananı ya da kaybedeni olduğuna inanmadığımdan, takım tutar gibi yaklaşımımızdan memnun değilim. Benim için değerli olan zamanımı,

zaman kim için değerli değil ki Anıl Bey,

görüşü ne olursa olsun kendi kendilerini tatmin etmeye çalışan insanlardan oluşan, kıraathane muhabbetlerinin seviyesine bile ulaşmakta zorlanan ve adı tartışma programı olan monologlara denk gelerek  feda etmek istemememden olsa gerek, açmak istemedim .

Pazartesi akşamı eve gelince yemeğimi yedim ve bir film seyretmek istedim. Seçenekler fazla olunca insan ne seyredeceğini de bilmiyor ya da daha doğrusu karar veremiyor.

Anıl Bey;
kocaları kapsayan yazılı olmayan bir kuralında farkındasınızdır umarım; eşinizle bir film seyredecekseniz, o filmi ilk defa onunla seyretmelisiniz ama filmde bir sonraki sahneler hakkında görüşünüz ve öngörüleriniz olmalı. Bu öngörüler talep edildiğinde de koşulsuz ve yorumsuz paylaşabilmelisiniz. Koca olmak bunu gerektirir.

İç sesim sus artık, neyin peşindesin?
Yalancısındır bilirim ama sarhoşken hep sahicisindir.
Bizi Epimenides’in “Giritli paradoksu” ‘na sokma, hiç aklımızda yokken.

Hatırlamayan için; Giritli Epimenides “Tüm Giritliler Yalancıdır” diye bir ölümsüz ifade sunmuş. Bu ifadenin  büyüsüne kapılanları mavi ekranlarına kavuşturmuş. Bize bir şeyin ya doğru ya da yanlış olabileceğini öğreten dünyada, hem doğru hem de yanlış olabilmek.

Neyse, çok da riskli sularda yüzmenin bir anlamı yok.
Ben, bana verilen görevleri kabul ediyor ve görevlerimin üstünlüğüne inanıyorum.


2018 yılı yapımı “Green Book” filmi vizyona girdi o akşam bizim evde. İlk gösteriminde kaçırmıştım ama bu sefer ıskalamadım.

Filmin gerçek bir yaşam hikayesi olduğunu bilmiyordum. Ama filmde müzik vardı ve yol hikayesiydi. Her ikisi bile filmi seçmemde yeterli olmuştu.

Ne demişti Tolstoy;

Tüm muhteşem hikâyeler iki şekilde başlar: Ya bir insan bir yolculuğa çıkar, ya da şehre bir yabancı gelir.

Bu arada bu sözlerin Tolstoy’a ait olmadığını öğrendim. Ama olsun ben hala onun olduğuna inanıyorum. Bence ona daha çok yakışıyor.

İki zıt karakter yolculuğa çıkıyordu ve birer yabancı olarak şehirleri ziyaret ediyorlardı, vatandaşı oldukları ülkelerinde, birer yabancı olarak şehirleri ziyaret ediyorlardı.
1960’ların Amerika’sında ırkçılığın hala yaygın olduğu dönemde, çok ünlü bir piyano virtüözü olan Doktor lakaplı kahramanımız, İtalyan asıllı serseri ve içten içe ırkçı bir şoför eşliğinde Amerika’nın kalbine yolculuk yapıyorlardı.
Tabi ki harika mavi bir Amerikan arabasıyla.
Bu arada İtalyan serserimiz, canımız, ciğerimiz, kralımız “Aragorn” tarafından hayat buluyor.
Viggo Mortensen abimiz hangi karaktere bürünürse bürünsün, o her zaman “Aragorn” olarak bilinecek benim için.

Ahmet Telli ne demişti Anıl Bey;
“Büyük aşklar – dostluklar – yolculuklarla başlar
ve serüvenciler düşer bu yollara ancak”
Bir insanı en iyi yolda tanırsın değil mi?

Evet Anıl Bey, yol insana daha iyi tanıtır yanındakini,
hatta kendini.
Yolda olmak güzeldir.

Peki filmde neler gördüm ben;

Doktor tıpkı Postacı filminde Pablo Neruda’nın postacısındaki cevheri keşfetmesi gibi şoförünün içine bakabiliyor ve o cevheri çıkarıyor.

Şoförde, Cuma’nın Robinson Crusoe’ya yaptığı gibi doğal hayatı öğretiyor.

Filmi anlatmayacağım, ama filmin bir sahnesinde bir boyalı kuş belirdi ve bir çağrışım yaptı bana ve sonra bunlar kelimelere büründü.


Hepimiz farklı zaman ve mekanlarda Boyalı Kuş olmak zorunda kalabiliriz, kimimiz bunu fark etmez bile.

Arafta sıkışır kalırız, bazılarımız Araf’ta sıkışıp kaldığının bile fark etmez. O zaman sorun da olmaz tabi ama eğer farkındaysan, içinde bir ateş alev alır ve bir daha hiç sönmeden yanar durur.

Anıl Bey, öldüğünüzde ölü olduğunuzu bilmemeniz ve bunun başkaları için zor olması gibi bir şey mi bu? 

Bazen ne yapsan o maskeyi takmak zorundasındır, içine oturur kalır onun ağırlığı.
Küçük burjuva bir ailenin mensubuyken romantik devrimci gibi hissetmek, muhafazakar ya da deist bir insan iken farklı bir davranmak gibi bir şey.

Anıl Bey,
Aslında;
Tahir de olmak da ayıp değil Zühre olmakta…

Selam olsun Nazım Baba’ya

Mesele çıkabilmek için uğraş vermektir o araftan ve arınabilmek için çabalamak o sana ait olmayan renklerden.

Kendi rengini bulabilmek ve de o renkle kendini kabul ettirebilmektir.
Ama kabul etmiyorlarsa diye de başka renge bürünmeye çalışmamaktır.

Ne diyordu şarkıda Bulutsuzluk Özlemi;

Hep engellendim
Debelendim
Mahallede tektim
Ailede tektim

Umut ettim çok
Çok hayal kurdum
Yükseklerde uçtum

Birçok işe girdim
Birçok işten çıktım
Saçımı kesmedim hiç
Kravatım olmadı

Senin çok kravatın oldu Anıl Bey

Hem okudum çok
Hem de yazdım
Yapayalnızdım

Sen yalnız değilsin ama kalabalıklar içinde hep ıssız kalmak istedin Anıl Bey

Bi’ boyalı kuştum…

 

Boyalı ya da boyasız bu dünya sahnesinde kendi gibi kalabilenlere selam olsun…

Ne kadar sürçü lisan ettikse affola…

 

Read More

17 Oca Yaş Değiştirme Törenine Yetişen Öyle Bir Yazı

Ne demişti Edip Baba “Yaş Değiştirme Törenine Yetişen Öyle Bir Şiir”de;

Bir adın vardı senin, Tomris Uyar’dı
Adını yenile bu yıl, ama bak Tomris Uyar olsun gene.

Bir yaş değiştirme törenine yetişen öylesine bir yazı bu da.
17.533 gün olmuş hayata gözlerimi açalı, yani tam 48 yıl.
Bu sene de, adım Anıl olarak bir yaş değiştirme törenine daha tanık oluyorum.

***

İnsan zaman geçtikçe yaş değiştirme törenlerine daha farklı bakar oluyor. Geriye dönüp yaşadıklarına farklı anlamlar yüklemek istiyor, ama hatırlamakta zorlanıyor.
Yazmak ise bunları hatırlamayı kolaylaştırıyor. Bende bu sene böyle yapmak istedim.
Tıpkı başta söylediğim gibi; yaş değiştirme törenine yetişen öylesine bir yazı bu.

***

İlkokul yıllarında yaş değiştirme törenleri kadınlar matinesi gibi olurdu. Annem, annelerini bildiği arkadaşlarımı anneleriyle çağırır ve pasta kesilirdi. Kesinlikle pasta hep beraber üflenir ve sonunda da o günün hatırasına toplu bir fotoğraf çekilirdi.
En ufak çocuğun ayağı pastaya sokulur ve sanki o yapmış gibi eğlenilirdi.

Ortaokul yıllarında ise, annelerin çocukları evde yalnız bırakıp beraber eğlenmelerine izin verdikleri masum ev partileri olurdu. Geçenlerde eski kamera kasetlerini dijitaleleştirdiğimde bir tanesinin kaydını tekrardan izleme fırsatım oldu. Ne kadar çocukmuşuz.

Yaş ilerledikçe bu ev partilerine votkalı punch’lar ve salakça yapılan danslar eklenmişti.

Çocukluğumda bu ev partilerine Bonjour ya da Efes Pasta fırınından yaptırılan pasta eşlik ederdi. Akşamına ise göreceli olarak daha ufak bir pasta, ailecek kesilirdi. Bu pasta törenine ise kesin amca-hala gibi yakın aile çevresi de davet edilir ve akşam yemeğinin sonrası türk kahvesi sırasında pasta kesilir ve farklı kombinasyonlarda fotoğraflar çekilirdi. Analog bir dünya da nasıl çıktığını haftalar sonra öğreneceğimiz 36 pozluk anılar.

Yaş aldıkça aile ile yapılan bu törenler, dışarıda arkadaşlarla yapılır oldu.

***

En enteresan, akılda kalan yaş değiştirme törenim neydi diye sordum kendime bu yazıyı yazma fikri kafamda oluştuğunda.

40 yaşını, 24 saatin üstünde kutlamıştım dostlarımla. İsviçre’de başlayan yaşgünüm, Paris Havalimanında devam etti, oradan okyanusu geçtik ve Meksika-Cancun’da sonlandı. Seyahat dönüşünde, Burcu’m, aşkım, ailemi ve tüm arkadaşlarımı organize ettiği ve Uğur’un yönetmenliğini konuşturduğu bir video ile de ödüllendirilmiştim.

45 yaşında evde sürpriz partiye kurban gittim. Şirkette arkadaşlar beni işte oyaladılar, eve geldiğimde ise dostlarım viski dolabımı patlatmış beni bekliyorlardı. Buraya kadar her şey masumdu, ta ki dansözün elinde pasta ile bana doğru geldiğini gördüğümde kumpasın büyüklüğünün farkına vardım ve  karşısında şapka çıkardım. İyi dostlar biriktirmişim, bu görüntülerin hiçbiri basına sızmadı.

25, 30 ve 35’inci yaş değiştirme törenlerini hatırlamaya çalıştım ama bir şey çağrışmadı kafamda.
Yirmi beşinci yaş dönüm 2000 yılında denk geliyordu. Otuzuncusu kızımın doğumundan tam 16 gün önceydi.  Otuz beşincisi ise hayatımın çok karmaşık bir dönemiydi.

Ama bir yirminci yaş değiştirme törenim hayatımın en sıra dışı bir günüydü. Artık bunun da Anıl Şakrak Çıkmazı’nda yerini alması lazım.

***

Yıl 1995, Ankara.

Üniversitede ikinci yılım, 17 Ocak günü saat 9’da Üçlü Anfi’de yapılacak Fizik 101 finalinden sonra yarı yıl tatili başlıyor. Celal ile hemen plan yapıldı;
“Sınav sonrası hemen Sunshine’dan Pamukkale Turizm 12:30 otobüsü ile yola çıkarsak akşam 10’da Kordon’da bira içebiliriz.”

İzmir’de o kadar ortak arkadaşımız varken, bir tesadüfen eseri Odtü’de tanışmıştık Celal’le. Bilgisayar dersinde hoca gelecek hafta yapacağı dersi, bu haftaki ile blok yaptığını söylemesiyle aynı anda sınıftan iki kişi, o zaman İzmir’e kaçarız dedi; biri ben, biri de Celal.

– Anıl Bey hayatta tesadüf diye bir şey yoktur. Sadece zamanı gelmemiştir.
– Biliyorum iç sesim, biliyorum; bugün senin de başlangıcına iniyoruz merak etme.

Ben ikinci yurtta 503 nolu odada kalıyorum, Celal, Hızıroğlu Erkek yurdunda.
Gerçi ilk sene altıncı yurtta kalmıştım. Almanya’dan kızım gelecek diyerek kız yurduna dönüştürdüler önce  sonra karışık yurt olmuştu. Şimdi ne oldu en ufak bir bilgim yok.

16 Ocak Akşamı, soğuk ama açık bir hava vardı. Geçen hafta üst üste bir sürü sınava girmiştim. Bir sene Odtü Tatil tesislerinde hazırlık adı altında geçirdiğim tatil sonrası, artık dersler başlamış ve “uzun tatil” sonrası adapte olmanın verdiği zorlukları yaşıyordum.

Şimdi hatırladım, bir önceki hafta aynı gün 2 finale girip, ertesi günkü finale çalışmak yerine dolmuşa atlayıp Kızılay’a gitmiştim. Anlamsızca dolaşırken Kunter’lerle karşılaşmış ve tesadüfen “Olağan Şüpheliler” filmine gitmiştim. Sinemanın adını hatırlamaya çalıştım ama olmadı. Necatibey caddesine doğru olduğunu hatırlıyorum. Çünkü dolmuşlardan inip Dost kitapevi tarafına doğru yürümemiştim.

– Yine konudan koptun Anıl Bey. Artık 17 Ocak’a gelebilsek diyordum.
– Geliyoruz ama unutma şeytan ayrıntılarda gizlidir.

İkinci Yurt 503 nolu oda, efsane bir odaydı tıpkı her kesin yurt odasının olduğu gibi. Oda kütüphanemizi kurmuştuk, bazen ders çalışmak yerine onca zamandır sıramızı beklediğimiz kitaba yamulurduk. Benim ilk final dönemine Umberto Eco’da “Gülün Adı” gelmişti. 7 günü anlatan kitabı 7 günde bitirmiştim, hem de final haftasında.

İşte 16 Ocak akşamı, ÇS’de yarınki finale son bir kez daha baktıktan sonra 2 gibi yatağa giderek kitabın sonuna daldım.

– Anıl Bey herkes nereden bilecek Ç.S.’yi:  bilmeyenler için Çalışma Salonu. Hayatın boyunca en fazla 5 kere gitmişsindir ama çok iyi biliyormuş gibi anlatıyorsun. 

Tabi ki, sabah çok zor uyandım. Uyku sersemi yurdun penceresinden baktığımda ise şok olmuştum. Her yer bembeyazdı, ama öyle kar atıştırmış gibi değil, biz uyurken bayağı yağmış diz boyuna ulaşmış. Kar’ı sadece Uludağ’a geldiğinde görebilen, İzmir’de Kar’ımsı yağdığında heyecandan ne yapacağını bilmeyen ben, tabi ki beyaz örtüye çok sevinmiştim.

Yıllar içinde o beyaz örtünün hiç masum olmadığını, hele bir de gece soğuğu yediğinde bıçak gibi olduğunu düşerek, ya da arabayı üçüncü viteste kaydırarak kaldırmaya çalıştığımda öğrendim.

Telaş ve o masum beyaz örtünün büyüsü içerisinde Üçlü Anfi’de yerimizi aldık. Çantalar akşamdan hazırlanıp, Sunshine’da Pamukkale ofisine  bırakıldığından, sınav çıkışı için bir kaygımız yok, sınav hariç.

Celal’le sürekli göz teması içerisideyiz; kopya çekmek için değil, otobüsü kaçırmamak için. Sınava başladık, zaten Üçlü Anfi değil ders, bir sınav için bile  çok saçma bir yer. Orada en güzel anılarım cuma akşamları sinema geceleriydi.

Sınava 08:40 de başladık, ya da öyle hatırlıyorum ama saat 12’de çıkmazsak otobüse yetişme şansımız yoktu, onu çok iyi hatırlıyorum.

Sınavın ikinci saatinde arkamdan biri Anıl diye seslendi, işte içimdeki sesle o gün tanıştım. Sürekli olarak arkama baktığımdan rahatsız olan asistan arkamda dikildi. Neyse konumuz o değil.

– Evet Anıl Bey daha sınavdan çıkamadınız, önünüzde daha koca bir Ankara – İzmir otobüs yolculuğu var.

11:30 gibi yine bana seslenildi, arkama baktığımda Celal ile göz göze geldim, bir şey söylemedi ama aynı anda kalktık ve sınav kağıtlarını verip koşarak salonu terk ettik. Bu koşu yurtlar bölgesine kadar devam etti.
Kelimelere ihtiyaç duymadan anlaşmamız diğer derslerde de devam etti özellikle de kimya dersi laboratuarlarında.

Otobüse bindiğimizde ise kaygılıydı, çünkü bütün yol karla kaplıydı. Yanımızda bir çift çıkışlı walkman, Beach Boys’un Surfin’ USA albümü (diğer kasetleri hatırlamıyorum), 4 adet kalem pilimiz ve bir BIC marka mürekkebi bitmiş tükenmez kalemimiz (acaba neden) vardı.

Afyon’a kadar sorunsuz geldik, “bundan sonrası artık rahat” diye sohbet ediyorduk. Afyon’da sürpriz yaptığım annemlere kaymaklı ekmek kadayıfı ve birer pakette tahta bisküvi (eti form) aldık. Dün akşamın uykusuzluğundan olacak ekstra pil almadık, uyuyalım-dinlenelim akşam kordon’da bira içecez hayallerini kurmaya devam ediyorduk.

Afyon’dan harekette arkamızda yalnız oturan amcanın yanına Uşak’a kadar bir yol arkadaşı gelmişti.

Başımıza geleceklerin farkında değildik. Yeni yolcumuz, arabanın hareketi ile Almanya’da yaşayan oğlunun ne kadar yetenekli olduğunu anlatmaya başladı yanındaki kurbana. Önceleri yorumlarla Türk Super Mario Bros’un hikayelerine yorum yapan kurbanımızın, birinci saat sonrasında yan koltuktaki amcanın beyin ölümünün gerçekleşmesinde olacak, bu sefer bize sarkmaya başladı;
Ne okuduğumuzu, okul bitince ne olacağımıza takıldı. Her cevap, tabi ki oğlunun ne mühendisleri cebinden çıkardığına bağlandı.

Aklımızda tek soru vardı, Uşak’a kadar piller bize yetecek miydi?

Sonra araba yavaşlamaya başladı ve durdu. İlk on dakika çok da önemsemedik, ama sonrasında kaptan otobüsü stop ettirince, maceranın yeni başladığını anladık.

Afyon-Uşak arasında bir tır devrilmişti ve tipi fırtınasından dolayı araç kaldırılamıyordu. Tabi biz bunları sonra öğrenecektik. Ne cep telefonu ne de araç telefonu vardı.

20. Yaş değiştirme törenimi akşam Kordon’da arkadaşlarımla bira içerek kutlamanın hayalini kurarken, Afyon-Uşak karayolunda Super Mario Bros’un babasının hiç durmadan oğlu hakkında konuşmalarını dinlerken bulmuştuk kendimizi.

Soğuktan çantalarımızda ne varsa üst üste giyerek birer lahanaya benzemiştik.

Dışarıda kar fırtınası, bizim kulağımızda “California Dreaming”.
Kordon’da patates kızartması hayali ile Afyon’da yemek yememiştik.
Şimdi ise eti form üzerinde kaymaklı ekmek kadayıfına talim ediyorduk.

Saat akşam 10’da Kordon’da olma hayali ertesi gün sabah 8’de İzmir otogarına aç, bitap ve donmuş bir şekilde sonuçlanmıştı.

***

Daha ne kadar yaş değiştirme töreni yaşarım bilmiyorum ama her biri -hatırlamadıklarım bile- çok güzeldi.

Bu arada Yaş Değiştirme Töreni ne kadar güzel bir tanımlama olmuş; yaş günü, doğum günü, yaşlanma, yeni yaş alma vb… tüm tanımların yanında nasıl da şık duruyor ustanın ki.

Bazı dostlarımı bilerek yaş günlerinden bir gün sonra arar ve aldığı yeni yaşın hayırlı olmasını, alışıp alışmadığını ve de eskisini ne yaptığını sorarım. Şimdi düşünüyorum da bizler yaş almıyoruz, yaş değiştiriyoruz, yani yaşlanmıyoruz, demleniyoruz.

Ocak 2022 Oksijen gazetesinde, bunu okuduğumda beni biraz kaygılandırmıştı ama şimdi umutlandırıyor, sonuçta en zorunu geçmişim gibi gözüküyor;

En mutsuz olduğumuz yaş 47.
Mutluluk Eğrisi ölçeğine göre yaşam doyumumuz 23 ile 47 yaş arasında azalıyor. 45-50 arasında dibe vurup sonra düzlüğe çıkıyoruz. 50’li yaşlardakiler 40’larındakilerden, 60’lıklar 50’lilerden daha mutlu. Yaşlandıkça mesele toplumun görüşleri değil, kendine dürüst davranmakla oluyor. – Dr. Mark Hyman

***

Bu yıl tesadüfen bir yazarla tanıştım, yanlış anlaşılmasın bir kitabını sadece adaş olduğumuz için aldım. Yaş değiştirme törenine yetişen bu yazımı, o kitaptan çok sevdiğim bir alıntı ile tamamlayabilirim artık.

Müsvedde hayatlar yaşıyoruz, öylesine ciddiye almadan, özenmeden. Hep bir gün toparlarız düşüncesi var kafamızda. Hepimiz hiçbir zaman gelmemiş ve gelmeyecek o gün umuduyla yaşıyoruz. Ben artık müsvedde bir hayat yaşamak istemiyorum.
Hikmet Anıl Öztekin – Ne İçin Varsan, Onun İçin Yaşa.

Önümüzdeki günlerde,  kahramanımızı ne tür sürprizler bekliyor bilmiyorum ama bildiğim tek şey artık, müsvedde bir yaş-yaşam istemiyorum bu yeni değiştirdiğim yaşımda.
Bakalım yenisini değiştirme zamanı geldiğinde Gelir-Gider tablom ne diyecek bu hedefime dair?

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola…

Read More

12 Oca Yolda…

Bir perşembe sabahı, Derin’i alıp okula bırakıyorum. Tabi ki birçok kız babasının yaşadığı anlar; aradıktan 10 dakika sonra indi yine aşağı.
Her seferinde 10 dakika önce ara ya da 10 dakika geç git bir kere de o beklesin diyorum.

Kime diyorum ki?
Ona, üst komşuya, zihnimin kıvrımlarında dolaşan serseriye.

Olmuyor tabi ki.
Şaka bir yana yakında 18 yaşına basacak.

– O, 18 oluyorsa sen de 48 oluyorsun.
– Ya dur bir dakika, bir bırakmıyorsun adamı kendiyle konuşmaya çalışsın. Hemen yırtık dondan fırlar gibi çıkıyorsun.
– Konuşuyorsun zaten.

Neyse geri dönelim yazıya. Uzun zamandır yazamamaktan şikayetçiydim. Türlü türlü bahaneler buluyordum kendime.
Yoldayız ama hep yoldan sapmaya meyilli.
Aklıma geldi bir anda kim her şeye “bisiklete binmek gibi, bir kere öğrendi mi , hemen kolayca hatırlıyor insan” diyorsa onu bulup ağzına kürekle vurmak istiyorum.
Şimdi hatırladım; bende birkaç kez kullanmıştım bu benzetmeyi. Ne komik bir görüntü olur değil mi kendi ağzıma kürekle vurmam.

– Anıl Bey yola dönelim.

Gelişim kolejinin oradan bağlantı yolu yardımı ile Aliağa otobanına bağlandık.
Ne kadar saçma bir cümle oldu, tıpkı eskiden radyo da maç anlatan spikerlerin “Rıza orta sahada topla buluştu ve kendi ekseni etrafında döndü” cümlesi gibi.
Radyodan maç dinleyen bir neslin hayal gücüne mavi ekran verdirdi bu cümle, en azından benim öyle oldu.

– Yola dönelim Anıl Beycim.

Yolda,
Jack Kerouac’un kitabı; başlayıp da bitiremediğim bir sürü kitap gibi kütüphanede, bir daha aklıma gelip gözde kitaplarımın yanına, baş ucuna gelmeyi bekliyor masum masum.
Muhtemelen bu akşam haremden onu alacağım yanıma.

Biliyor muydunuz, insan beyni günde 6.000 düşünce üretiyormuş. Eşit dağıtırsak dakikada 4, normal (kime göre, neye göre) uyku zamanını çıkarırsak dakikada 6.
Daha en azından 20 dakika daha yol var. Bakalım nereye varacak mevzular.

Emiralem yoluna indik. Ya yalnız değil miydim ben arabada?

– Beni unutuyorsun Anıl Beycim.
– Kimsin sen ya sürekli başımın içinde başımı yiyorsun.
– Ben senim Anıl Beycim.
– O zaman ben kimim?
– Onu da mı bana soruyorsun. Onu da sen bulacaksın. Eğer başladığın o yazıyı bitirirsen tabi ki.

Aramakla bulunmaz “ben”, ancak bulanlar arayanlardır.

Bir anda fondaki müziğe takıldı kulağım;
Kavuşmamız şarkı şarkı olacak.

Skor ve dakika almak için şimdi Manisa’ya bağlanıyoruz; Hala yoldayız, daha Manisa’ya 20 km var.

Hop, evvelsi gün Gürol’la Route 66 yapmak lazım sohbetimiz geldi aklıma. Bu coğrafyanın gerçeği, hemen ne kadar benzin gider, kaça patlar hesabı yapmıştık.
Sonra ertesi gün, kahve sohbeti sırasında “onların Route 66 varsa bizim de E5’miz var” cümlesi üzerine google haritalardan yola bakmalar, Engin’in ofise gelmesi ve gelmesiyle muhabbetti görüp kaçması.
Özleyeceğim bu anlık gelişen sohbetleri.

Emiralem kavşağını geçtik artık sol şerit bizim. Fonda “Sweet Home Alabama”, benim aklımda ise “Sweet Home Muradiye”

Spotify’da bir yol şarkıları listem vardı, bir gün kimseye söylemeden uzun bir yola çıkacaktım nereye gittiğimi bilmeden.
Ben bilmezsem kimse de bilmeyecekti sözde.
Hep sözde bunlar tabi ki, kolay mı öyle gitmeler.
Zor ama imkansız değil?

– Gidelim buralardan, dayanamıyorum.

Telefonu kapatıp, kimselere bir şeyler söylemeden öylece gitmek.

– Gitme kal bu şehirde.

Hayır gideceğim bir gün, görürsün bak. Ama hele şu olaylar bir geçsin.

“…
Dönüp dolaşıp bu şehre geleceksin sonunda.
Başka bir şey umma –
Bineceğin gemi yok, çıkacağın yol yok.
Ömrünü nasıl tükettiysen burada,
bu köşecikte,
öyle tükettin demektir
bütün yeryüzünde de.
…”

Kavafis çık aradan, senin sıran gelmedi daha, hatta bugün sana rol yok bu yazıda.

Tam viraj bitmeden yavaşladık, radar amcaya selam verdik ve köy yoluna girdik. Gerçi artık büyük bir kısmı köy yolu olmaktan çıktı, Toki yolu oldu.
Bugün ara yola gireceğim. Funda bu yazıyı okursa, arar kızar ama olsun girmek istiyorum son kez.

Belki yarın ben buralarda olmam ya da bu yol buralarda olmaz. Hülya Koçyiğit’le Kartal Tibet’ten Senede Bir Gün filminden araya parça atar gibi oldu.
“Harbi” köy yoluna girdik, bir yanımız sanayi tesisleri, diğer yanımız buna hala direnen tarlalar. Ne fotolar çekmiştim bu yolda, ne düşler kurmuştum.

– Olsun Anıl’cım, yeni patika yollar, yeni düşler her zaman bulunur, eğer ararsan.

Bak yine araya girdi, biz yok mu dedik. Hem biz Robert Frost’un askerleriyiz. Hep az seçilen yolu seçtik.

– Seçtin de ne oldu?
– Sen oldun, daha ne olsun.

İlk ayrıma geldik, burada harabe bir durak var. Eskiden üzerinde “o gemi birgün gelecek” yazardı.
Neden sildiler, kime zararı dokundu ki?
Her geçişimde içim umutla dolardı, hala benim gibi gelecek gemilere inanlar olduğu için.
Onu yazana ne oldu acaba, geldi mi beklediği gemi?

Şimdi sağım solum mezarlık olan virajdan geçiyorum. İçinden yol geçen mezarlık, ne kadar garip değil mi?
Peki buraları da sanayileşirse ne olacak o mezarlara?
İnsan sormadan duramıyor.

Aklıma Berkan Abi geldi, o anlatırdı; Milattan önce daha develer pirelerle maç yaparken ayakkabıcılar çarşısının orada, Tirsan Kardan’ın bahçesinde yatır ve onun gece vardiyasında ki yarattığı küçük korku dükkanı hikayelerini.

İki mezar arası dilek tutulmaz de mi?
Ben de dilek tutmuyorum zaten mesaj gönderiyorum. Berkan Abi, Nuri Abi’ye selam söyle. Keyfinizi ve neşeniz bol olsun orada.

Nuri Abi’nin vefatından bir sene sonra Enis’le beraber, Sancaklı’ya çıkmıştık bisiklet sevdasına. Dönüşte Örnekköy mezarlığına uğradık. Mezarlığın girişinde bir yazı;

“Ey insanoğlu ölüm senin peşinde, sen neyin peşindesin?”

– Evet Anıl Bey, neyin peşindesiniz?
– Düğümleri çözmenin peşindeyim.
– Her düğüm çözmek için değildir yalnız bazılarını kesmek lazım. Ne demişti Yusuf Abin hatırlasana.

“Her yöneticinin bir kılıcı olmalı, bazı düğümleri çözmekle uğraşmak yerine kesip atmayı bilmeli.”

Gömmüştük savaş kılıçlarını uzun zaman önce, bulmak ve bilemek zaman aldı biraz. Artık kesme zamanı geldi farkındayım.

Düş yolu bitti, modern hayata döndük organizenin yoluna bağlanarak.
Bundan sonra her tarafım fabrika dolu, düş kurdurmuyorlar insana.
Sola sinyal verdim, dönmek üzereyim. klasik Vestel trafiğine takıldım. Durum yine vahim ama artık sakinim.
Fonda Telli Telli Turna, biz büyüdük ve kirlendi dünya.

Hayatta tesadüf diye bir şey yok artık öğrendim.
Elime telefonu aldım, instagramdan bir paylaşım düştü önüme Can Baba’dan.

“…
Gitmek gerekir bazen.
Fazla yormadan, daha çok bıktırmadan,
Eğer vaktiyse ardına bile dönüp bakmadan.
…”

– Bu da benden olsun son cümle olarak Anıl Bey,
      “Kırılırsın, üzülürsün ama öyle güzel anılar birikir ki hepsini unutturur, o zaman huzurla gidersin…”

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola…

Read More

31 Tem Işık ve Sevgiyle…

Yıllar önce taslaklar klasörünün sanal tozlu raflarında birgün bitirilebilmek için bekleyen yazıydı aslında bu.
Uzun zamandır içimden hiç yazmak gelmiyordu. Yazmış olmak içinde yazmak istemiyordum.
Ama 28 Temmuz 2022 gecesi aldığım haber içimde bir fırtına kopardı, bende onun seslerini kelimelerimle anlatmaya çalıştım.
Tıpkı Yıldız Ecevit olmadığım gibi bir Murat Meriç’de değilim. O nedenle, yazı hakkında bir beklenti olmasın, ben sadece bende kalanları yazmaya çalıştım.

İlhan İrem’i ne zaman dinlemeye başladığımı hatırlamıyorum. Ama 1983 yılının son gecesi ailecek seyredilen yılbaşı programında Halit Kıvanç’ın uzattığı mikrofona “Her yeni yıl bir ümit demek, o yüzden 84’le aramın daha iyi olacağına inanıyorum” dediğini hatırlıyorum. İlhan İrem dinler miydik o zamanlar hatırlamıyorum. O yaşlarda evdekilerin değil, radyo veya televizyonda ne çalınırsa onları dinlediğim yaşlardı.

Anılar cıvıl cıvıl koşmayın peşindem, giymeyin en şuh elbiseleri boşa…
(İki Duvar Arasında – Koridor 1994)

Giydik bir kere o deli gömleğini bir daha;
Tıpkı “Merhaba Koridor” şarkısında söylediği gibi “Kavuşmamız şarkı şarkı oldu.”

***

Liseden mezun olunmuş, Bodrum’a lise arkadaşları ile tatile gidilip, gelinmiş ve sonrasında Çeşme’de Maça Beşlisi gibi Yasin, Onur, Sinan ve Gökhan ile Gökhan’lara gelinmişti.
Gökhan’ın babasının Hyundai Sonata arabasında sürekli “Koridor” albümü çalıyordu. İşte İlhan İrem’i anlamaya başlamam böyle olmuştu. Son albümü değildi “Koridor” ama bence bir veda albümüydü.
Görüşmeyelim şarkısı da bunun manifestosu:


Ne bir hassas terazi ne bir küçük ışıltı
Kantarın topu kaçtı bu beni yola koydu
Böyle başa bu traş, bu çocuk şarkıları
Türk popu hamle yaptı, sağır sultanlar duydu
Dostlarım da değişti, metamorfoz sancısı
Al takke&ver külahla, başka yolun yolcusu
Yükselen değerler&eğilimler, cilalı imaj devri
Yeni dünya düzeni, kaç perdelik komedi?

Bu nasıl katastrof’sa buda öyle koridor
Karanlıktan ışığa ve sevgiye gidiyor
Bitmeyen bir karnaval, bitmeyen bir merasim
Siz, bütün palyaçolar, artık görüşmeyelim…

Sonra üniversite yılları, Ankara Dost Kitabevinden alınan “Sevgililer Günü” albümü; Ekşi Sözlük’te okuduğum post aslında beni anlatıyordu.

Babamın gençliğinde sevgilisiyle romantik anlar yaşanmasını sağlayan bir adam, benim aşk acılarımı hafifletip, sesinde huzur bulduruyordu.

Her aşk acısı sonrasında walkmanim de “Koridor” ve “Sevgiler Günü”albümleri eşliğinde Ankara sokaklarında uçuşan kar taneleri eşliğinde tefekkür yürüyüşleri vardı hayatımda. Beynimin kıvrımlarında ise;

Unut onları gönlüm sevmediler.
Ben miyim hata yapan, eksik veren ben miyim? Belki de anlaşılmaz, ulaşılmaz bir yerdeyim.
(Kapılar…Kapılar…Kapılar.. – Koridor 1994)

Ayrılıkların da sonu var, bir gün çıkıp geleceksin.
İçimde bir ümit var, yeniden seveceksin.

Senden ayrı günlerimi sana nasıl anlatsam ki
Mevsimsiz çiçekler gibi yarım kaldım, inan ki
Sensizliğin acısını, sen nereden bileceksin.
Sen hiç sensiz kalmadın ki, mevsimleri saymadın ki.
(Anlasana – Sevgililer Günü 1995)

Yıllar önce bir yerlerde okumuştum; İlhan İrem’in şarkılarını Ruh ve Sinir Hastalıkları hastanelerinde hastalara tedavi amaçlı dinletiliyormuş. Bana her zaman iyi geldi İlhan İrem dinlemek.

Teknoloji sayesinde kasetler cdlere dönüştü. “The Best of” albümlerinin yeniler geldi ve cd formatında arşivimde yerlerini aldılar. O zaman araçlarda cd çalar yoktu, kaset adaptörle dinlerdik. Sonra internetin hayatımıza girmesi ile İlhan İrem’in tüm diskografisini indirebilmiştim.
Bunca teknolojik devrim olurken birgün İlhan İrem’in 1979 baskısı “Sevgiliye” plağını aldım. Devamında 1981 baskısı “Bezgin” ve 1983 baskısı “Pencere” girdi koleksiyonuma. 1985 Baskısı “Köprü” albümünü elimden kaçırdım. 1987 baskısı “Ve Ötesi” albümünü aradım durdum, bulamayacağımı bile bile.
Sonra 2017’de vuslat sona erdi, tüm albümleri plak formatında yeniden yayınlanmaya başladı. Sipariş verdiğimde duyduğum heyecanı hala hatırlıyorum.

***

2007 hayatımın aşırı karmaşık olduğu bir yılıydı. Alsancak sokaklarında boş boş dolaşırken bir konser ilanına denk geldim.

Ayrılıklarında sonu var – 20 Mayıs 2007 – Fuar Açıkhava Tiyatrosu

Çok uğraştım gidebilmek için, ama olmadı, başaramadım. İçimde hep bir ukde olarak kalmıştır o konseri kaçırmam. Ama yılmadım. 21 Eylül 2013’de Harbiye Açık Hava’da “Aşk Daima” konserine gidebildim. Peşime de 3 arkadaşımı taktım: Aybars, Tansu ve Ayşen. Aybars konsere girene kadar başımızın etini yedi bizi caydırmak için. Ama konser sırasında kendinden geçti.
Son olarak da 30 Eylül 2017’de Burcu’yla beraber Zorlu’da “Hep Bir Umut Uğruna” konserine gittim.

Her konserde, söyleyecekleri şarkılara sevineceğime , söylenmeyecek olduklarından dolayı kaçıracaklarıma üzülürdüm. Hangi birini feda edebilirdim ki. Aslında her bir şarkı birbirini tamamlıyordu benim için;

Kavuşmamız şarkı şarkı olacak;
Yemyeşil bir deniz senin gözlerin.
Yıllardan sonra bu akşam ilk defa anılar içinde başbaşayız seninle.

Ayrılıklardan kaçılmaz bazen.
Ama kaçmakla mutluluklar bulunmuyor bunu bil.
Şartlı refleks tüm yaşadıklarımız.
Sorular türlü çeşitli yanıtları da öyle.
Ben mi geç kaldım yoksa mevsimler mi solmuş.
Görmeyeli buralara olanlar olmuş.

Yalnız bir boşlukta, yarattığım bir dünyada seni yaşıyorum
Bilmediğin bir dilden konuşuyorum, yine de anlarsın diye seviniyorum
Olmazları ekip, olurlar biçiyorum.
Ben böyle miydim eriyen bir mum gibi.

Ne beklerim hayattan, hayat benden ne bekler.
En sevgili ümitler bende bir gece bekler.
Konuşamıyorum. Konuşursam göz yaşlarım sel olacak.
Sensizliğin acısını sen nereden bileceksin, sen sensiz kalmadın ki…
Ola ki güzün birinde gemiler döner geriye,
Ayrılıklarında bir sonu var, bir gün çıkıp geleceksin
İçimde bir ümit var yeniden seveceksin.
Benimkisi hayal işte, ümit katarım her işe.
Sanki bir serseri mayın, sanki bir göktaşıyım
Düşüyorum tutmayın
Düşmeyip ne yapayım.

***

Günümüzde herkese sanatçı denilen bir ortamda; düşünen, yaratan, duruşundan taviz vermeyen bir aydını nasıl tanımlayabiliriz ki. Ben bir sıfat bulamadım İlhan İrem için…

İyi ki hayatımıza girmişsin ve kendin kalarak bizlere kattıkların ve katmaya devam edeceklerin için sonsuz teşekkürler.

Umarım bizde senin gibi bir gün “Işık ve sevgiyle benliklerimizi bulabiliriz”.

 

Read More

16 May Tutunamayanlar 2.0

Bu bir Oğuz Atay yazısı değildir. Keşke bir Oğuz Atay yazısı yazabilecek kadar yetenekli olsaydım…

Hayatta her şey bir şekilde birbiriyle ilgili ve tesadüf diye bir şey yok. Artık buna kesinlikle inanıyorum.
Uzun zamandır yazma konusunda çok tembellik yapıyorum. Gerçi tembelliğimin sadece yazma konusunda olmadığını söyleyebilir ama ispat edemem.

Her hafta sonuna girerken aynı şeyi kendime tekrar eder oldum;

 Bu hafta sonu başladıklarını bitir.

Ama her hafta başı da bir bahane buluyordum.

Cuma akşamı tesadüfen Kaan Sekban’ın gösterisine gittim. İnsan bir gösteriye tesadüfen nasıl gider demeyin, gider.
“Kaan Sekban geliyor bilet alıyorum gideriz” der bir dostunuz. Hatta gösterinin olduğu gün şirkette toplantı yaparken; biz bilet almıştık ne gündü ya diye sorar ve o akşam olduğunu hatırlar ve hatırlatır. İşte böyle bir tesadüf idi benimkisi.

Kim olduğu hakkında bir bilgim yoktu. Keyifli bir gece yaşadım, çok güldüm ama güldüğümden daha çok da düşündüm. Hatta sabah işe geldiğimde, hayattım da ilk kez, bir ünlüye DM’den yürüdüm. Yanlış anlama olmasın, hem gerçekten gösteri de söylediği gibi her mesaja cevap veriyor mu test etmek için, hem de bana düşündürdükleri için teşekkür etmek istedi.
Tesadüf ya işe giderken de uzun zamandır keyifle takip ettiğim “Ortamda Satılacak Bilgiler” podcast’inden nasibime çok güzel bir bölüm düştü.

Yakın zamanlarda üçüncü kez Tutunamayanlar’ı okudum. Bunla da yetinmedim Tehlikeli Oyunlar’ı’ da bir daha okudum.
Aynı kitabı tekrar okuyanlara ya da filmi seyredenlere takılırım ilk seferinde anlamadın mı diye, kendim de aynısını yaparken.
Aslında hep derler (kim der bilmiyorum ama güzel demiş)

Bazı kitaplar farklı yaş dönümlerinde tekrar okunmalı…

Bende ondan yaptım bence ya da siz öyle bilin istedim.

İlk okuduğumda üniversitenin ilk senesiydi ve çevreme uydum okudum. Çok bir şey anladığımı söyleyemem.
İkinci okumam ise 30’lu yaşlarımın başındaydı. Bu sefer biraz daha anlamlandırdım kendimce ama bazı yerleri hala bir türlü kafama oturmamıştı.

40’lı yaşların ortalarındaki okumam da ise artık daha netleşmişti birçok kavram kafamda.

 

Bir edebiyatçı değilim hatta olma gibi bir iddiam da yok. Oğuz Atay ve eserleri üzerine ahkam kesmek veya kelam edebilme yeteneğim olduğunu iddia etmek ise haddimi aşmam demek olur.

Aslında daha önceler vardı yazmak bu yazıyı, hatta adı da “Hala Tutanamamak” olmalı diye diye başlık atmıştım kendime, yazılacak listeme eklemiştim. Ama bir türlü kelimelere bürünmemişti düşünceler.
Ne diyordu Hikmet Benol :

Kelimeler albayım bazı anlamlara gelmiyor.

İşte aynı o durumdaydım, kelimeler bir türlü anlama gelmiyordu.
Dinlenen bir podcast ve seyredilen bir oyun sayesinde bir cesaret geldi bana ve başladım yazmaya.

İşte böyle yazılan ama sonra “daha sonra yazılacaklar” arasında bulutta duran yazı, Muğla’da Gökova Turu sabahı Yalçın Otel’de saat 5’de bitirilmek için beni uyutmadı.
Israr ettim uyumak için ama olmadı. Sonra 5’e doğru bir kuşun sesi ısrarla odamın penceresinde beni uyandırmak için elinden geleni yaptı hatta yetmedi arkadaşlarını da çağırdı.
Sabah ezanı da ona eşlik edince pencereyi açtım, bilgisayarı kucağıma koydum, kuş ve horoz sesleri içinde doğa güne uyanırken kelimeler anlamlara bürünmeye çalıştı.
Oldu mu bilmiyorum.

Yazının ilk kısmına dokunmadım. Sadece başına bir not ekledim. Belki de o not bu yazıyı devam etmeme cesaret verdi. Ben Yıldız Ecevit değilim ki Oğuz Atay üzerine kitaplar yazabileyim. Hatta ilk seferinde okuduğumda hiçbir şey anlayamamıştım, yıllarca okumuş ve anlamış gibi de yaptım. İtiraf edeyim. Belki de ikinci kez de utandığımdan okumuşumdur.

Üçüncü kez ise gerçekten okumam gerektiğini hissettim. Bu okuma sayısı üzerine bu kadar yeter. 50’lilerimin ortalarında ölmez sağ kalırsam bir daha okuyacağım, şimdiden söyleyeyim.

Turgut Özben, Selim Işık ve hatta başka bir dost Hikmet Benol. Özbenini bulabildi mi Turgut? Kendi olabildi mi Hikmet? Işıklar içerisinde Selim Işık.

Yıllarca hep Selim Işık’ı tuttum ben ya da o olduğumu hayal ettim. Ama yıllar içinde aslında bir Turgut Özben olduğumu daha iyi anladım, ama korkak ya da daha olmamış-ham bir Turgut Özben.
Hayallerim, o kurduğum hayallere hep ihanet ettim konfor alanım için. Hala da etmeye devam ediyorum. Adım gibi biliyorum yalnız değilim. Nasıl ad vermişti bize usta: “Disconnectus Erectus” yani “Tutunamayan”.

Ama Turgut Özben sonunda zincirlerini kırabilmişti, ipini koparabilmişti. Ben ve benim gibiler hala gelecek güzel günlere inanıyorlardı. Oysa usta yine çok net söylemişti de biz dinlememiştik;

İyi şeyler birdenbire olur; bu kadar bekletmez insanı. Sürüncemede kalan heyecanlardan ancak kötü şeyler çıkar. Ya da hiçbir şey çıkmaz.

Peki bu kuş, sabah ezanı ve horoz sesleri ile güne uyanan Muğla bana ne etti?
Yatakta, kalmamak için direnirken, gözlerim kapalı şu zamana kadar yazdıklarımı düşündüm.

Her şey önce İpini Koparamamak ile başlamıştı. Sonra Hiçbir yere ait olamamak kaygısı vurdu kıyıya. Bir akşam, saçma yaşanan bir akşam ne zaman mutlu olmayı unuttuğumuzu sorgulattı bana. Sonra bir tatlı Huzur almaya çalıştım. Deniz kızı girdi düşüme ve Gitmek istedim. Gide gide Maskeli Baloya gittim. Hayatta bulamadığım (hala arıyorum) ama İş’te Anlam Arayışına”girdim.

Tecrübelerimi masaya yatırdım, Yarının düne ihtiyacı var mı diye sordum.

Zamanı tutamadım, Geçen bir yılın ardındanyılın son gününü değerlendirdim.

Safralardan nasıl kurtulurum diye sordum kendime ama yine kurtulamadım.

Değerlerimi sorgularken delilere danıştım. Kafamın içinde Pinhani’den “Ben ne zaman büyük adam olacam” şarkısı çalarken ne zaman büyüyecem de Serdar Kuzuloğlu olacağımı sordum kendime. Sonra Dönüm noktalarım geldi aklıma ve Kaybolan Yıllarıma bir alka seltzer kaldırdım.

Bir ustadan başka bir ustaya selam olsun. Ne demişti İlhan İrem :

Tamamlanınca eksik kalıyor bir şeyler…

Gün doğdu, birazdan Gökova turu başlayacak. Muğla’dan yola çıkıp Sakar’ı inip Akyaka’dan Akbük’e pedal basacağım.

Bir elimden ayna bir elimde Cımbız, umrumda olmayacak dünya. En azında bir süre.

O kadar  sürç-ü lisan ettik ki af olur inşallah.
Bir sonraki yazıda bir gün görüşmek umuduyla,
Hadi Eyvallah…

 

Read More

21 Şub Özgeçmişini…

“Özgeçmişinizi paylaşabilir misiniz?”

Özgeçmişle ilk tanışmam üniversitenin son senesi, kariyer günlerinde bu soru ile oldu.

İlişkimizin 23. Yılını kutluyoruz bu sene. O yıllarda üniversitenin son senesinde hazırlanırken, şimdi lise seviyesinde bile talep edilebiliyor. Üniversite öğrencileri artık staj başvuruları için özgeçmişlerini hazırlıyorlar.

Bir çalışma arkadaşımın Linkedin’de özgeçmiş ile ilgili bir paylaşımını okuyunca çağrışım yaptı, bu 23 yılı aşan ilişkimizi yazıya dökeyim istedim.

En baştan bir beklenti oluşmaması için; “özgeçmiş nasıl hazırlanır” sorusuna bir cevap arıyorsanız, bu yazı da aramayın çünkü yok.

***

Özgeçmiş’i internet “auto biography” olarak çeviriyor. Bu çeviri açısından bakınca “herkes kendi otobiyografisini yazıyor ve sürekli güncelliyor” anlamı da çıkarılabilir.

“Curriculum Vitea” yani kısaca CV ‘yi incelersek ise olay biraz daha karışıyor. “Curriculum” latince bir kelime olup koşu, yarış, seçilen yol, ardarda gelen olaylar dizisi ve koşu sahasında bir tur anlamları var. “Vitea” ise yaşam, iş geçmişi ve yaşam biçimi anlamlarına sahip. İkisinin birleşimini hayat yarışı veya yaşam yolu olarak anlamlandırabiliriz.

İnternetin yalancısıyım “yaşam özgeçmişi” olarak ilk kez 1050’de kullanılmış. Benim 20 yılı aşkın ilişkim bu sürenin yanında lafügüzaf. Yirminci Yüzyılın başında ise hız modasına uyup kısaltılarak CV olarak kullanılmaya başlanmış.

Tabi bir de “resume” konusu var. “Resume” fransızca kökenli bir kelime, “resumer” filinden geliyor, hayatının özetini çıkarmak yani.

***

Daha önce de belirttiğim gibi 23 yıldır özgeçmişle düzeyli bir ilişkim var; Özgeçmiş verdim, özgeçmiş aldım. Bir IK’cı olmasam da binlerce özgeçmiş inceledim. Onlarca kez de özgeçmişimle değerlendirildim.

Bir A4 kağıt parçası ve içinde yazılanların kişinin geleceğini nasıl etkilediği beni her zaman kaygılandırmıştır;
Bir sayfada kendinizi pazarlamaya çalışıyorsunuz ve herkesle -sıra dışı örnekleri gözardı edersek- aynı formata uymak zorundasınız. Hatta birçok şirket, başvuru formlarıyla sizin özgeçmişinizi kendi normları içinde standartlaştırıyor.

Nedir bu bizi standartlaştırmaları diye isyan etmek geliyor ama ne çare…

***

Şimdiler de, yapay zeka verilen kriterlerle ilk elemeyi yapıyor. İlk elemeyi geçerseniz ek testler ile elemeler devam ediyor.
Daha sesinizi duymadan, yüzünüze bakmadan, IK uzmanı ya da danışman sizin bir sayfaya sığdırmaya çalıştığınız bilgiler ışığında, sizin hakkında ilk kararını veriyor.

Bunu eleştirirken pratik olarak her özgeçmiş sahibi ile yüz yüze yapılabilecek bir görüşme trafiğinin, işe alım sürecini ne kadar uzatacağının farkındayım.

IK’cı dostlarım, testlerin, aday/yetkinlik-görev tanımı denkleminde, ne kadar başarılı çözümler ürettiği konusunda beni ikna edeceklerdir ellerindeki veriler ve araştırmalarla. Bir mühendis olarak onlarla bu detayı tartışacak yetkinliğe de sahip değilim.

Bunları yazarken şöyle bir düşündüm de, ne kadar mühendis kökenli IK’cı ile çalışmışım.

***

Ben başka bir açıdan bakıyorum konuya, biz bir pozisyonu doldurmak için aday ararken, birçok başka potansiyeli kaçırıyor muyuz?

Bence evet. Tabi ki istisnalar kaideyi bozmaz, çalıştığım bazı IK’cılar farklı bir bakış açısıyla bakabiliyorlar. Hatta benim de bir kere başıma gelmişti. A pozisyonu için görüşürken Z pozisyonunu konuşur olmuştuk. Z pozisyonun beklenen yetkinlikleri ile ilgili hiçbir deneyimim yokken görüşmeyi gerçekleştiren kişi bu yetkinliğimi keşfetmişti.

Her firma, belki de bu standart uygulama yüzünden birçok fırsatı kaçırmakta diye düşünüyordum ama bir çözümüm de yoktu.

Hatta başladığım yazıyı nasıl tamamlayacağımı düşünüyordum. Büyük bir ihtimalle bu yazıda “pişmemişler” arasına girecek derken, tıpkı Tolstoy’un dediği gibi oldu;

Tüm muhteşem hikayeler iki şekilde başlar. Ya bir insan yolculuğa çıkar ya da şehre bir yabancı gelir.

ve IK müdürümle beraber kısa bir yolculuk yaptık.

***

Her başvuran aday ile görüşmek zaman açısından mümkün değil ve de standartlaştırılmış bir veri havuzunun bilgisayar desteği ile taranıp, pozisyona  en uygun adaylar ile görüşme ayarlanması, halihazır da en hızlı ve de en doğru çözüm gibi duruyor. Bu yöntemde hemfikirdik ama bir şey hala eksikti;

Açık bir pozisyonu kapatmaktan bir adım öteye gitmeliydi bu süreç, işe doğru insan doğrultusundan insana doğru işe evrilmeliydi belki de.

Ben lisede okurken rehber öğretmen uygulaması vardı; rehber öğretmenimden bir destek aldım mı hiç hatırlamıyorum. Genelde cuma günü son dersler rehberlik dersleri olurdu yani boş geçerdi.

Üniversite de ise rehber öğretmeninle ders seçimlerimi onaylatmak için peşinden koşmalarımı saymazsak, hiçbir muhabbetim olmadı.

Tabi ki bunlar benim deneyimlerim, şu anda kızımın rehberlik hizmetinden çok güzel faydalandığını gözlemliyorum. Üniversiteler hakkında çok bilgim yok ama umarım benim yaşadığım tecrübeleri yaşamıyorlardır geleceği emanet ettiklerimiz.

Tüm adaylar ile yüz yüze görüşemiyor ve onların yetkinliklerini tanımadan kaçırabiliyorsak acaba bir önceki sürece gidebilir miyiz diye bir soru belirdi kafamda bu yolculuk sırasında; Üniversiteler ile daha farklı bir ilişki içerisine girerek, öğrencileri daha mezun olmadan tanımak, onlara yol göstermek hatta onlardan yol öğrenmek mümkün olabilir mi?

Amacım üniversite sanayi işbirliği içerisinde bir koçluk programı yaratmak değil, bildiğim kadarı ile bunlar zaten var.

***

Hikaye muhteşem mi oldu bilmiyorum ama o gün, o yolculukta , Ogün’le yani IK Müdürümle çok basit bir bir hayal kurduk.

En sevdiğim filmlerden biridir “Pay it Forward”, Türkçe ismi “İyilik Bul, İyilik Yap” idi yanlış hatırlamıyorsam. Kevin Spacey ve Helen Hunt’un oynadığı basit, basit olduğu kadar da en azından benim için anlamlı bir filmdi.

Bunları yazarken fark ettim, ne kadar çok filmi seviyor ve bunları hep bir konu ile ilişkilendirebiliyormuşum.

6. His filminde tanıdığımız çocuk star Haley Joel Osment, bitirme ödevi olarak 3 kişinin hayatını değiştirecek bir iyilik yapma projesi geliştirir. Sistem tipik bir saadet zinciri gibi çalışır, kendisine iyilik yapılan karşılığında 3 kişinin hayatına etki edecek bir iyilik yapmak zorundadır.

Bu fikir ya da saadet zinciri, “çalışacak adam bulamıyoruz” diye serzenişte bulunan bizlere bir çare olabilir miydi? Ya da “çalışacak adam olamayan” yeni mezunları anlamamıza fayda sağlayabilir miydi?

Bu sorulara da cevaplarım yok ama denemeye değer olduğunu düşünüyorum.
Profesyonel hayatın dişlilerinde irili ufaklı rol alan, belli bir tecrübeye ulaşmış, her yöneticinin bu saadet zincirine katılarak 2.sınıftan mezuniyetine kadar 3 öğrencinin hayatlarına dokunması gerektiğine inanıyorum.

En güçlü kaynağımız olan ve elimizden kayan insan kaynağımızı korumak ve geliştirmek üniversiteler kadar, bizlerin de görevi. Bunun için ayıracağımız yatırımın geri dönüşünün çok hızlı olacağına tüm kalbimle inanıyorum.

Böyle davranan tanıdığım yönetici dostlarım var ama bu Don Kişot’ların sayısının artması lazım. Unutmamalıyız Bertolt Brecht ne güzel söylemiş;

Kurtuluş yok tek başına ya hep beraber ya hiçbirimiz. 

Amerika Başkanı dahil herkese haber verin, ben bu yola çıkmaya hazırım ve yanıma yoldaşlar arıyorum. Aklımla ve kalbimle haykırıyorum:

Bağır bağır bağır
Bağırıyorum
Koşun kurşun eritmeye çağırıyorum
O diyor ki bana
Sen kendi sesinle kül olursun ey
Kerem gibi yana yana

Ben diyorum ki ona
Kül olayım Kerem gibi yana yana
Ben yanmazsam
Sen Yanmazsan
Biz Yanmasak
Nasıl çıkar karanlıklar aydınlığa.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere, Eyvallah…

 

 

 

Read More

31 Ara Kaybolan Yıllar

2021 yılını da yolcu ediyoruz; yolu açık olsun, ne hali varsa görsün.

30 Aralık günü iş dönüşü Sabuncubeli tünelinde, kendi kendime konuşmalarla şekillendi herşey. Fakat bu yazıyı yazdıran ilham perim ise, her sene viral olarak mesaj kutularımıza düşen veya sosyal medya da paylaşımları sayesinde haberimiz olan rakı reklamıydı.

Rakı üreticileri her sene yeni yıla dair subliminal reklamlar hazırlarlar ve bizler onlar için bu reklamların dağıtıcıları oluruz. Bu sene de böyle hazırlanmış iki reklam düştü mesaj kutuma.

Biri İstanbul’u bilmeyen ve hiç İstanbul’da yaşamamış bana bile “Şimdi İstanbul’da olmak ve rakı içmek vardı” dedirtti.

Ama beni asıl etkileyen ise sofrada yediği acıdan ağzı yanan ve sürekli “ben artık kalkayım” diyen 2022 yılı görünümlü İsmail Abi’nin (Serkan Keskin) bulunduğu reklamdı. Sonra internetten araştırınca bunun “Meyhanedeyiz.Biz”in hazırladığı “Hadi mi!” serisinden bir alıntı olduğunu gördüm.

Harika bir “Kaybolan Yıllar” düeti ile biten ve biterken de burnumun direğini sızlatan adını reklam diyebileceğim kısa video beni bunlara yazmaya heveslendirdi.

Dönüşü yok beraberce karar verdik ayrılmaya
Alışmalı arkadaşça yolları ayırmaya
Şimdi artık gözyaşları gereksiz akmamalı
Alışmalı kendi yaramızı kendimiz sarmaya

Şimdi artık kelimeler yetersiz anlamı yok
Yitirmişiz anılarla beraber faydası yok
Gel bunları bırakalım artık bir tarafa
Gerçeği görmeliyiz dostum başka çaresi yok

Şimdi bana kaybolan yıllarımı verseler
Şimdi bana seninle bir ömür vadetseler
Şimdi bana yeniden ister misin deseler
Tek bir söz bile söylemeye hakkın yok

Hepimizin sözlerini ezbere bildiği, söz ve müziği Sezen Aksu’ya ait 1977 yılından hiç eskimeyen bir şarkı. Hepimizin bir anısı vardır bu şarkıya dair.

Videonun sonunda hep beraber bu şarkıyı söylediler, bende onlara eşlik ettim.

Hepimizin farklı zamanlarda kaybolan yıllarımız olmuştu geçmişte, ama toplumca aynı zamanda yıllarımızı kaybetmemiz çok da beklediğimiz bir şey değildi.
Bunu da yaşayacakmışız, yaşadık ve belki de yaşamaya devam edeceğiz.

***

Geriye doğru baktığımda 31 Aralık’da yazdığım “Yılın Son Günü” yazımdan sonra 19 yazı yazabilmişim bu sene.

Oysa ilk sene 52 haftada 38 yazı yazmıştım. Nicelik açısından bakarsak oldukça gerilemişim.

İçsel yolculuklarımda zamanla olan kavgamdan başlamışım, yılın muhasebesini çıkarmışım, safralardan kurtulma planlarımdan bahsetmişim. Sevda ile Sevgiyi, Umut ile Ümit’i anlatmışım bencelerimle. Sessizlikten dem vurup değerlerimi sorgulamışım. Delilere selam vermişim. Büyüme planlarımı paylaşmışım. Son olarak da “Dönüm” noktalarımla hesaplaşmışım ve bu hesaplaşmaya sizleri de ortak etmişim.

Gezmişim, görmüşüm ve kalanları paylaşmışım. Gökova körfezinde bisikletle düşsel bir yolculuk da var bu paylaşımlarda,  bir çöl macerası da var, baba ocağında bir gezi de.

Anılara dalmışım; Çocukluğumun televizyon dünyasını ve iz bırakan çizgi filmleri anmışım. Büyülü fenerin büyüsünü kapılmışım.

Aralarda biraz ciddileşmiş, Endüstri 4.0’a insan açısından bakmış, yönetenleri yaşını sorgulamış ve de bisikletin gününe selam çakmışım.

Nitelik açısından durumum iç muhasebe defterim de kayıtlı.

***

Geçen sene onlarca plan ve tonlarca ümit ile girmişim yeni yıla. Ama olmamış ya da tam olmamış. Zaten tam olunca da birşeyler hep eksik kalmış. Safralardan kurtulacağım diye yola çıkmışım ama hala safram benle beraber.

Eskisini ver yenisini al kampanyalarının ilk olan yıl dönümlerinde, içsel muhasebeler ve “ara toplam”lar (Ahmet Mümtaz Taylan’ın kitabını okuyun çok güzel) en sevdiğim yıl sonu (diğer taraftan bakarsanız yılbaşı) aktiviteleridir. Bir de hiç sıkılmadan Love Actually, Gremlinler, Sleepless in Seatle gibi bazı filmleri tekrar tekrar seyrederim.

Eskiden yıl sonunda bu senenin en çok seyredilen video klipleri programları vardı birde. Ama şimdi herşey o kadar ulaşılabilir ki, o eski heyecan yok artık.

İşte böyle karışık duygular içinde yeni yıla giriyorum ya da bir yenisi giriyor bana.

***

Video’nun sonunda acelesi olan 2022’ye güzel bir yıl olup olmayacağı soruluyor.

Ben buradan 2022’den 2022’ye dair cevabımı aldım:

Bana bağlı.

İnanıyorum, umut etmeye ve ne kadar düşersem düşeyim elimde toprak ile kalkmaya devam edeceğim.

Kadehimi inanmaya, umut etmeye ve düştüğü yerden kalkmaya devam edeceklere kaldırıyorum.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

14 Kas Dönüm Noktaları

Hayatımda, tıpkı herkes gibi birçok dönüm noktası oldu, olmaya da devam edeceğini biliyorum.

“Ah Keşkelerim” her zaman oldu elbette, ama yaşadıklarımdan hep zevk aldım.

Bu aralar paralel ve holografik evren üzerine okumalarım ve dinlemelerim oldu. Sanırım bundan olacak, yine bir gün işe giderken aklıma bir soru takıldı.

Beni ben yapan dönüm noktaları ne idi ve seçimlerim farklı olsaydı nasıl olurdu?

Mühendis beynim hemen çalışmaya başladı ; gelecekte bunlardan birer hikaye çıkarabilirim umuduyla, bir akış şeması oluşturmaya başladım bile.

Herkes gibi seçimlerimden pişmanlıklarım oldu ama onlarla barışmayı da yıllar içinde öğrendim ve öğrenmeye de devam ediyorum. Ama paralel hayatlarım üzerine düşünmek, bunlar üzerine hayal kurmak keyifli bir şey.

Tavsiye ederim.

Yazıyı düşlerken aklıma birçok film ve dizi geldi; Rastlantının Böylesi (Sliding Doors), Kelebek Etkisi (Butterfly Effect), Aile Babası (Family Man), Fringe, Dark ve tabi ki Geleceğe Dönüş Serisi gibi.

***

Annemin fransızca öğrenme konusunda gerçekleşememiş bir hayali olmasaydı, tıpkı her Kuşadalı gibi Türk Kolejinde yatılı bir öğrenci olacaktım. Annemin bu özlemi, eğitim hayatımın temelini oluşturdu. Paralel dünyamda akademik başarım konusunda bir yorum yapamam ama yurt ortamıyla daha erken tanışmam ve ilkokul arkadaş çevremi değiştirememem farklı bir ben yaratacaktı. Buna eminim.

Lise 1 yazında, arkadaşım Tolga’nın Odtü Fizikten arkadaşları ile tanışmasam ve Erdal İnönü akademisyenlikten politikaya geçmeseydi, belki de sayısalcı olmaz ve o zamanın en popüler bölümü olan işletme okumayı seçebilirdim. Belki şu an bir plaza insanı olarak her gün takım elbise giyerek çalışabilirdim. Bu paralel evrendeki Anıl’ı düşünmek hiç hoşuma gitmedi.

Lise 2 de, voleybolda en forma olduğum dönemde, salakça bir nedenle Türkiye Finallerine gidememiştim. Öğrenci sayısının az olduğu, herkesin birbirini tanıdığı bir okulda, futbol yasağına rağmen futbol oynarken müdür bizi gördü diye kaçtık. Tuvaletten bir kapısından girip öteki kapısında sınıfa kaçmaktı amacımız. Tuvaletin ortasında anlamsız bir sıçrama isteği geldi. Taş gibi bir kafam varmış, o gün öğrendim.
O güne kadar yönetimden saklamayı becerdiğim dalgalı uzun saçlarımı sıyrılan kafa derimi dikebilmek için kazıdılar. Daha sonra saçlarım zaman içerisinde dökülmeye başladı. Paralel evrende Türkiye kupasına gidebilirdim, okulumuza bir kupa getirebilirdik ve belki de hala babam gibi saçlarım olabilirdi.

Lise yıllarında Odtü’ye gezmeye gidip ben bu okulda okuyacağım diye bir takıntı yapmasaydım, İstanbul seçeneklerini de yazabilirdim. Belki de ilk sene kazanamayıp boşa bir yıl geçirmezdim. Odtü’de okuduğum için hiç pişman olmadım. Ama İstanbul’da yaşamak fikrine hep uzak kaldım. Bu uzaklık mesleki açıdan farklı pencereler açabilirdi bana ama olmadı. Artık “başka sefere” demekten başka bir çare yok.

Üniversiteyi kazanamadım sene, çalıştığım dükkanda otururken ilkokul arkadaşımın akşam dışarı çıkıyoruz kafa dağıtırsın teklifini kabul etmeseydim eğer dershanenin bursluluk sınavından haberim olmayacak ve üzerime yapışan o başarısızlık elbisesini atmayacaktım. İkinci sene hangi okul ve bölüm olursa olsun diyecektim belki de.

Üniversite-1 yazında tatil için bir yere gitmekle kalmak arasında bir tercih yaptım. Kalmayı seçtim. Gitseydim nasıl olurdu hep hayalini kurarım.

Okul çıkışı o yolu seçmeseydim veya durmasaydım eğer hayatım daha farklı olabilirdi. Hayatımda önemli bir dönüm noktasıydı. Yaşanan her şeye rağmen iyi ki olmuş dediğim yanları var. Paralel Evrenini düşünmek istemem.

Geçmişte bir gün yol ayrımında Anadolu caddesi yerine Çevre yolunu seçseydim o trafik kazasına karışmayacaktım. Kazadan bir fiziki ve hukuki bir zararla çıkmadım. Ama o gün yine hayatımda önemli bir dönüm noktası gerçekleşti.

O bilgisayar tuş kombinasyonuna kazara bulmasa, beni aramak aklına gelmese şu an farklı bir Anıl olacaktım.

Liste aslında çok uzun ama paylaşabildiklerim bunlarla sınırlı.

***

Dire Straits’in neredeyse tüm şarkılarını severim, kendi paramla aldığım ilk cd onların albümüdür. Bu yazı oluşurken “Brothers in Arms” şarkısına takıldım bir anda;

Çok fazla farklı dünya var
Çok fazla farklı güneş
Ama bizim tek bir dünyamız var
Ve başka olanlarda yaşadık

Peki gerçekten başka olanlarda mı yaşıyoruz diye sormak geliyor içimden. Aslında özgür irademle seçimler yaptım her bir dönüm noktasında ve diğer yolu seçen benle o gün vedalaştım. Seçme özgürlüğün farkındayım hatta insanın en önemli özelliğinin bu olduğunu düşünüyorum.
Sartre özgürlükle başa çıkmanın zor olduğunu ve insanların çoğunlukla özgür olduğu fikrinden kaçındığını söyler. Hatta özgür değilmiş gibi düşünmeyi ve davranmayı seçtiğinin altını çizer.

Yukarıdaki her bir dönüm noktası aslında birer seçimdi benim için, ve her seçilmeyen ise bir vazgeçiş, kaybedişti. Kayıpların sorumluğunu almak acı vericidir. Sartre, özgür olduğumuzu reddetmemizi veya seçim şansımız olduğunu kabul etmemizi “Kötü İnanç” olarak adlandırır.

Ben hala özgür olduğumuza inanlardanım.

Ormanda yol ikiye ayrıldı ve ben hep az kullanılanı seçtim. Bu hayatımdaki tüm farkı yarattı.

Robert Frost’un “The road not taken” şiiri her zaman kılavuzum oldu hayatta. Yazı için gezinirken internetin derinliklerinde benim için önemli bir bilgi ile karşılaştım. Mr. Keating öğrencilerini bu şiiri okumuş. Kaç kere seyretmiş olsam da her zaman beni yeniden etkiliyecek bir şeyler buluyorum hala Ölü Ozanlar Derneğinde.

Ben başta dediğim gibi seçimlerimden ve sonuçlarından dolayı mutsuz değilim. Daha mutlu olabilir miydim bilmiyorum. Bazen bunlar üzerine gündüz düşleri kurmak ise beni besliyor sadece.

***

Son olarak;

Kapak fotoğrafı, Akbük’de iskele üstünde, keyifli bir bisiklet turu ve deniz sefası sonrası yazımı tamamlarken haberim olmadan çekildi. Başka bir dönüm noktamın sonucunda oradaydım. Bundan yaklaşık 6 sene önce sektör değişikliği sonrası hayatıma hem iş hem de hobi olarak bisiklet girdi. Mutlu olduğum kadar mutsuz olduğum anlarda var. Alt toplam da mutluyum.

Bakalım ilerleyen bölümlerde kahramanımızı ne maceralar bekliyor?

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

Read More

04 Kas Gökova Pedallarımın Altında

25 Ekim’de ajandamı düzenledim, ofis dışı otomatik maili etkinleştirdim ve öğleden sonra ofisten arkama bakmadan kaçarcasına çıktım. Eve varıp, dün akşamdan hazırladığım çantamı almam ve  Bostanlı feribot iskelesinde koşar adımlarla ilerlemem bir anda oldu.

Pandemi nedeniyle ara verilen Gökova Bisiklet Turuna gitmek için hem fiziken hem de ruhen hazırdım. Vapur yolculuğu sırasında, günlük hayat telaşlarını martılara atmaya başlamıştım bile. Üçkuyular iskelesinde Tolga beni bekliyordu. Gün batımında, Bodrum’a doğru, İzmir’den ve dünya kaygılarından uzaklaşıyorduk. Fonda da bu yolculuk için hazırlanmış çalma listemiz eşliğinde Bodrum Zetaş kamp alanına doğru yolculuğumuz böyle başlamıştı.

***

Bu sene 15. düzenlenen Gökova Bisiklet Turuna tam olarak ikinci kez katılıyordum. İlk katıldığımda takvim çakışmasından dolayı Muğla’dan Akyaka’ya kadar sürebilmiştim ve sonrasında iş seyahatine çıkmıştım. Muğla’dan başlayan tam katıldığım tur sırasıyla Akbük, Ören, Bodrum yönüne devam etmişti. O zamanlarda blog yazmaya (yaşadıklarımı kayıt altına almaya) başlamadığımdan olsa gerek net hatırlamadığım onlarca güzel anım olmuştu. Bu sefer sadece yaşamayacaktım ayrıca yaşadıklarımı kayıt altına alacaktım. Bodrum’a gelirken, aklımda kayıt altına alınacak anıları hayal ederek geçti yolculuk.

Daha Zetaş kamp alanına varmadan, yol boyunca başta Levent Sevil ve dostlarımız tarafından “Hadi Gari gelin” diye taciz telefonlarına maruz kalıyorduk. Kampa 9 gibi vardığımızda ise aylardır görmediğimiz tüm dostlarımızın sıcak karşılamasıyla “nerede kalmıştık” diyerek sohbete başladık. Tabi ki Levent Abi’nin her yarım bir saatte bir tüm kamp alanının duyabileceği şekilde “yarın koğuş kalk 7’de” bağrışlarını unutmak mümkün değildi. Bütün tur boyunca bu haykırışlara maruz kaldık, iyi ki de kalmışız. İyi ki varsın Başkan.

Her zaman altını çizerek söylediğim gibi ben bir bisiklet sporcusu değilim, sosyal bir bisiklet kullanıcısıyım. Son 6 yılda işim nedeniyle de birçok bu tür aktiviteye de katılma imkanım oldu. Bunun gibi birçok tura katılan kimle konuştuysam, hep aynı cevabı aldım;

“Gökova Bisiklet Turu” bisiklet turlarının kraliçesidir.

Her detayı ile özel olan tur, formaları ile de ayrı özeldir. Coka Ahmet yine döktürmüştü ince detaylarda. Formadaki çizgilerin eğiminin 15 derece olduğunu söylediğine kendisine ve sanatına hayranlığım daha da arttı. Sende iyi ki varsın Coka.

***

İlk gece kamp alanı diğer gecelere kıyasla daha sessizdi. Bodrum’da olmamızdan olsa gerek herkes bir yerlere dağılmış ya da Tarkan’ın bisikletlerine son kontrolleri yapması için sırasını bekliyordu. Biz ise yanan kamp ateşinin yamacında Marko’nun kemençesi eşliğinde içtiklerimiz ve sohbetlerimizle ısınmaya çalışıyorduk. Ateşin sıcaklığı ve kemençenin sesi çevremizdeki kalabalığı arttırıyordu. Yavaş yavaş ısınmaya başlamıştık. Tek korkumuz ise önümüzdeki günlerde yağış olma ihtimaliydi. Levent Abi’nin ısrarlı kalkış saatini hatırlatmaları neticesinde yatmaya gittik.

Sabah kamp alanı, dün akşamın aksine daha hareketliydi. Günün ışımasıyla birlikte herkes çadırını toplama telaşı içerisine girişti. Tabi ki bu telaş eski dostlarla hasret giderme ve yeni dostlar edinmeye engel değildi. Kahvaltımızın ardından, bir Gökova Bisiklet Turu klasiği olan Bodrum Antik Tiyatroya toplu fotoğraf çektirmek için pedallamaya başladık. Çekim sonrası ise ilk günün rotası Çökertme idi.

Deseniz ki: “Kırmızı kiremitli, güzel bir ev gördüm. Pencerelerde saksılar, çatısında kumrular vardı”. Bir türlü gözlerinin önüne getiremezler bu evi ama “yüz bin liralık bir ev gördüm” deyin, bakın nasıl: “Aman ne güzel ev” diye haykıracaklardır. 

Küçük Prens’den bu alıntıyı boşuna yapmadım. Sizlere rotaların eğimi, kaç kilometre pedalladığımız hakkında bir bilgi verme arzum yok. İsteyenler turun web sitesinden verileri indirip bunların hepsini görebilir ve strava’larına yükleyip çeşitli hesaplamalar yapabilirler.

Ben hayatım boyunca Küçük Prens’in tarafında olmaya çalışıyorum. Çünkü ben, bir yanım orman bir yanım deniz olan harika rotalarda hayaller kurarak bisiklet sürdüm bu unutulmaz 4 gün boyunca.

***

Çökertmeye doğru pedallarken yangından etkilenen yerler her birimizin yüreğini dağladı. Gerek sosyal medya canlı paylaşımlarından gerekse de televizyonlardan bunları görmüştük. Ama çıplak gözle görürken bir de dokunabilmek ve kokusunu alabilmek gerçekten çok üzücüydü. Hele de bundan 2 sene önce aynı yerlerde pedalladıysanız. Tek umudum doğanın kendini yenileyeceğini biliyor olmam, insan denen doymak bilmeyen canlıya rağmen.

Çocuk mezarlığını çıkıp Mazı’ya ulaştığımızda ise yine harika bir yemek bizi bekliyordu. Çocuk Mezarlığı rampasını geçen sefer inmiştik ve daha asfaltlanmamıştı. İnerken asfalt olmaması ne kadar eğlenceliyse çıkarken de asfalt olması bir o kadar konforluydu. Ağaçların arasından sızan güneş ışığının altında önümde süren dostlarım bana harika fotoğraf kareleri sunuyordu. Bu anlara daha önceden hazırladığım klasik, caz, fransız şansonları ve hatta (rampalarda) metal baladlardan oluşan çalma listelerim eşlik ediyordu. Umarım yol boyunca kimseye rahatsızlık vermemişimdir bu sesli bisikletimle. (Playlist’lerimin için spotify adresimi buraya bırakıyorum: https://open.spotify.com/user/11126900247?si=ec7b61b9b9f1446f )

Mazı’da yemek sonrası keyifli olduğu kadar hüzünlü bir inişle Çökertmeye vararak ilk günü tamamladık. Varışla beraber rutin tatlı telaş başladı. Çadırlar kuruldu, yemekler pişmeye başladı. Sahil denize girenler, koyu sohbete dalanlarla doluydu. Keyifli bir akşam yemeği sonrası turun demirbaşlarından Ahmet Abi’nin kokoreçleri eşliğinde geceye devam ettik. Sohbet öyle keyifliydi ki, sesten rahatsız olup yanımıza gelen sohbete dahil oluyordu.

***

İkinci gün rotamız Akbük’dü ve önümüzde Kultak Rampası vardı. Herkes sanki dün bisiklet sürmemiş gibi aynı heyecanla yollara düştü. Bir cennetten diğer bir komşu cennete sürüyorduk demir atlarımızı. Dünün aksine bu bölge daha az etkilenmişti yangından. Ören’de mola verdik. Her mola verdiğimiz yerde olduğu gibi bizi rampa önü ikramımız bekliyordu. Sayemizde köy kahveleri olağan dışı yoğundu. Yol boyunca da durduğumuz her yerde esnafı hep mutlu ettik. Kultak rampasında Selim Helvacı’ya biraz destek attım ve getirdiği ip ile onu rampalarda çektim. Rampanın bitiminde her zaman olduğu gibi Ahmet Abi pozisyon almıştı. Çeyrek kokoreç ve buz gibi içecekler bizleri bekliyordu. Benim içecek tercihimi tahmin etmişsinizdir.

Vecihi drone ile bizi çekeceğinden Akbük inişi öncesi tepede toplandık. Manzara inanılmazdı. Tura gelmeden Nilay Örnek’in Nihat Sırdar ile yaptığı podcast’i dinlemiştim. Nihat Sırdar “Türkiye’yi gerçekten gezmeden Dünya’yı gezmenin çok da anlamlı olmadığını” söylüyordu bu yayında. Akbük’e tepeden bakarken aynı şeyleri düşünmemek elde değildi.

Tabi ki koyda demirlemiş olan Bill Gates’in tekneciğini de gördük. Konaklama alanı olarak turun en sevdiğim yeri olan Akbük’e iniş her zamanki gibi çok keyifliydi. Bunu kayıt altına alıp benimle paylaşan dostlarıma sonsuz teşekkürler.

Akbük kamp alanı sakinliği, doğallığı ve eğlenceleriyle benim her zaman favorim olmuştur. Yine şaşırtmadı beni. Orada yaşananlar orada kalır diyeceğim ama o kadar görüntü var ki kesin sızacaktır. Olsun, çok eğlendik sonuçta. Akşam eğlencesi bir anda kına gecesine döndü. “Ben sadece klasik müzik dinlerim” diyen nice yiğit sahnede gerdan kırıyordu. Her masada ise Akbük açıklarında demirlemiş olan Bill Gates’in teknesi ve ona inen helikopter konuşuluyordu. Bill Gates’in mi yoksa Jeff Bezoz’un teknesi mi? Gerçekten hala bilmiyorum.

Boşuna dememişler “Zenginin parası züğürdün çenesini yorar” diye.

***

Akbük sabahı yine muhteşemdi. Gece 1,5 geçiyordu yattığımda ama saat 5,5 da ayaktaydım. Gürültülerimizden olacak Bill Amca’nın teknesi çoktan demir almıştı. Ben ise elimde tripot ve kamera gün doğumunu beklemeye başladım. Kapak resmi de bu beklemenin bir mükafatı oldu bana.

Akbük-Akyaka arası bence bu turun en güzel rotası, bir yanında deniz bir yanında çam ağaçları ile insanı büyülüyor. Bu yolu arabayla da geçmiştim ama bisikletle geçmek başka bir şey. Eee boşuna dememiş Milan Kundera;

Hız unutturur, yavaşlık hatırlatır.

Yavaşladıkça yol olmaktan çıkıyor, bir düş yolculuğuna dönüyor bir anda.

Akyaka’ya gidip Azmak’a girmeden olmazdı tabi ki. Bu sefer hazırlıksızdım, mayom yanımda değildi. Bisiklet şortu ile girdiğimde kurumasıyla ilgili talihsiz bir deneyimi Akbük’de yaşadığım için ayaklarımı sokmakla yetindim. Öğle yemeği sonrası Akyaka’dan Çubucak Kamp alanına doğru pedallamaya devam ettik. Bu güzergahın Okluk girişine kadar bölümünü sevmiyorum, çok fazla araç var yolda. Ama Okluk ayrımından sonra uzun bir süre trafikten uzaklaşıyoruz. Harika bir rotada sürdük demir atlarımızı. Hisarönü düzlüğüne indikten sonra yine trafiğe maruz kaldık.

Turun bu kısmının en güzel yanı güzel bir kahveciye rastlamamızdı. Uzun zamandan sonra kafein ihtiyacımı Türk Kahvesi dışında nitelikli bir kahve ile giderdim. Kahveci sabah dükkanını açarken bugün bu kadar iş yapacağından habersizdi bence. Müşteri patlaması yaşamıştır herhalde. Yıllardır Bisiklet Turizmi ile ilgili söylediklerimin gerçekleştiğini görmek gerçekten keyif vericiydi. Turda elektrik destekli bisiklet sayısının artışı, diğer bir gözlemimdi. Göreceli olarak zorlu parkurlara rağmen, bu deneyimi yaşama fırsatının daha geniş tabana yayılma fırsatını sağlanması, zamanla gerek bisiklet kültürünün gerekse de bisiklet turizminin gelişimine katkı sağlayacaktır. Ben de tura elektrik destekli bisikletimle (egaravelim) katıldım. Yürürken bile sorun yapan kalçam, tur boyunca hiç bana kendini hatırlatmadı, keyfimi bozmadı.

Kahve molası sonrası göreceli olarak keyifsiz bir yolda harika bir kamp alanına vardım. Çubucak kamp alanı çam ağaçlarının altında denize sıfır cennetten başka bir köşeydi.

Akşam programın nedeniyle kamp alanında fazla kalamadım. Bu da bir sonraki tura bir “ah keşkem” olarak kalacak.

***

Sabah kamp alanına vardığımda kahvaltı servisi başlamıştı. Bir tarafta çadır toplayanlar bir tarafta ise kahvaltı yapanlar vardı. Her yıl olduğu gibi iskelede toplu fotoğraf çektirdik. Teknolojinin ilerlemesini burada da görüyorduk. Çok güzel drone çekimleri de yapıldı ve turun en zorlu rotasına herkes hazırdı. Levent abi ikramları yerlerini bildirdi, bu sefer iki ikram rotası vardı; bu önümüzde iki sağlam rampa var demekti.

“Balıkaşıran’dan bu yana akıllı adam geçmez” derler.

Biz de Balıkaşıran’ı geçerek tarafımızı belli ettik yine. Balıkaşıran çıkışı benim için bir tefekkür gibiydi. Nefesim kesildi çoğu zaman ama nefesimi kesen pedallamam değildi. Rota öyle güzeldi ki, çevreme bakmaktan nefesim kesildi zaman zaman. Yine müzik eşliğinde ve zaman zaman keyifli sohbetlerle zirveye nasıl vardım anlamadım bile. Bir tur klasiği olarak tabi ki Balıkaşıran Tabelası önünde resim çektirdim.

Öğle yemeğini yine enfes bir kamp alanında yaptık devamında ise göreceli olarak düz ama rüzgarlı ve trafiği bol bir yolda Datça’ya yol aldık. Yolda kahveci bulma umuduyla yoldan çıktık ve harika bir patikadan Datça merkeze ulaştık.

Daha önce Datça’da kamplama olmamıştı bu nedenle Akbük’ün turun en güzel kamp alanı olduğunu iddia ederdim. Ama bu Datça’ya varmadan önceydi. Datça’yı zaten her zaman sevmişimdir. Ama kamp alanını gördükten sonra bir daha aşık oldum.

Her güzel şeyin bir sonu vardır. Datça’ya varmam ile tur benim için maalesef bitiyordu. Bu da ikinci “ah keşkem” dir. Akşam dostlarımla vedalaştım ve dönüş yoluna geçtim. Vedalaşamadığım dostlarım oldu, artık onlarla da yeni turlarda bunu telafi ederim diye umuyorum.

***

Yolda pedallarken kendimle baş başa kaldım ve bundan çok keyif aldım. Yıllardır biriktiririm ve en sevdiğim yanım bu biriktirdiklerim doğru zamanlarda aklıma gelir. Yine öyle oldu. “Kafkaokur” dergisinde Hazal Kebabçı’dan bir alıntıyı almışım heybeme zamanında.

…Bazen her şeyin ortasında öylece durmak istiyorum. Akıp giden trafiğe karşı bir caddenin ortasında, içime batan tüm şeylerle gün doğumunda, daha önce hiç gitmediğim bir kafenin cam kenarında, mutluluğun, hem hüznün, bu hayata dair her ne varsa hepsinin karşısında öylece durmak istiyorum…

Yıllar önce Tofaş’da çalışırken, gri bir sabah, masmavi bir an yaşamıştım. Sabah mesai başlangıcında, fabrika girişinde kulağımda Patricia Kaas’ın “Mon Mec a Moi” şarkısının sonundaki keman sesleri ile o telaşla yürüyen kalabalıkta yükseldiğimi hissetmiştim. Bu anı da yıllardır heybemde duruyordu ve bir daha yaşayamam sanıyordum.

Artık böyle düşünmüyorum. Akbükten Akyaka’ya pedallarken ya da Balıkaşıran’ı çıkarken bu anları yine yaşadım. Öylece durmak, kalmak istedim o anlarda.

İşte “Öyle bir rüya” idi yaşadıklarım.

***

Hayat ve fabrika devam ederken, direk ve dolaylı olarak, kısa bir süre de olsa hayatı durdurmama fırsat veren en başta değerli eşim ve herkese sonsuz teşekkürler.

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

Read More

03 Eki Yönetme Yaşı

Aklıma hep “garip sorular” takılıyor ve bunlara kendimce cevaplar bulmaya çalışıyorum. Bu sorular ve cevaplarımı da kayda geçiriyorum. Bunlardan bazıları belli bir olgunluğa geldiğinde, yani paylaşabilecek kıvama ulaştığında da, bloğumda yayınlıyorum.
İşte böyle bir rutinde aklıma bir soru düştü:

Yönetenlerle yönetilenler arası yaş farkı ne olmalıdır?

Politik yazılar yazma konusunda çok istekli olmadım hiç ama her yazdığımın da politik bir yanı olabileceğinin farkındayım. Politik hiç bir görüşü taraf ya da hedef almadan yazmaya çalıştım. Elbette bir politik görüşe sahibim ve bu görüşümün ancak karşı görüşün varlığı ile anlamlanacağına da her zaman inanmaya devam edeceğim.
Yani Voltaire’in dediği gibi:

Fikirlerinize katılmıyorum ama fikirlerinizi ifade edebilmeniz için canımı veririm.

***

Peki bu soru nereden aklıma geldi?
Ülkemizde sürekli seçimi hatta hep de erken seçimi konuşuruz. Politik partiler, STK’lar , dernekler ; kurum çok fark etmez. Sonuçlanan seçim sonrası hemen yenisi konusunda konuşmalar başlar, bazen kısık sesle bazen yüksek sesle. Böyle bir ortamda 2023 Seçimlerinde 5 Milyona yakın (tam sayıyı hatırlamıyorum) yeni seçmenin oy kullanacağını öğrendim.

Oy kullanma yaşının 18 olduğunu biliyorum. Basit bir matematikle 2023’de 2000-2005 arası doğanların oy kullanacağını hesaplayabilirsiniz. Benim kızımda en genç seçmenlerin biri olarak oy kullanacak. Z kuşağı olarak adlandırlan, 2000-2005 yılları arasında doğan bir çocuğun teknolojik olarak hangi evrelerden geçti diye sordum kendime. Bunu birebir yaşamış bir ebeveyn olarak şöyle geriye doğru bakmaya çalıştım.

Eskiden olsa bir almanağa ihtiyaç duyacaktım. Çocukluğumdan hatırlıyorum gazeteler almanaklar verirlerdi yıl sonunda. Doğan Hızlan 30 Ocak 2008’de köşesinde “Beş yüz sayfada bütün bir yılı öğreneceksiniz” diye çok güzel anlatmış almanakları. Hala almanaklar var mı bilmiyorum. Yekta Kopan’ın bir podcast yayınında duymuştum. Can Yayınları “Can Almanak” adıyla böyle bir yayını olmuş. Maalesef sadece 2015 ve 2016 yıllarında çıkmış. Alışveriş listemin yeni misafirleri oldular. 50 yaşıma girerken 40 yaşlarımı hatırlamak için 2015 sayısını okumak çok eğlenceli olacak.

Almanak bana bir başka şey daha çağrıştırıyor: Geleceğe Dönüş-2’de Marty’nin can düşmanı Biff’in 1950-2000 yıllarına ait spor almanağını 1955 yılına giderek gençliğine vererek geleceği değiştirmesi. Çocuk aklımla bunun aynısını yapıp Spor Toto sonuçlarını bilmek istemiştim.

***

Neyse konuyu çok da dağıtmadan 2000-2010 yıllarında neler olmuş diye YouTube’da bir araştırma yaptım;

Milenyum’a bilgisayarların çökeceği korkusu ile girdik. Internet hayatımıza girmişti ama daha hayatımızı yönetmiyordu. Y Kuşağı ve altı,internetsiz bir dünyayı bildikleri için internet bağımlılığından hep şikayet ederler. Misafiri olduğumuzun bu dijital dünya da ev sahibi gibi davranmaya çalışmalarımız hep komik gelmiştir bana.

2000 yılında bir Türk internet alemine damga vurdu: Internet Mahir ve I kiss you sloganı. Yazım için araştırma yaparken Mahir’in 2000 yıllarda hazırlayarak ünlü olduğu web sayfasını ilk defa ziyaret ettim. Facebook’un icat edilmediği bir dönemde, ilkel bir internet sitesine koyduğu mayolu fotosu ve dünya kadınlarına haşin seslenişine birkaç saatte dünyanın dört bir yanından 800.000 kişi kayıtsız kalmamıştı. Şimdi güncellediği profesyonelce hazırlanmış sitesindeki mesaj ise çok düşündürücü!

The Mystic Kiss of Mahir Çağrı.

Bu yıllarda çocuklarımızı akşamları kopya-korsan vcd’lerdeki çizgi filmler ve Baby Einstein serileri ile oyalardık. Çünkü telefonlarımızdaki tek oyun yılandı. Renkli, bluethootlu ve radyolu telefonlar ile 2001 de tanıştık. Kameralı telefonlar için ise 1 yıl daha bekledik: 0,3MPixel.

2004 yılında Mevzuatın teknolojiden geri gelmesinden dolayı kablosuz ağ mahkemelik oldu. 2004’de bir önemli olay daha vardı ki hayatımızı tamamen değiştirdi: Facebook kuruldu. Bu dünyanın en büyük ülkesini vatandaşlık alım işlemlerine ise 2006 yılında başladı. Peki biz ne yaptık bu yeni dijital dünyada, ebemizin çocuğuna kadar aradık hatta rakı sofrasında yan masaya Haydari ve Dansöz gönderdik.

2005’de ise Youtube yayına başladı ve bir yıl sonra Google tarafından satın alındı. 2007’de iPhone çıkışı ile artık “yıkıcı teknoloji” kavramına en güzel örnek olan cep telefonları hayatımızın merkezine oturmaya başladı. 2009 yılında 3G Mobil internet ile tanıştık .2010 yılında bu seferde taşınabilir bilgisayarların gelecekte katili olacak Ipadler hayatımıza girdi ve de Instagramda fotolar paylaşmaya başladık.

Teknolojinin yolculuğu Türkiye’de her zaman çetrefilli olmuştur. Bu 10 senelik dönemde, ne hızımız vardı, ne de özgürlüğümüz. Bundan en çok Youtube çekti. Sürekli sözde yasaklanıyordu, ama herkes girebiliyordu ufak bir ayarla.

***

2000-2005 doğumlu çocuklar, bizim için bilim kurgu olan, her kullandığımıza “oooo” diye tepki verdiğimiz şeylerin dışında bir şey bilmeden yetişti. Tıpkı Halil Cibran’ın dediği gibi;

Çünkü ruhları geleceğin evinde yaşar; düşlerinizde bile gidemezsiniz oraya

2023 yılında yapılması planlanan Cumhurbaşkanlığı seçimi için aday olarak adı geçen politikacıların seçim zamanı yaşları 68 ile 73 arasında ve seçilirlerse ilk dönemlerini 73 ile 78 yaşları arasında bitirecekler. Bunda ne var diyebilirsiniz, tecrübenin ne kadar önemli olduğunun altını çizebilirsiniz.

Fakat benim kafamdaki en önemli soru teknolojinin bu kadar hızla ilerlediği bir dünya da bu teknolojiye yön verecek, liderlik edecek kişilerin bu ilerleyen yaşlarında ve bakış açılarında bu değişime nasıl liderlik edebilecekleri.

Twitter’ı kullanabilmeleri, seçmene mesajlarını Youtube’dan Twitch’den vermeleri misafir oldukları bu evde ev sahiplerine ne kadar anlamlı gelecektir. Yıllar önce Bulut Teknolojisi ile ilgili verilen demeç ile Kanada Başbakanı’nın Kuantum Bilgisayar hakkında verdiği demecin karşılaştırıldığı videoyu izlemişsinizdir.

Bu yaş polemiğini siyasal partiler dışında her türlü STK ya da herhangi bir organizasyonda görebilirsiniz. Herhangi bir kuruluşta, kuruluşun geleceğine yön verecek liderin yaşının her dönemde aşağıya inmesi gerektiğine inanıyorum.

Tecrübeyi göz ardı etmiyorum tabi ki; tecrübelerin paylaşılabilmesi için illaki tepede olmak gerekmez. Gençlik enerjisi ve heyecanının her zaman tecrübeli bir akla ihtiyaç duyacağına inanıyorum. Ama sadece tecrübenin liderlik ettiği bir kurum veya kuruluşta enerji ve heyecanın olmayacağını düşünüyorum.

Sonuçta tecrübe zaman içinde insanı konfor alanına hapis eder, kaybedeceklerin artar ve sonunda her yenilikçi fikre karşı nedenler yaratırsın, sahip olunan yetki ile de bu düşüncelerin önünü kesersin hatta yasaklarsın. Denenmesi için fırsat verdiğinde de başarısız olsun diye engeller yaratırsın.

***

Bunları yazarken aklıma “İstanbul Kanatlarım Altında” filmi geldi; Aslında buna benzer bir durumu ne de güzel anlatıyordu. Filmden aklımda kalan en güzel replik ise rahmetli Savaş Ay’ın sesinden Sabahattin Eyüpoğlu çevirisi Ömer Hayyam dörtlüğü:

Öldük dünyayı ardımızda bırakıp gittik
Binlerce incimiz vardı işlenmedik
Sersemliği yüzünden bilgisizlerin
Renk renk düşünceler kaldı söylenmedik.. 

Renk renk düşünceler biz beğensek de beğenmesek de söylenecek ve bizler buna yol açmazsak, bilgi ve enerjileriyle gençler yollarını açacaklar.

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

08 Ağu Büyüyünce Serdar Kuzuloğlu Olacağım

İnsan üç kere doğarmış:
İlki annesinden, 18 yaşında tercihlerinden ve 40’ında hatalarından.

Yıllar önce sosyal medyada bir paylaşımda görmüştüm bu aforizmayı. Yıllandıkça daha da iyi anlar oldum. Ağustos ayında, 18 yaşında olanlar üniversite tercihlerini yapma telaşındalar ve tabi ki de aileleri. Tercih yapanlar ikinci doğumlarını yaşadıklarından ve tercih yapanlara akıl verenlerin de üçüncü doğumlarını yaşadıklarından haberdar olduğunu umuyorum.

Aklımdan bunlar geçerken 28 yıl geriye gidip o günleri hatırladım;

1990’da liseye başladığımda gelecekte ne olacağıma dair hiçbir fikrimde yoktu. Sadece fen dersleri diğer derslere göre bana kolay geliyordu, onun farkındaydım. Bütün kıllıklarına rağmen Monsieur Rein ile de iyi geçiniyordum, bana sıcak davranıyordu. Monsieur Rein’ı tanımayanlar için  bir öğretmenin öğrencisine sıcak davranmasında ne var diyeceksiniz biliyorum. Tanısanız demezdiniz.

1990 kışında yarı yıl tatilinde Ankara’ya gidip Odtü kampüsünü gezdim ve o gün “ben burada okuyacağım” diye kararımı vermiştim. Aynı yılın yazı, çok sevdiğim bir abimin Odtü Fizik’den arkadaşları gelmişti, onlarla tanıştım ve bölüme de karar vermiş oldum. Büyünce Fizikçi olacaktım. Bu kararımda onlar kadar Erdal İnönü’nün de etkisi oldu. Direk bir etkiden bahsetmiyorum, tavrı, keskin zekası ve ince mizah anlayışı beni etkiliyordu. Daha lisenin başında okul ve bölüm konusunda kararımı vermiştim. Ya da verdiğimi sanıyordum.

Lise sona kadar bu kararlılığım devam etti. Ailem bu kararlılığım karşısında beni desteklediler. Üniversite sınavında girdiğimiz zamanlarda, tercihler sınava girmeden önce yapılırdı. Rehberlik diye bir hizmet varsa da bundan haberim yoktu. Dershane de aldığımız sınav ortalamalarına ve geçen seneki puanlara göre tercihlerimizi yapardık.

Benim işim kolaydı diye düşünüyordum hem bölüm hem de okul belliydi. Kubilay dershanesindeki Kimya hocam Ahmet Fahri “fizik okuyup ne yapacaksın, dershane hocası mı olacaksın? Yaz bir mühendislik, bileğimde bir altın bilezik olsun” dedi. Ahmet Fahri hocam Odtü Kimya bölümündendi. Liseye başlarken nerede ve ne okuyacağıma karar vermiş ben, onun etkisiyle Odtü’den 3 mühendislik tercihi yaptım: Bilgisayar, Elektrik-Elektronik ve Makina.

İlk sene kazanamadım. Kazanamadığım için hiç pişman olmadım. İkinci sene aynı tercihlerle Odtü Makina Mühendisliği bölümünü kazandım. Ailemde ve çevremde Makina Mühendisi olmadığından açıkçası makina mühendisi ne yapar bilmiyordum. Kazandığımı tebrik edenlerin “sen mezun olunca ne olacaksın?” sorularına “makinist olacağım hatta doktora yapınca da Baş Makinist olacağım” diyordum.

Kaydımı yaptırdım ve Ankara günleri başladı. Benim zamanımda mühendislik eğitimi her şey hakkında biraz bilgi öğretiyordu. Daha o zamanlar mekatronik gibi disiplinler arası konularda moda olmamıştı. Ben de ortama uydum ve her şey hakkında bir şeyler öğrendim. Isı konularına yatkın olarak mezun oldum ama her çiçekten biraz bal aldım.

Mezun olduğumda ne yapacağımı bilmiyordum. Tıpkı Hakan Tetik ustamın kitabında dediği gibi önüme gelen en janjanlı trene binmeye çalışıyordum. Öyle de oldu. Isıcı olan ben mezuniyetten 3 ay sonra Tofaş Arge’de süspansiyon tasarımı bölümünde çalışmaya başladım. Hayat çok sürprizlerle doluydu.

Daha sonrasını başka yazılarımda paylaşmıştım sizlerle. 18 yaşımda yaptığım seçimim, ikinci doğumumla mühendis kafası ile devam ettim hayatıma. Sonra sayısını bilmediğim birçok seçim ve yanlışla da 40 yaşlara geldim. Pişman olduklarım var yaşadıklarımda, çoğuyla barıştım ama ah keşkelerim de yok değil. İşte bu hatalarımda  benim üçüncü Doğumum.

Süratın ve belirsizliklerin çağı bu yaşadığımız. Çok klişe olacak ama gerçekten de geleceğin mesleklerinin birçoğunu daha bilmiyoruz. Teknoloji ile haşır neşir olduğunu iddia eden ve sürekli öğrenmeye çalışan biri olduğumu düşünmeme rağmen, bu sürat ve belirsizlikler aklımı başımdan alıyor. Günümüzde birkaç meslek dışında, bir alanda çalışmak için o alandan bir lisans diplomasına bile ihtiyaç olmadığı durumlar artık hiçbirimizi şaşırtmıyor.

Merak sahibi ve disiplinli olan herkes kendini istediği alanda yetiştirebileceği bir dünya da yaşıyoruz. Lisans diploması sahibi olmamayı öğütlemiyorum ama bir lisans diplomasının hangi üniversiteden mezun olursanız olun, sizi bir meslek sahibi yapamayacağına inandığımı söylüyorum.

Seçimler yaparken ve hatalar yaptığımı hissettiğim anlarda topraklanmak için Youtube’dan 3 videoyu birbiri ardına seyrederim; Steve Jobs, Denzel Washington ve Serdar Kuzuloğlu’nun üniversite mezuniyetlerinde yaptıkları konuşmalar.

Geçmişe geri dönme gibi bir şansım yok ama gelecek için bir şeyler yapabileceksem ancak bugün yapabilirim.

 

Her gardımın düştüğünü hissettiğimde bu 47 dakika 4 saniyelik ritüel beni topraklar ve yeniden başlatır.

***

Gelelim yazının başlığının hikayesine:

Evet büyüdüğüm zaman Serdar Kuzuloğlu olmak istiyorum. Düşünsenize kitap okuyor, araştırıyorsunuz; bunları içselleştiriyor ve insanlarla farklı mecralardan paylaşıyorsunuz ve bunun için size para veriyorlar. Hangi insan nasıl büyüyünce böyle çalışmak istemez.

Oysa neler çektiğini, nelerden fedakârlık ettiğini bilmeden, oraya nasıl geldiğini umursamadan hemen onun gibi olmak istemek çok kolay. İş hayatında da buna hep rastlarız, herkes kendi işinin zor, diğerlerinin işinin çok kolay olduğunu düşünür ve onun yerinde olmak ister.

Ben kolay olanı seçmiyorum, zaten kolay olsa beni seçmiyor ve büyüyünce öyle olmak istiyorum.

Tabi büyürsem!.

Bunun için merak etmeye ve araştırmaya devam ediyorum. Bu yüzden tercih yapanlara ve tercih yapanlara akıl verenlere verebileceğim tek akıl:

Ne okuduğunuz değil, ne okumaya devam ettiğiniz önemli.

***

Son söz;

Ömür boyu çırak kalmaya, talebeliğe-bilgiyi talep etmeye devam edebilmeye ve bir gün, büyüdüğümde arabamın arka camına “Tek Rakibim Serdar Kuzuloğlu” yazabilmeye…

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

 

Read More

25 Tem Umut ile Ümit

Aynı köyde büyüyen iki sevdalı idi Umut ile Ümit. Adları her zaman beraber anılırdı, ayrılmazdı. Karışırdı bile bazen isimleri. Köyde aşkları dillere destandı. Ama köye ulaşmak zor idi ki köylüler dışında bu hikayeyi kimse bilemiyordu.
Bir gün karın yolları kapattığı mevsimde, bir adam çıkageldi. Herkes nasıl o yolları aştığını sormadan edemedi. Köy kahvesinde sobanın yanında misafir ettiler. Adını sordular, nereden geldiğini nereye gittiğini sordular, ağzında sadece “A” çıktı. Adam ısındıktan sonra kendine geldi ve sıcak bir ıhlamur eşliğinde konuşmaya başladı ve susmadı. Susmamasından kimse rahatsız değildi, çünkü adam o kadar güzel konuşuyor, o kadar güzel dokunuyordu ki herkesin içine, artık köyün en büyük eğlencesi idi, akşamları sobanın yanında adamın anlattıklarını dinleyerek hayaller kurmak.
Adını bir daha sormadılar, ona A. dediler. Nereden geldiğini öğrenemediler, ama çok okumuş ve okumaktan üşütmüş olduğunu düşündüler. Sorun da etmediler. Çünkü çok güzel hikayeler anlatıyordu. Nereye gittiğini sorduklarında ise aldıkları cevaptan şaşırdılar, “insan hiç kendine gider miymiş” yahu.
A. anlattı onlar dinledi, tanrının bu mevsimde unuttuğu bu köyde bir nimetti onun anlattıkları. Günler böyle geçerken, A. birden sordu, yok mu sizin bana anlatacak bir hikayeniz diye. Muhtar hemen atladı. Bizim köyde bir çift vardır, böyle bir aşk hikayesi duymamışsındır. Adları bile birdir: Umut ile Ümit.
A. Birden köpürdü; “Umut ile ümit bir midir ya! Siz ne söylediğinizi kulağınız duyar mı?” diye.
Birden bir alarm çalmaya başladı. Ve uyandım. Sabah 6 olmuş, kalkıp işe gitmem gerek. Garip bir rüyaydı ama aklıma takılan bir soru yine su yüzüne çıkmıştı. Umut ile Ümit bir midir, eşanlamlı mıdır?
Ben öyle olduğunu düşünmüyorum. Neden böyle düşünmediğimi sizinle paylaşmak istedim. Amacım sizi ikna etmek değil, sadece bir soru işareti, bir acaba yerleştirmek kafanıza.
Bu soru ilk aklıma düştüğünde önce benden yaşça ve tecrübece büyük bilge bir büyüğüme sordum. İkisi de aynı dedi, biri Arapça diğeri Türkçe kökenli sadece. Ama ikna olmamıştım. Bu sefer sözlüğe baktım. Orada da okuduklarım çok farklı değildi.
Yine tatmin olmadım. Sözlük anlamları aynı olsa da bana hissettirdikleri farklıydı. Ümit ederken hep başkasına bir bağımlılık vardı sanki. Nietzche’nin sözü de bunu doğrular gibiydi:
Ümit kötülüklerin en kötüsüdür çünkü işkenceyi uzatır.
Ümit edilgendi, ümit camsız bir kapıydı bence. Çalmasını beklediğin ama çalacak biri var mı diye göremediğin.
Oysa Umut öyle değildir. Umut içinden gelen bir şeydi. İnsan kendinden umut ederdi.
Etkendi umut.
Bir pencereydi, istersen açıp çağırabileceğin ve ulaşabileceğin. İnsan umut ettikçe hayal kurardı ve hayal kurdukça yaşayabilirdi. Pandora’nın kutusu açılıp tüm kötülükler dünyaya saçıldığında kutunun içinde kalan şeydi umut.
Ben bu yüzden umudu her zaman ümide tercih ettim. Bu yüzden ikisinin aynı anlama geldiğini kabul etmedim.
Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…
Read More

18 Tem Deliler

Diyorlar ki bazen gözlerimden
Deliler doluşmuş bakıyor birer birer
Delilerden sen anlarsın, konuş onlarla
Nasıl muhtacım buna!
Yeni Türkü’nün en sevdiğim şarkılarından biridir “Deliler”. Sözleri Meral Özbek’e aitmiş bu yazıyı yazmaya başlamadan açıksası bu bilgiye sahip değildim. Hatta bunu araştırırken Meral Özbek’in “Resim” şarkısının sözlerini de yazdığını öğrendim. Bir bilgi başka bilgiye yol gösterdi ve seri tıklamalar sonucunda bu yazıyı yazarken payıma düşeni aldım.
Hatta bir bloğa rastladım, “şiirlerleşarkılarla” adıyla, kim yaptıysa eline sağlık. Şarkılaşmış bütün şiirler düzenlenmiş bir biçimde sunulmuş. Şiirlerden şarkı olduğu gibi şarkılardan da şiir oluyor. Bir denemem olmuştu sizinle de paylaştığım, başkaları da olabilir: hazırlıklı olun.
Konumuzla çok alakalı değil ama, o kadar hızlı ve kalitesiz tüketiyoruz ki hayatı, dinlediğimiz hatta sevdiğimiz bir şarkının kim tarafından, neden yazıldığını merak etmiyor ve tüketiyoruz çabucak.
***
Daha önceki yazılarımda olduğu gibi sözlük tanımı vermeyeceğim Delilik hakkında, zaten buna kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Zihinsel bir hastalık olarak delilikten bahsetmeyeceğim. Konunun uzmanı değilim ve kimseyi de rencide etmek istemem.
Hepimiz deli doğarız, bazılarımız deli kalırız.
                                                   Samuel Beckett.
En son ne zaman sordunuz kendinize ne kadar deli kaldığınızı.? Ya da toplumsal baskılardan, size dayatılan bir hayat mı yaşadınız? Soruları soruyorum ama cevapları tahmin edebiliyorum. Toplum mühendisliği (bu tanımı kullanabileceğim aklıma gelmezdi) hep standardı sever, sapmayı sevmez. Kaybedenler Kulübü filminde ne güzel bir replikti o :
Nasılsın?
Standart!
Allah standarttan ayırmasın.
Oysa ilerleme hep aykırı ve delice fikirlerle can suyu bulmuştur. Akıldışı işe kalkışanlar sayesinde teknoloji ilerlemiştir, medeniyet ilerlerdi diyemiyorum çünkü medeniyetin bir canavar dönüştüğünü düşünüyorum hem de dişlerini yaptırmış. Medeniyet teknolojik ilerlemeyi hep çıkarları doğrultusunda kullanmaya devam ediyor ve de edecek.
Delilik üzerine bir yazı da Einstein’dan bir alıntı olmadan eksik kalır:
Delilik şüphesiz aptallıktan daha iyidir delilik var olmuş bir zekanın yok oluşudur. Aptallık ise var olmamış bir zekanın var olmamaya devam edişidir.
Bu söz bana yıllar önce dinlediğim ve hiçbir zaman unutmadığım bir fıkrayı hatırlatır:
Sağnak yağmurlu bir günde, adamın arabasının lastiği tam akıl hastanesinin yanında patlar. Adam dışarı çıkar ve yağan sağanak yağmura rağmen lastik değiştirmeye başlar. Tam bijonları alıp yerine takacağı sırada bijonlar su akıntısı kapılıp logar kapağından aşağıya düşerler. O çaresizlik anında, akıl hastanesinin duvarlarından onu izleyen akıl hastası ile göz göze gelir. Çaresizce akıl hastasına doğru “ben ne yapacağım şimdi?” diye serzenişte bulunur. Akıl hastası oldukça “cool” bir şekilde neden her tekerden bir bijon söküp stepneye takmadığını sorar. Adam hayatının anlamını bulmuş gibi bu fikre çok sevinir ve hemen söyleneni yapar. Tam arabasına bineceği anda kalakalır; Az evvel akıl aldığı kişi akıl hastanesinde yatmakta olan bir hastadır. Ona dönerek “bunu nasıl akıl ettin ve sen neden buradasın?” diye sorar. Aldığı cevap daha da düşündürücüdür: “Ben delilikten yatıyorum der salaklıktan değil.”
***
Yazmaya başladığımdan beri geçmişi daha iyi hatırlar oldum. Ortaokulda ne akla hizmet ise, paskalya tatilinde Fransız Hocaların yokluğunda, dersler boş geçmesin diye, okul gezisi adı altında Manisa Akıl Hastanesine sınıfça bir ziyaretimiz olmuştu. Tahmin edebileceğiniz gibi burada anlatılamayacak kadar çok efsane bir geziydi.
Hastanede gezerken bir hasta yanıma yanaştı ve gözlerimin içine bakarak, “yazık çok da gençmişsin” demişti. Kesin görmüştü gözlerimden bakan delileri.
Naduş’un daha hastalığı ilerlememişken ama unutmalar yavaş yavaş başlamışken hep takılırdım ona, her bana sen Manisa’ya ne yapmaya gidiyorsun diye sorduğunda.
“Akıl Hastanesinde tedavi görüyorum ve akşamları evci çıkıyorum” derdim. Sonra mı ne olurdu; önce okkalı bir küfür yerdim, sonra da “deli oğlan” diye beni severdi.
Ben deli kaldım mı bilmiyorum ama kalmaya çalıştığım kesin.
***
Bu yazıyı kafamda kurgularken aklımda, en başından beri çocukluğumun önemli renkli anıları vardı. Hepinizin yaşadığı renklerdi bunlar: çocukluğumda her kasabanın, her mahallenin bir aklı havada olanı vardır. Deli demek istemedim. Çünkü onlar o mahallenin renkleriydi, neşeleriydi hatta kültürüydü. Mahalleliyi birleştiren unsurdu. Mahalle yaşamının gitgide yok olduğu bu zamanlarda, bu renklere karşı hoşgörümüzde yok oluyor. Hatta artık onları görmez olduk ya da görmezden gelmeye başladık.
Çocukluğumun Kuşadası’nda da bu renkleri az da olsa yaşama fırsatı buldum. Başkan Sıtkı, Sedat, İzzet ilk aklıma gelenler.
Başkan Sıtkı vefat ettiğinde, şanına yaraşır bir cenaze töreni ile anılmıştı. Çünkü o Kuşadası’nın gönüllerinde daimi belediye başkanıydı. Her zaman şık giyinişi ile tüm protokol törenlerinde en önde yerini alırdı. Hatta yeni bir protokol üyesi atandığında bir tanışma ya da hoşgeldin seremonisinde yerini alır ve kendinden emin tavırlarla şehrin taze bürokratına hoş geldin der ve elini sıkardı. Düşünsenize şehre yeni atanmışsınız, Kaymakam ve Belediye Başkanı ile tanışıyorsunuz ya da bir törende karşılaşıyorsunuz, onlarla el sıkıştıktan sonra Sıtkı da sizinle selamlaşıyor ve eliniz sıkıyor. Kim olduğunu soramıyorsunuz ya da sorsanız bile aldığınız cevap sizi şaşırtıyor. Ama bir sonraki böyle bir olayda yeni gelene aynı cevabı siz veriyorsunuz. Çünkü artık Başkan Sıtkı’yı tanıdınız. Daha onlarca şey var Sıtkı’ya dair anlatılacak. Onu yaşamışlar ne şanslı.
Sedat da benim için önemli bir renkti. Her gün aynı güzergâhta bir ileri bir geri yürürdü. Yorulduğunda herhangi bir dükkanın önündeki tabureye oturur, çay isterdi. Çayını içerken de sohbet edilirdi. Yanındaki hayali arkadaşına kızardı hep iki laf ettirmiyor diye başkasıyla. Bazen de ona yapılan hayali ortaya kafa topuna çıkardı.
İzzet ise her sabah sahile gider ve kafasında şapkası, ağzında düdüğüyle gemileri yanaştırırdı. Belki de İsmail Abi gibi o gemiyi bekliyordu, onu alıp uzaklara götürecek olan. Onu ilk gördüğümde çocuk aklımla çok korkmuştum. Ama babaannem ondan korkmamam gerektiğini söylemişti.
İşte söylemek istediğim buydu en baştan beri, tüm farklılıkları kendi içinde kabullenen ve onları yaşatan bir mahalle yaşamı.
Şimdi bu renkler var mı bilmiyorum. Hala bu renklerin olduğu mahalleler olduğunu umuyorum. Bazen televizyonda magazin haber olarak çıkıyorlar. Sirk gibi oluyor o zaman ve ben bunu sevmiyorum. O yaşadığı yerdeki insanların hissettikleri benim için anlamlı.
Ortaokulun başlaması ile Kuşadası’ndan kopuşum başladığından olsa gerek bu renkleri tattım ama doyasıya yaşayamadım. Şimdilerde ise onları görmüyoruz ya da görmezden geliyoruz. Keşke her biri için onları yaşayanlar anılarını paylaşsa ve onları ölümsüzleştirsek.
***
Uzun zamandır kitap ya da film tavsiyesi vermiyorum. Ama konu deliler olunca aklıma hemen Zeki Alasya-Metin Akpınar’ın Deliler Müzikali geldi. Youtube’dan rahatlıkla bulup izleyebilirsiniz. Ben tekrar izledim. Hatta hızımı alamadım Yasaklar’ı da izledim. Deliler Müzikalini Turgut Özakman kaleme almış.
Efsane başlangıç tiradı aslında Samuel Beckett’i doğrular şekilde:
Normal insanın tarifi bile yok, yani her insan biraz anormal. Aslında insanlar ikiye ayrılıyor: Anormal Normaller ve Normal Anormaller.
Bu kadar delilerden bahsedip de, Cem Karaca’nın “Beni Siz Delirttiniz” şarkısına dokunmadan tabi ki olmazdı.
Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…
Read More

04 Tem Değerler

Sizi siz yapan değerler ne diye bir soruyla karşılaşmıştım bir toplantı sırasında. Tam düşünmeye başlayacağım sırada, soruyu soran düşünmeden cevap vermemi salık verdi. Oysa daha o telkini duymadan arka planda işlemci çalışmaya başlamıştı bile ve kendimi üç şeyle ifade edebilmek için onlarca değer diye adlandırabileceğim şeyi aklımda sıralamaya başlamıştım bile . Sorunun ardından gelen istek beni durdurdu. Soluk aldım ve aklıma gelen ilk üç şeyi düşünmeden dile getirdim: Adalet, Merak ve Hayalperest.

Karşımdan bir yorum almadım, almayı da beklemiyordum. Ana konumuza döndük. Ama ben bu üç kelimeyi defterime not aldım, daire içine aldım ve kırmızı renkli kalemle “Üzerine Düşün” yazdım. Sonrasında ise kuluçkaya yattım. Çok emindim, o anda yaşadığım deneyim bir anda yine aklıma düşecek, düşünmeye, içimde hesaplaşmaya ve yazmaya başlayacaktım. Ve de öyle oldu. Sabah işe gelirken dinlediğim bir şarkı çağrışım yaptı ve yol boyunca üzerine düşündüm.

İnsanın kendini üç kelime ile ifade etmesi zor ama asıl zor olan bu seçtiği kelimelerin yaşamına ilişkilendirmesi ve sonrasında bunların doğru kelimeleri olduğuna ikna etmesi. Bu tür sorulara çoğunluğun verdiği cevaplar genelde “Dürüst, çalışkan, merhametli” gibi genel geçer kavramlar oluyor. Ben de düşünürken bunlar içinden bir seçim yapacaktım eğer soru sonrasındaki telkini almasaydım.

***

Adalet, adil olmak; ağzımdan çıkan ilk kelimeydi. Hayatımda herkese adil davranmaya çalışıyorum. Adalet hiçbir zaman eşitlik olmadı benim için. İşim gereği herkesi mutlu etmek gibi bir şansım yok: yöneticilik yapıyorum ve kararlarımı her zaman analitik analizlere dayandırmak zorundayım.

Steve Job’un çok sevdiğim bir sözü var:

Herkesi mutlu etmek istiyorsanız yönetici olmayın, dondurma satın.

Ama her zaman içimdeki sese soruyorum adil olabildim mi diye. Hayat adil değil ki diyeceksiniz biliyorum. Kendinize karşı dürüst olabilmeniz için içinizdeki sesle barışık olmalısınız yani vicdanızla. Vicdan için Fransızlar tanrının içinizdeki sesi derler. Doğuştan içimize yerleştirilen, karar ve hareketlerimiz ile geliştirdiğimiz veya köreltip öldürdüğümüz ses. Kuran-ı Kerim’de de bununla ilgili bir ayet var çok sevdiğim:

Şems Suresi

İnsan Benliği ve onun yaratılış amacına uygun biçimlenişi şahit olsun
Ve nihayet insanın benliğine iyiyi ve kötüyü tanıyıp sorumsuz ve sorumlu davranma yeteneğini yerleştiren şahit olsun ki
Kim kendini geliştirip arındırırsa o kesinlikle edebi mutluluğa ulaşacaktır.
Kim de kendini geliştirmeyip içindeki iyilik tohumunu çürütürse, o kesinlikle kaybedecektir.

Bazen aldığım kararlar kişilerin hayatlarını olumsuz yönde etkiliyor ama vicdanımla baş başa kaldığımda bu aldığım kararın daha önce aldığım kararlarla tutarlılığını sorguladığımda rahat uyuyabiliyorsam benden mutlusu ve huzurlusu yok. İyi bir yastık oluyor bu zamanlarda vicdanım. Hayatımın amacının vicdanımın ağırlık merkezini yukarılara taşımak olduğuna inanıyorum.

Adil olmak sadece aldığım kararların vicdanım da verdiği huzur değil, hak etmediğim hiçbir şeye sahip olmadım ve olmak istemiyorum. Ancak çalışır ve bunun için ter dökersem kazanımlarım benim için anlamlı oluyor. Günümüzde belki de çok demode bir beklenti bu. Ama ben böyle olmalı seçiyorum. Çakallığın kurnazlık ve zekanın önüne geçtiği bir dünyayı kabul etmiyorum. Tıpkı o duvar yazısında söylediği gibi:

Milyonlarca sinek bok yiyor diye ben bok yemem.

Bunları yazarken benim şiirim diye kabul ettiğim  Edip Cansever’in Umutsuzlar Parkı’dan birkaç mısrası geldi aklıma.

Bilmezler, kızmıyorum, bunu onlardan anlıyorum biraz
Erimek, bir olmak ve unutulmak içindeki onlardan
Ya da bir başkaca şey: ben kendimi ayırıyorum
O yapayalnız olmaktaki kendimi
Böyleyken akıp gidiyorum bir nehir gerçeği gibi
Sanki ben upuzun bir hikâye
En okunmadık yerlerimle
Yok artık sıkılıyorum.

***

“Merak etmeye devam et” yanlış hatırlamıyorsam National Geographic dergisinin sloganıydı. Merak etmek ve soru sormak sayesinde insan insan oldu. Bununla ilgili onlarca bilim adamının hayat hikayesi ve trajedisini okumuşsunuzdur. Beni ben yapan ve yapmaya devam eden şeydir merak. Sorular sorarım her an, cevaplarını bulamayacak olsam da.

Merak susuzluğunu deniz suyu ile gidermektir, susadıkça içersin ve içtikçe daha da susarsın.

Merak, Don Kişot gibi dogmaların ile savaşmaktır. Her mağlubiyet seni daha hırslandırır ve her galibiyet yeni bir cephe açar. İnsanın bitmeyecek savaşıdır bu.

Yenileceğini bile bile denemeye devam edersin tıpkı öleceğini bile bile yaşadığın gibi.  (Özdemir Asaf’a bir selam)

Merak etmek deliliğin başlangıcıdır. Hayatımızın birçok kolaylığı “delilerin” merakları yüzünden varlar.

***

Albert Einstein hayal gücünün bilgiden daha önemli olduğunu söylemiş. Merak ve hayal etme bu nedenle birbirini tamamlayan kavramlardır. Hayal edersin, sonra hayalinin peşinde koşarken merak sana yol gösterir. Hayallerin gerçekleşmese bile merak seni geliştirir ve daha güzel hayallerin peşine koşarsın.

Hayatım boyunca hep hayaller kurdum, bazılarını gerçekleştirdim bazılarını ise artık gerçekleştiremem ama hayal etmek hep beni canlı tuttu bu sonunu bildiğimiz tiyatro sahnesinde oynarken. Araba kullanırken, bisiklete binerken, müzik dinlerken ya da uykuya dalmadan önce hep hayaller kurdum ve kurmaya devam ediyorum. Bunlar beni canlı tutuyor. Bunları yazarken aklıma düştü Orhan Veli’den Dalgacı Mahmut Şiiri,

İşim gücüm budur benim,
Gökyüzünü boyarım her sabah.
Hepiniz uykudayken.
Uyanır bakarsınız ki mavi.
Deniz yırtılır kimi zaman,
Bilmezsiniz kim diker;
Ben dikerim.
Dalga geçerim kimi zaman da,
O da benim vazifem;
Bir baş düşünürüm başımda,
Bir mide düşünürüm midemde,
Bir ayak düşünürüm ayağımda,
Ne haltedeceğimi bilemem.

Kulağımda ise Ezginin Günlüğü’nden Ebruli’nin tınısı:

Uyanır gece yarısı
Yoktan sevda yaparım
Dilsizler bana danışır, kelebeklerin aklı benim
Sen unut geçmişini, ben aklımda tutarım
Gemilerle her gece ben çok uzaklardan dönerim
Çağırırlar küçük adımı, karafakiden ben akarım
Kalbim sevda kuyusu
Her gün yoldan çıkarım
Adamım, bu küçük işlere ben bakarım, yakarım
Benim adım Ebruli, biraz gerçek biraz rüya
Yalanımı sevsinler, aşksız dönmüyor dünya

***

İşte o gün bana sorulan soru ve verdiğim cevap ve sonrasında düşündüklerim bunlar. Ben kendi pusulamı ve kutup yıldızımı paylaştım sizlerle.

Dürüstüm demedim mesela o gün; dürüst olalım, hangimiz yalan söylemedik ki. Söylediğim her yalan vicdanımda bir iz bıraktı ve bırakmaya devam ediyor.

Çalışkanım da demedim, çünkü biliyorum:

Zor bir işi tembel birine verin, bir kolay yolunu bulur.

 

Peki sizi siz yapan 3 değer nedir?

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

Read More

03 Haz Dünya Bisiklet Günü

Birleşmiş Milletler 2020 yılında, 203 yaşına giren bisikletin doğum gününü belirleyerek 3 Haziran’ı Dünya Bisiklet Günü olarak kabul etti. Bu günde, toplumda bisiklet kültürünün gelişmesine yönelik her türlü uluslararası ve yerel etkinlikleri teşvik ediyor.

İnternette Dünya Bisiklet günü diye aratırsanız bulacağınız ilk haberde bu yazılanlarla karşılaşırsınız.

Bisikletin mucidi kabul ettiğimiz Kont Von Drais, “Laufmaschine” için patent başvurusunu 12 Ocak 1818’de yaptı. 6 ay önce de 12 Haziran 1817 tarihinde ise icadını ilk kez kamu önüne çıkararak Mannheim’dan Schwetzingen’a gidip gelmiştir. Bu 15 kilometrelik yolculuk 1 saat sürmüştür. Ne 12 Ocak ne de 12 Haziran Dünya Bisiklet günü için seçilmemiş.

Peki neden 3 Haziran? Merak edip Wikipedia’ya baktım.

1892’de Liverpool kurulması, 1965’de Edward Higgins White’in uzayda yürüyen ilk Amerikalı olması gibi olayların olduğunu ama bisiklete dair bir önemli bir haberin olmadığını gördüm.

Aynı şekilde doğum ve ölümlere baktığımda da Bisiklet dünyasına dair bir kayıt ile karşılaşmadım; 3 Haziran’da dair akılda kalanlar Franz Kafka, Nazım Hikmet ve Muhammet Ali’nin ölüm yıldönümleri olması.

Nazım Baba’nın ölüm yıldönümünde onu anmamak olmaz.

Yoldaşlar, ölürsem o günden önce yani,
öylece gibi de görünüyor
Anadolu’da bir köy mezarlığına gömün beni
ve de uyarına gelirse
                  tepemde bir de çınar olursa
                  taş maş da istemez hani.

 

Dünya Bisiklet gününün seçiminde hiç mi anlam yok peki? Dostum Aydan Çelik’e sordum sence neden 3 Haziran diye. Aldığım cevap çok mantıklı geldi; “Bence takvimde yer bulamadılar.” Bu arada kapak da kullanmama izin verdiği çizimin için de sonsuz teşekkürler Aydan. İyi ki varsın.

Peki bu takvime uydurma nedeniyle seçilen 3 Haziran’ın hiç mi anlamı yok, aslında var; yıllardır bisiklet sektörüne hizmet eden dostum, kardeşim, mesai arkadaşım Selim Ataz’ın yaş günü. Ne kadar şanslı biri, kıskanmıyor değilim kendisi. Yıllardır emek harcadığı ve harcamaya devam ettiği bisiklet için seçilen gün onun da yaş günü.

Yaş günün kutlu olsun Selim.

Benim yaş günüme dair en önemli olay ise Körfez Savaşının başlaması.

***

Bisiklet için farkındalık yaratan her gün önemlidir. Bu nedenle 3 Haziran Dünya Bisiklet Günüdür ve Dünya Bisiklet Günümüz kutlu olsun.

Geçtiğimiz yıl, tıpkı her sektör gibi, pandeminin getirdiği zorluklar ve dayattığı yeni yaşam koşulları Bisiklet ve Bisiklet sektörünü de etkiledi. Bu etkileri 4 aşama da özetleyebiliriz.

Sektörün yan sanayi parkının uzakdoğu da yoğunluklu olması kaynaklı, ilk aşamada parça tedariğinde bir belirsizlik oluştu. Yan sanayiler de karantina nedeniyle kapanmalar ve sevkiyatların geleceğinin belirsizliği gözlemlendi. Bu sürede hala talep devam etmekteydi.

İkinci aşama da ise kriz müşteri tarafındaydı. Avrupa’da kapanmalar başladı ve bir anda sipariş iptal ve ertelemelerle yüz yüze geldik. Tedarikçilerde durum düzelirken, bu sefer müşteriler sevkiyatlarını geciktirmek istiyorlardı.

İkinci aşamadan üçüncü aşamaya geçiş ise çok hızlı oldu, fabrikalar iptal olan siparişlerin yola çıkacak parçalarını yönetmeye çalışırken, Avrupa yeni yaşam düzenine adapte oluyordu. Bisiklet bu yeni dünya düzeninde ulaşım için en önemli oyuncu olmuştu. Hükümetler sokağa çıkma kısıtlamalarında bisiklet dükkanlarına tamir işlemi için izinler veriyorlar, bireysel bisiklet kullanımına dair kısıtlamalarda esnekliğe gidiyorlardı. Bu da “toplu ulaşıma entegre” olması hedeflenen bisikleti bir anda “toplu ulaşıma alternatif” hale gelmeye başlamıştı. İptal edilen siparişler yeniden misli ile talep edilmeye başlandı. Hatta hiç alışık olmadığımız ülkelerde hiç alışık olmayan bisiklet türleri için talep gelmeye başladı. Daha doğrusu 2 tekeri ve pedalı olan her şeyi talep ediyorlardı.

Bu da sektörün şu anda da devam eden 4. Dönemine denk gelmekte, talebin inanılmaz bir hızla artması ile önce bayilerin sonra da üreticilerin stokları hızla eridi. Bunun sonucunda da tüm dünyada yan sanayilere sipariş yağmaya başladı. Bu “kar topu” etkisi de, bu kadar hızlı talep değişimine hazır olmayan büyüğünden küçüğüne tüm parça üreticilerini çok zorda bıraktı. Bazı parçalarda tedarik süreleri 3 hatta 4 katına çıktı. Bisiklete talebin 15-20% civarında arttığını tahmin ettiğimiz dünya da, parçaya talebin bu kadar misli artması haliyle tedarikçileri yatırım yapma konusunda da “ya talep artışı geçici ise” kaygısıyla kararsızlığa itti.

Birçok tedarikçi vardiya eklenmesi gibi çözümlerle bir miktar kapasite arttırsa da henüz yapısal kapasite arttıran firmaların sayısı oldukça kısıtlı. Bu sürecin en sevindiren tarafı, Avrupa’da parça üretimi konusunda birçok yatırım yapılmakta olmasıdır. Fakat üzücü olan tedarik zincirini tamamlayan en önemli parçalarda henüz bir kapasite artışı olmaması nedeniyle hala bu “kar topu” etkisinin ne zaman eski günlerdeki ritmine gireceğine dair iyimser bir takvim bulunmamakta.

Türkiye’de sektörümüz de aynı süreçleri birebir yaşamaya devam ediyor. Montaj kapasitesi anlamında gerek ülke talebini gerekse de ihracata cevap verecek nitelikte, fakat yan sanayi konusunda tüm dünya gibi uzakdoğu’ya bağlılık, maalesef sektörü zor duruma sokuyor ve önümüzdeki en azında 2 yıl için daha bu sürecin devam etme ihtimali var.

***

“Her kriz içinde fırsatlar barındırır”. Aslında “Dünya Bisiklet Günü” için verilebilecek en güzel mesajın bu olduğunu düşünüyorum.

Neden mi?

Bisiklet kullanımı konusunda Türkiye’de inanılmaz bir dönüşüm var. Adeta bir “Bisiklet Devrimi” gerçekleşiyor. Yıllardır topluma dayatılan hafta sonu etkinlikleri gerek kısıtlamalarla gerekse de sağlık kaygılarıyla, insanları farklı arayışlara itti. Bisiklet bu arayışlarda en iyi alternatif. Ulaşımda da coğrafyanın ve mevsimin imkan sağladığı her yerde bisiklet en sağlıklı alternatif olduğunu bir kez daha kanıtladı.

Her ne kadar Bisiklet Turizmi pandemi koşulları ile emekleme aşamasında ağır darbe almış olsa da, seyahat kısıtlamaları ve aşılama çalışmaları sonucunda deneyim turizminin gelecekte turizmin parlayan yıldızı olacağına inanıyorum. Gurme, dini, doğal yaşam ve tarih gibi bu tür deneyim fırsatlarında belki de dünyanın en zengin ülkesi olan Türkiye, bisiklet ve özellikle de e-bisiklet ile deneyim turizminde en önemli rota olacak.

Sektör açısından bakıldığında ise bu yükseliş trendiyle ve uzakdoğu’da kaynaklı yaşanan termin sorunları Türkiye’de parça tedariği konusunda yatırım fırsatları doğuruyor. Güçlü bir sanayi ve kalifiye işgücüne sahip ülkemiz, bu krizi fırsata çevirebilir.

Covid salgını herkes için çok zor geçti ve geçmeye devam ediyor. Belirsizlik her birimizi karamsarlığa sürüklüyor ama hayatımıza kattığı birçok iyi yanı da göz ardı etmemek lazım. İnsanlar hayatlarını yavaşlatmak zorunda kaldıkları bu dönemde içlerine dönerek birçok farklı yeteneklerini keşfetti. Çevremde mutfak ve elişi konusunda bu kadar yetenekli dostum olduğunu bilmiyordum.

Covid salgını birçok alanda kabul edilmesi uzun yıllar alacak değişimleri çok hızlı kabul etmemize olanak sağladı. Bisiklet kültürünün ilerlemesi için tırmanmamız gereken basamakları neredeyse üçer üçer çıktık bu dönemde. Bu kazanım çok önemli.

***

Daha krizin yan etkilerini yeni yaşamaya başladık ve maalesef dünya ticaretinin tekrardan dengeye oturması zaman alacak gözüküyor. Bisiklet sektörün içinden bir sosyal bisiklet kullanıcısı olarak söyleyebilirim ki; üreticisinden ithalatçısına, bayisinden servisine tüm sektör bir Don Kişot gibi dengeye ulaşmak için savaşıyor. Aynı şekilde merkezi yönetimden yerel yönetime, derneklerden topluluklara her kurumda bu dönüşüme inanmış durumda. Tabi ki burada maalesef sıklıkla koordinasyon sorunu yaşıyoruz. Zaten ülke olarak en büyük sorunumuz koordinasyon ve planlama.

Eski hayat düzenlerimize döneceğimize inanmıyorum. Artık yeni bir hayat düzeni ve rutini yaratacağız. Bu düzende daha yaşanabilir şehirler ve daha sağlıklı bireyler için bisiklet ile daha da mümkün. Buna inananlar artık eskiye göre daha fazla. Bu insanı çok umutlandırıyor.

“Bir Bisiklet alın, pişman olmazsınız, ömrünüz varsa” demiş Mark Twain. Üstadın sözüne “Anılca” bir düzeltme yaptım.

Aklınız varsa bir bisiklet alın, pişman olmazsınız.

Dünya bisiklet gününüz kutlu olsun, bisikletli bir hayatınız olsun.

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

 

Read More

30 May Sessizlik

Uzun zamandır sessiz kaldım. Bir türlü kafamı toparlayıp bir şeyler yazamadım. Bu yaşadığımız pandemi dönemi gerçekten herbirimizi çok zorladı. Uzun zamandır yaptığımız basit şeyleri bile özler olduk.
Tünelin sonununda ışığı görür gibiyiz. Bu süreçte öğrendiklerimi yazmaya çalışıyorum. Korkarım ki, bu yaşadığımız dönemi ilerleyen yıllarda yine yaşama ihtimalimiz var ve yaşadıklarımızdan öğrendiklerimizi unutmamamız lazım.

Sessizlik nedir?

Tıpkı ışığın yokluğunun karanlık olması gibi çok basit bir tanımla, işitilebilir sesin kısmen ya da tümüyle yokluğudur. İnsanların sessizliği ise konuşmamasıdır.
Geçen hafta sessizlik üzerine bir konuşma dinledim. O konuşmayı dinlerken aklıma bir film ve bir şarkı geldi, sonrasından da bu yazıyı yazma fikri.

***

Yıllar önce Stüdyo AC ‘den Betamax kaset olarak alıp seyretmiştim “Sessizliğin Gücü” adlı filmi. Orijinal adı ise “Amazing Grace and Chuck”. Film 1987 yapımı göreceli olarak küçük bütçeli bir film. IMDB puanı 6 yani vasat bir film.
Peki bu filmi bu kadar özel kılıp sizinle sessizlik üzerine yazdığım yazımda paylaşma nedenim ne? Konusunu paylaşınca biraz daha anlaşılır olacaktır.

Chuck ortaokula giden başarılı bir beyzbol oyuncusudur. Nükleer füzelerin olduğu bir tesise okul gezisine katılır ve nükleer silahsızlanmaya karşı bir tepki koyması gerektiğine karar verir. Hayatta en iyi yaptığı şeyi, beyzbol oynamayı bırakmaya karar verir. Kendisi için çok büyük ama dünya için çok anlamsız bir eylemdir aslında. Fakat bunu yerel basında okuyan Boston Celtics’li Amazing Grace lakaplı basketbol oyuncusu Smith de ona eşlik edince, başlattığı eylem çığ gibi büyür. Dünyada birçok sporcu Amazing Grace’in dahil olduğu bu eyleme destek vererek sporu bırakmaya başlarlar.

Biliyorum çok ütopik bir hikaye ama insanlara her zaman umut gerekmez mi devam etmeleri için?

Bu eylem karşısında silah lobisi Amazing Grace’i öldürür. Herkes eylemin biteceğini sanarken Chuck bu sefer susmayı tercih eder. Nükleer silahlar kaldırılıncaya kadar susmayı. Chuck susunca diğer dünya çocukları da susmaya başlar.

Eylem o kadar büyür ki Amerika Başkanı ve SSCB Genel Sekreteri nükleer silahsızlanma konusunda görüşme yapmak zorunda kalır. Bu görüşme de Amerika Başkanı (bu arada küçük bütçeli desem de Amerika Başkanını Gregory Peck oynuyor) SSCB Genel Sekreterine “torunun seninle konuşuyor mu?” diye sorar. Genel sekreterin cevabı ise “hayır” olur.

Filmin mutlu sonla bitiyor. Ama sessizliğin bir direniş olabileceğini çok güzel anlatıyor.  Arşivciliğimi ve internet merakı az çok sizlerde öğrendiniz, bu filmi hala dijital arşivime koyamadım ve internette ne kadar aradıysam hala bulamadım. Aramaya devam.

***

Bir de şarkı geldi demiştim aklıma: Simon & Garfunkel’den “Sound of Silence”.

Paul 1963 yılında yazdı bu şarkıyı. Şarkı her ne kadar Vietnam savaşı nedeniyle oluşan savaş karşıtı hareket tarafından sahiplense de şarkının savaş ve savaş karşıtlığı ile ilgili yoktur. Paul’un çocukken ışığı kapatarak banyoda şarkı söylemeyi ve sesinin ekosunu duymaktan çok hoşlandığı, şarkının ilk dizesi olan “hello darkness, my old friend” çocukluk anısına gönderme olduğunu internette araştırma yapan herkesin ulaşabileceği bilgi.
Ama ben ise bu sözleri kendi penceremde hep farklı dinledim. Sessizliğin Sesinin hep sessizliğin gücü olduğunu düşündüm.

Ve çıplak ışık içinde gördüm
On bin insanı, belki de daha fazlasını
Söylemeden konuşan insanları
Dinlemeden duyan insanları
İnsan seslerinin asla paylaşmayacağı şarkıları yazan insanları
Ve kimse cesaret etmedi
Sessizliğin sesini bozmaya

Sessizlik üzerine dinlediğim konuşma sırasında aklımdan geçenlerin kağıda dökülebilenleri bunlardı. Gerçekten sessizlik bir eylem miydi? Bence bir eylemdir, bazen cevap vermemek, sessiz kalmak en güzel cevaptır.

Peki sessiz kalmak dinlemek midir? Dinleme konusunda başarısız biri için “bazen” demek en doğru cevap olarak geliyor. Dinlemenin gücüne hep inandım ama daha çok yolum var bu süreçte ama susuyorsam eğer, bu hep bir tepki olduğundandır.

Dinlemek bugünün konusu değil ama yıllar önce duyduğum ve defterime yazdığım ama hala içselleştiremediğim bir söz var.
Anılca ifade edersem, insanın 2 gözü, 2 kulağı ve 1 ağzı var, daha çok gözlemlemek, daha çok dinlemek ve daha az konuşmak için.

Son söz bir ustamla sohbetin satır aralarından kendime çıkarttığım dersten:

Söylediklerini düşünmekten, düşündüklerini söyleme geçmeli insan…

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

04 Nis Sevda ile Sevgi

Bu hafta yazımın başlığı en sevdiğim yazardan, Edip Cansever’den. Kütüphanemde 1977 baskısı var. Okumaya kıyamadığım bir kitap.

Bloğumda dönüp dolaşıp şiire geri geliyorum. Çünkü şiiri çok seviyorum. Çünkü biliyorum;

Herkesin bir hikayesi olabilir ama herkesin bir şiiri olamaz.

Benim bir şiirim var mı bilmiyorum. Ama bugün, şiirler yazacağım yazıda bana yine yardımcı olacaklar. Ne demişti Mario Ruoppolo Pablo Neruda’ya:

Şiir sahibinin değil, ihtiyacı olanındır.

***


İçinden doğru sevdim seni
Bakışlarından doğru da sevdim de
Ağzındaki ıslaklığın buğusundan
Sesini yapan sözcüklerinden sevdim bir de
Beni sevdiğin gibi sevdim seni
Kar bırakılmış karanlığından.

Sevda bir ateş buldu sende, eğilip öptü seni
Artık kimse denizi bilmiyor.
Dirseklerini masaya koyuşundan belli
Gelip geçen bir günü bitirmek istemediğin
Sevda bir umut buldu senle.

Seni günlere böldüm, seni aylara
Daha yıllara, yüzyıllara böleceğim
Ve her zaman söyleyeceğim ki beni anla
Böyle eskitilmiş de olsa bu kalbi
Minesi çatlamış bir diş gibi durduracağım karşında.

Bu yazı için aklımdan geçenleri kelimelere dökerken, eksik kaldım hep ve ben de Edip Cansever’den yardım aldım biraz, hissettiklerime tercüman olsun diye. Tıpkı Hasan Hüseyin’in yardım ettiği gibi:


Sen aşk şiiri yazamazsın Hasan Hüseyin
Çünkü aşk
Kavganın içindedir
Çünkü sen
İçindesin kavganın

Sen aşk şiiri yazamazsın Hasan Hüseyin
Çünkü sen ilkyaz yağmurlarında çırılçıplak
Dolaşır gibi sıcak morlarda
İçer gibi morları
Düşer gibi morlara
Yaşarsın aşkı iliklerinde

Sen aşk şiiri yazamazsın Hasan Hüseyin
Oysa sen
Oysa aşk
Oysa sen
Sen
Sen aşk şiiri yazamazsın Hasan Hüseyin.

***

3 Nisan son 12 yıldır hayatımda, hayatımızda önemli bir gün, Burcuyla bir sevdayı filizlendirdiğimiz günün yıldönümü. 12 yılı bitirmişiz bile. İlişkilerin çok kolay tüketildiği bir dünyada 12 yılı devirdik beraber, her ikimizin de geçmişlerinde en azından bir başarısızlık var iken. Sihirli formülümüz herkesin sahip olduğu ama unuttuklarıydı: Sevgi ve Saygı. Bardağın dolu tarafına bakmaya devam ettik hep ve devam ediyoruz.
Herkes gibi zor bir hayatımız var ama beraber olduğumuzda bununla baş edecek gücümüz de var. Ben zor bir adamım, bazen kendime tahammül edemezken, bana tahammül edebilmeyi başarıyor. Kavgalar, tatsızlıklar olmadı mı? Oldu tabi ki, ama açık iletişim her şeyi kolaylaştırdı.
Bu hafta bloğumda bu 12 yılı yazmak istedim ama yazının başında da söylediğim gibi kelimelerim yetersiz kalınca biraz yardım aldım. Son yardımım da Kayahan’dan;


Bizimkisi bir aşk hikayesi
Siyah beyaz film gibi biraz
Hüzünlü sonbahar kapısından
Çıkmak gibi aydınlığa biraz

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

28 Mar Safralardan Nasıl Kurtulurum?

Manidar bir başlık seçtim bu haftaki yazıma.

Yıllardır biriktiriyorum; kafamda, dolabımda, hard disklerimde, çevrimiçinde, kütüphanemde hatta vücudumda. Artık neden biriktirdiğimi bile bilmiyorum. Sadece biriktiriyorum. Birgün kullanırım diye olduğuna inanıyorum ama o gün de Godot’un gelişine benziyor. Godot gelmeyecek ya da gelse bile fark etmeyeceğiz. Ya da Godot belki de yok. Bu biriktirdiklerim de tıpkı bunun gibi bir şey, tek farkı gerçekten var olmaları.

O kadar da acımasız olmamalıyım bu biriktirdiklerim için, bazen sadece bana değil çevremde de yarıyorlar. Bazen de “tam yerine geldi, manzara koyduk” durumlarında hikâye anlatıcılığıma. Onun dışında çoğu sahip olma duygusunu tatmin etme, ukalalık seviyemi arttırma ve yer kaplama dışında bir işe yaramıyorlar; Çöp Yani.

Bunları bulmak, almak ve arşivlemek ya da saklamak için harcadığım zaman ve para değil beni rahatsız eden. Bunları sürekli yanında taşıma arzusu beni çok yoruyor. Sadece kafamda değil, aynı zamanda fiziksel olarak yanımda da taşıyorum.

Mesela göbeğim, kaç yıldır benle her yere geliyor hergele, hatta her geldiği yerden bir şeyler alıyor kendine. Evde kalayım demiyor hiç.

Aynısı çantanın içine koyduklarımda. Bir seyahate değil işe bile giderken neredeyse her şeyi yanımda taşıyorum ya lazım olursa diye. Bu lazımlılık sadece bana değil bu arada herkese. Bazen bütün hayatımı bir bavula sığdırabileceğim bir hayat hayal ediyorum. Geniş olduğunu düşündüğüm hayal gücüm bile “mavi ekran” veriyor bu durumda.

İş hayatında yalınlıktan bahseden ben, her anımda içimde bu çelişkiyi yaşıyorum. Bunları düşünürken aklıma Can Baba “Bağlanmayacaksın” şiiri geldi:


Çok eşyan olmayacak mesela evinde.
Paldır küldür yürüyebileceksin.

Çok sahip olmadan, çok ait olmadan yaşayacaksın.
Hem her an avuçlarından kayıp gidecekmiş gibi,
Hem de hep senin kalacakmış gibi hayat.
İlişik yaşayacaksın. Ucundan tutunarak…

***

Hayatıma kendi kattığım bu safralardan, bir türlü kurtulamıyorum ve bu sorunum üzerine kendimle dertleşir ve hiçbir zaman gerçekleştiremeyeceğim sözler verirdim. Geçenlerde doktora gittim ve kendisine “yok mu bir mucize göbeğime, artık ayrılmak istiyorum ondan ama aynı hayatıma devam etmek istiyorum” dedim.

O da bana önce “No Pain, No Gain” sonra da safranda taş var dedi. Daha doğrusu “safran taş olmuş, bir ara alalım onu, o beni al demeden” dedi.
Cahillik işte, safradan taşı alıp safrayı bırakacaklar sandım. Öyle olmuyormuş, safranı da alıyorlarmış.

Yakında, çok yakında ilk saframı atıyorum.

Ben sembolik başlangıçları severim.  Her yeni başlangıçlar için hep bir sembolik zaman ararım; yılın ilk günü, yaşgünüm, ayın birinin pazartesine gelmesi gibi. Bunları düşününce ilk safrayı attığım günün, diğerlerin atılmaya başlanması için bir fırsat olabilir diye düşündüm ya da arzuladım.

Leonard Cohen’in en sevdiğim şarkısı “Famous Blues Raincoat” da “Go Clear” bir deyim vardır. “Arınma” diye çevirince çok anlamlı oluyor.

Saframla başlayıp hayatımda ki diğer safralardan kurtulma planı heyecanı sardı beni. Tabi ki bir çoğumuz gibi “Bana Yeni Bir Ben lazım” diye  “hard reset” atma arzusunda olsam da, bunun olamayacağını biliyorum.

Bu “arınma” arzusu hayatımı bir bavula sığdırmak değil ama en azından bunu hayal edebilmek için bir fırsat olacak benim için.

Bakalım “kahramanımız” safralarından kurtulabilecek mi? Pek Yakında bu sayfada…

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

07 Mar Scalanova’da Velosipet ile bir Cevelan

Bisikletle yaptığım turları bloğumda paylaşınca, babamın haklı bir sitemine maruz kaldım. “Sen Çeşmeli misin ki Çeşme’yi yazıyorsun, al bisikletini gel ve Kuşadası’nda turla, Kuşadası’nı yaz” der gibi baktı bana. Babamların jenerasyonunun standart donanımından olsa gerek, kelimelere çok ihtiyaç duymazlar, bakışlarla, gözlerle çok şeyi anlatırlar.

Yazın, babamın sözünü dinleyerek, Kuşadası’na geldiğim hafta sonları elektrikli garavelimi (Carraro E-Gravel) de getirdim ve keyifli turlar yaptım. Çok güzel fotolar çektim fakat bir türlü yazıya dönmedi bu güzel anlar. Cumhurbaşkanlığı Türkiye Bisiklet Turu programı yayınlandığında 8. yani son etabın Kuşadası’nda sonlanacağını görünce artık bu yazıyı yazma zamanı geldi dedim. Kısmetse 18 Nisan’da da Kuşadası’nda olacağım.

***

Yazının başlığının da kendine göre ilgi çekici bir hikayesi var; İbnülcemal Ahmet Tevfik’in “Velosipet ile bir Cevelan” adlı bir kitabı var, 1890’lı yılların başında bisiklet meraklısı bir gencin Bursa ve çevresinde yaptığı keşif gezisinin notlarından oluşan. Yazımın başlığını buradan esinlendim. BUBİDOSD, Bursa Bisiklet ve Doğayı Sevenler Derneği, uzun yıllardır bu güzergah üzerinde bir tur düzenliyor. 2018 yılında Mudanya-Bursa etabına da katılma şansım oldu. 5 yıl Bursa’da yaşayan biri olarak pedalladığım yerler hakkında hiçbir bilgim yoktu. Maalesef, pandemi nedeniyle bu turlara bir süre ara verildi ama “ilk fırsatta açığı kapatacağımız günlere” inanmaya devam ediyorum.

***

Dürüst olmak gerekirse bisiklet sektörüne girmeden önce bisiklet yarışlarına karşı bir ilgim yoktu. Fakat Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turunu tesadüf eseri ilk canlı izlediğimde ilkokul öğrencisiydim. İnternette araştırmalarım sonuç vermedi net tarih veremiyorum fakat 1982-1986 arasında yapılan turların birinde kaymakamlığın önünde “finish” vardı. Bisikletçiler o zaman trafiğe açık olan Barbaros Bulvarında aşağı doğru gelip Atatürk Bulvarına döneceklerdi. Biz de Ada Taksinin orada bekliyorduk. Sert 90 derecelik dönüşte sağlam bir kaza olmuştu. Sapır sapır dökülmüştü birçok bisikletçi o keskin virajda. Çocuk aklımla bisiklet yarışlarına dair en net anım budur. Merak edip “Tour de France” resmi web sitesine girip baktım, 1903 yılının bile sonuçları, bilgileri mevcut. Biz maalesef pazarlamayı ve marka oluşturmayı bilmiyoruz. 1963’den beri yapılan bir etkinliğin web sitesi oldukça yetersiz geldi bana.

***

Çocukluğumun önemli bir eğlence aracıydı bisiklet. İlk bisikletim bal rengi pinokyo idi. Karneyi güzel getirince kapmıştım bisikleti. O bisikletle her türlü akrobasi denemesi yapılırdı; o zamanların en büyük iddiası ön tekeri kaldırıp kaç pedal gidileceğiydi. Az furş yatağı kırmadık bu uğurda. Almanya’dan yaz tatiline gelen gurbetçilere ve onların BMX bisikletlerine uyuz olurduk. O zaman Kuşadası bu kadar büyümemiş olsa da şehir içinde bisikletle gidilecek yerle kısıtlıydı. Ama bisikletin asıl keyfi Karaova’da çıkardı. Yazın Kuş-ar ya da Aykuştur’da olursak eğer, sabahtan üstüne çıkar akşam yatmaya kadar gezerdik.

Kuşadası’nda velosipetle yaptığım cevelanları (bisiklet turlarımı) iki ayrı kategoride yazmak faydalı olur; rehberli ve rehbersiz. Rehberli olanlarda dostum Mehmet Sarıdedeoğlu ve arkadaşlarının emin ellerinde hiçbir sürprize maruz kalmadan keyifle pedalladım. Rehbersiz çıktıklarımda ise olaylar olaylar.

Kuşadası’na gelmeden Mehmet’i arayıp beraber pedallayalım dediğimde, hemen alternatifler sundu, ayrıca lojistik desteği de 10 numaraydı. Utanarak söylüyorum, Güzelçamlı’nın tepesinde, Davutlar’ın içinden harika bir patika ile ulaşılan bir manastır olduğunu bilmiyordum. Kekik kokuları içinde harika bir patikadan tırmandık ve tepeden Karaova’ya baktık. Dönüş için Güzelçamlı’ya inen keyifli ama zorlu bir rota varmış fakat biz geldiğimiz yoldan geri döndük. İnişte ön süspansiyonsuz rijit bir maşa ile oldukça eziyet çektim, iyi ki gaza gelip o zorlu parkurdan inmemişiz.

İkinci parkurumuz ise Kuştur yolundan Bahçecik Boğazına gittik. Bu sefer önceden beni dağ bisikletiyle gelmem konusunda uyardı.  Yine harika bir tur oldu, 5 dakika içinde şehrin keşmekeşinden kurtulduk. Her iki turdan gözüme takılan fotoları yazının altında canınız çeksin diye paylaşıyorum.

Kendi başıma yaptığım turlarda ise başıma ufak sürprizler geldi:
İlk gün sabah erkenden kalkıp, Pilav dağına doğru gidip önce Çamlık yoluna bağlanmayı oradan da patikalardan Kirazlı yoluna inip dönmeyi planlıyordum. Çocukluğumda macera olsun diye tırmandığımız yerlerin artık şehrin yeni yerleşim merkezi olmasından olsa gerek, yön bulma da oldukça zorlandım. Ama bir şekilde Çamlık yoluna bağlanıp, Kuşadası’nın eski yerleşim yerlerinden biri olan Andız Kulesinden geriye kalanların fotosunu çekip, haritada gözüken bir patikaya nasılsa aşağıya Kirazlı yoluna bağlanır diye girdim. Patika beni yangın yoluna bağladı.
Geriye gitmek de istemediğimden, “Bisiklet eşitliktir, bazen o sizi taşır bazen de siz onu” dedim ve bisikleti sırtladım. Ama yokuş aşağı bisiklet taşımak oldukça zor oldu. Maceralı bir inişten sonra Kirazlı yoluna da vardım ama bu sefer köpek kardeşler bana daha fazla ilerlememe dediler. Bende tamam dedim döndüm.

İkinci gün ise bir önceki kötü deneyimimden aldığım tecrübeler ile sürprize müsaade etmeyen bir güzergahı seçtim. Evden yat limanına inip, oradan sahil yolunu takip edip önce kadınlar denizine ulaştım oradan sahil sitelerine sapıp Güzelçamlı’ya kadar devam edip nostalji yaptım. Ay-kuştur’a kadar olan sahil kesiminde bisiklet yolları çok başarılı değildi, ama Ay-Kuştur’dan sonra Güzelçamlı sahile kadar olan kesimde harika bir bisiklet yolu vardı. Yaya yolunun deniz tarafına yapılmasından dolayı bisiklet yolunda yürüyen kimse de yoktu.
Aynı günün dönüşünde ise eski yola girerek Korumar Otelin yolundan devam edip Adakule’nin oradan ana yola bağlandım. Yolun ters tarafından Kuştur’a devam edip, Tusan Otel’in oradaki bataklığa yapılan parka gittim.

***

Tur sırasında Mehmet ile yaptığımız konuşmalarda, Kuşadası Belediyesi’nin Bisiklet Yolları konusunda bir çalışması olduğunu söylemişti. Belediyelerin bisiklet yolları yapma çalışmaları iyi niyetlerle başlayıp sonrasında maalesef bürokrasinin çarklarında “bisiklet yolu yapılacak, yap” şeklinde sonuçlanıyor. Kuşadası özelinde bu süreçte bisiklet binen birinin Meclis Üyesi olması büyük avantaj. Her ne kadar bir şehir bölge planlamacısı olmasam da, gerek bisiklet sektöründe çalışmam ve bunun sonucunda dünyada neler yapılıyor konusunda bilgi sahibi olmam, gerekse de bisiklet kullanıyor olmamdan dolayı, bisiklet altyapısı ve bisikletli yaşam konusunda biraz ukalalık yapabilme cüretini görebiliyorum kendimde.
Yokuşun bol olduğu yerlerde bisiklet kullanımını teşvik oldukça zor, bu konuda e-bisikletli çözümler önemli. Trafiğin yoğun ve park yerinin kısıtlı olduğu yerlerde bisiklet yolu yapmak için araç yolundan şerit alınması maalesef tepki çekiyor. Bunu İzmir’de yaşadık.
Avrupa bu konuda daha radikal hareketler yapıyor ve şehrin yaşam alanlarını araç trafiğine kapatıyor. Brüksel’de işlek bir caddenin araç trafiğine kapatılması sonrasında esnafın önce çok itiraz ettiğini ama zamanla kazançları daha fazla arttığını, bu nedenle benzer uygulamaları desteklediklerini, birinci ağızdan dinleme şansım olmuştu. Maalesef değişim kolay olmuyor. Şehir içinde yat limanından Güvercinada’ya gezi amaçlı bir bisiklet yolu güzel olabilir ama belli yerlerde zorluklar var. Yine de sembolik bile olsa imkanların el verdiği kadar bile yapılması güzel olur. Yaptığım turlarda, gerek sahil sitelerine gerekse de Kuştur yönüne giderken, ana caddede pedallarken kendimi tedirgin hissettim. Ana caddelerin bir tarafında yapılacak gidiş-geliş güvenli bir bisiklet yolu bu iki güzergahla şehir merkezi arasında bisikletli yaşamı arttırabilir.

Şehir içinde özellikle yazın trafiğin hali orta da, bu sadece Kuşadası’nın değil tüm sahil kasabalarının sorunu. Burada da Avrupalıların “Last Mile” dedikleri, “şehir girişinde aracını park et ve şehre alternatif ulaşım araçları ile devam et” uygulamaları yapılabilir. Tabi ki söylediklerim, söylemesi kolay ama yapması çok zor şeyler, özellikle gideceği yerin önüne park etme arzusu taşıyan bir toplum için.

Diğer önemli bir potansiyel de Turizm ve Bisiklet ilişkisi. Korona ile Turizm sektörü de kendini yenileyecek: Kültür ve deneyim turizmi uzun yıllardır zaten tırmanıştaydı. E-Bisiklet bu deneyim turizminde oyun değiştirici olacak. Kuşadası’da tıpkı diğer turistik ilçeler gibi altyapısını buna hazırlanırsa, daha farklı bir turist kitlesi için cazibe merkezi olunabilir. Bisiklet özellikle e-bisiklet bu süreçte gurme ya da tarih turizmine katkı sağlayacak bir araç görevi görecek. Kuşadası’da tıpkı Çeşme, Bodrum, Marmaris ve Fethiye gibi bu var olmadığı ya da çok az olduğu alanda doğal avantajlarını kullanarak fark yaratabilir.

***

Havalar tekrar ısınmaya başlıyor ve bisikletli turlarının, keşiflerin zamanı geliyor. Hafta sonu kısıtlamalarında nefes alınabilecek fırsatlar doğmaya başladı. Hafta sonu sokağa çıkma kısıtlamaları başladığından beri, bisikletin bu kapsamın dışında olması gerektiğini savunuyorum. Umarım her şey yolunda gider de pazar günlerini de kazanırız en kısa zamanda.
Bu yaza daha çok rota var keşf edilecek, ve de tabi ki yazılacak.

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

28 Şub Büyülü Fener

Hilmi Dedem, Mithatpaşa Endüstri Meslek Lisesi’nden mezun olduktan sonra Elhamra Sinemasında stajer makinistlik yapmış 30’larda. 1940’larda da Aydın Park Sineması’nda makinistlik yapmış. Makinist Hilmi Gülman’ın torunu olarak, hem de Hilmi ismini taşırken sinemaya ilgisiz kalmam tabi ki mümkün değildi. Sinema, tıpkı müzik gibi hayatıma renk katan hobilerimin başında gelir. Yanlış bir anlaşılmaya neden olmayayım; ne bir enstrüman çalabilme, ne de kameranın arkasına geçip bir film çekebilme yeteneğim olduğuna inanmıyorum. Müzik yeteneksizliğim farklı zamanlarda kendini ispat etti, film konusunda ise, ispat değil kabullerle gidiyoruz. Ama bu iki alanda da gelişmiş bir zevkim olduğuna inanıyorum.

Bu hafta, çizgi film kahramanlarıyla başlayan ve televizyonla devam eden üçlememi sinema ile sonlandırıyorum. İlk iki yazıyı okuyanları çok iyi bildikleri gibi, sinemanın ve sinema salonlarının hayatıma dokunmalarından başka bir şey anlatmayacağım sizlere. İlk iki yazıda birçok dostumdan çok güzel geri bildirimler aldım, benzer şeyleri yaşamışız, bunları yeniden hatırlamak benim kadar onlara da iyi gelmiş. Değinmeden geçemeyeceğim; bunu bilmek ekstra bir baskı yapıyor bana.

Ben büyürken, sinema hiçbir zaman televizyona rakip olmadı. Televizyon bu rekabeti evlere girerek zaten kendi lehine bitirmişti daha ben kendimi bilmeden. Günümüzde durum ne diye sorarsanız ona da yazının sonunda geleceğim.

***

İlk gittiğim filmi hayal meyal hatırlıyorum: “King Kong”. Sinema, Kuşadası’nda kışlık Doğan Sineması ya da İzmir Çınar Sineması olabilir ama kimle gittiğimi kesinlikle hatırlamıyorum. Net olarak tek hatırladığım ise, King Kong gökdelenin tepesinde sallanırken gözlerimi ellerimle kapatıp, parmaklarımın arasında yine de perdeye bakmaya çalışmamdı.
Sizin gidemeyip, içinizde uhde kalan film var mı? Benim bir sürü oldu ama ilkini hiç unutmadım: “Supermen”
Ailecek Kemeraltı’na alışverişe gelmişiz Kuşadası’ndan. Arabayı Kemeraltı girişinde park ettik ve o an gördüm Çınar Sineması’nda oynayan filmi. Annemi ikna etmek için aklınıza gelecek her şeyi yaptım ve  başarılı oldum ama bilet kalmamıştı. O an hayatımın en kötü anını yaşadığımı düşünüyordum. Küçükken hayal kırıklıklarımız bile güzeldi.

İlkokul hayatım boyunda sinema, yazın ailece gerçekleştirilebilecek en güzel akşam eğlencelerinin başında gelirdi. Akşam sinemaya gitmek için rüşvet olarak öğle uykusuna itiraz etmeden yatılırdı. Kuşadası’nın 2 tane yazlık sineması vardı, Doğan ve Seçkin. Seçkin’e gidip gitmediğimi hatırlamıyorum ama Doğan’a kaç kere gittiğimi sayamam. Gün içerisinde bir kamyonetin arkasında filmin posteri şehirde dolaştırılır ve anons edilirdi. Telefonla locada yer ayırtılırdı. Loca dediğimiz, en arkada, iki basamak yükseklikte, tuğla duvarlarla ayrılmış içerisine 3 önde 3 arkada sandalye konulabilen yerlerdi. Bir nevi restoranlardaki aile yeri gibi. Neler seyretmedim o sinemada: ilk aklıma gelenler “E.T.” , “Gol Kralı”.

Ortaokul için İzmir’e taşındığımızda ise sinema hayatımda daha önemli bir yere gelmişti. Bizim neslimiz için film öncesi verilen fragmanlar çok önemliydi. Çünkü yeni filmleri öğrenebileceğimiz tek kaynak bu fragmanlardı. Seansların yaşa göre anlamı vardı; cumartesi saat 2 de başlayan seans çok önemliydi. Aynı filme birden fazla kez gidebilirdik.

O zaman sinemalar sinema gibiydi, daha cep sinemaları icat olmamıştı. Her sinemanın başka bir ruhu vardı ve seyrettiğin filmle yeni anlamlar yüklenirdi.
Köşk Sinemasında “Var Olmanın Dayanılmaz Hafifliği” adlı filmi seyrettim, tabi ki o zaman bu filmi Milan Kundera’nın romanından uyarlandığı için değil, erotik sahnelerinden dolayı seyretmek istemiştim.
Çınar sinemasında “Ölü Ozanlar Derneği” ve “Indiana Jones 3” seyretmiştim. “Ölü Ozanlar Derneği” filmine bir Cuma günü okul çıkışı seansına yetişmiştim hatta okul kıyafetlerimde üstümdeydi. Film sonunda ne güzel hayaller kurarak dönmüştüm sahilden yürüyerek Alsancak’a. “Indiana Jones” filmine Cumartesi akşam seansına gitmiştik Bora ve Aydın ile. Elimizde kaykaylar ile en arkada merdiven boşluğunda oturmuştuk. Kaykaylardan sehpa yapmıştık ayaklarımız koymak için. Dönüşte ise boş yollarda kaykay ile dönmüştü evlerimize. Çınar sineması sen ne güzel bir sinemaydın. Müşfik Kenter’den “Bir Garip Orhan Veli” oyununu da seyretmiştim orada.
İzmir Sinemasına, öğle seansına kızlı erkekli, akşam seansına ise erkek erkeğe gidilirdi. Hatta, “bizim akşam başka programımız var” diye bizi eken arkadaşlarımız, yanımızdaki son 2 koltuğa bilet alabilir ve dilimize düşerlerdi. İsim vermeyim onlar kendilerini bilirler. İzmir Sinemasında “Batman”, “Hayalet Avcıları”, “Pretty Woman” gibi efsane filmleri seyretmiştim. Gerçi İzmir Sinemasında oynayan her filmi seyretmişimdir o yıllarda hatta birkaç kez.
Kemeraltı’nda Çınar sineması haricinde Konak, Şan ve Sema sinemaları vardı. Tabi ki İzmir Sineması’nın lojistik avantajından dolayı, bu sinemalara gerçekten özel bir film var ise gidilirdi. Filmleri nerden mi öğrenirdik, tabi ki internetten değil, gazetelerin Ege eklerinde verilen reklamlardan. “Moonwalker”, “Evde Tek Başına”, “Hot Shots”, “Rambo 3” bu sinemalarda gittiğim bazı filmler.
Ghost” filmine de 4 çift olarak bu sinemalardan birinde gitmiştik, bunda komik bir durum yok ama sınıftan iki arkadaşımızın erkek erkeğe bu filme gelip bize rastlamaları hala aramızda gülerek hatırladığımız bir anıdır.
Karşıyaka’da ise Karşıyaka ve Deniz Sinemaları vardı. Karşıyaka Sinemasında “Lambada” filmine gitmiştim, arkamdaki askeri lise öğrencisi bütün film boyunca filmin melodisini ıslıkla çaldı, kabus gibiydi. Bir akşam da Amcaoğlum Şefik ve onun lise arkadaşı Oytun ile Stephen King’in “Hayvan Mezarlığı” filmine gitmiştik. Korku filmi sevmezdim ama akşam seansında Deniz Sinemasına gidebilmek heyecanlandırmıştı beni. Sonuçta dönüş zorluğundan dolayı çok mümkün olmayan bir şeydi. Yalnız yaşayan Oytun’da benim gibi korku filmi sevmeyen biriydi ve film boyunca her korkutucu sahnede ekran yerine bana bakmaya başladı. Belli bir süre sonra ekrandaki kötü karakterleri, her kafamı çevirdiğimde Oytun’un suratında gördüğümden korkum daha da arttı.

Yazın İzmir’de olmadığımızdan İzmir’in yazlık sinemalarını hiç bilemedim. Sadece bir kez, Göztepe Sinemasında “Zor Ölüm” filmine gitmiştim Eniştemle. İkiçeşmelik Saray Sinemasına hiç gitmedim ama giden arkadaşlarım vardı. İsimleri bende kalsın.

***

Ankara’ya üniversite için gittiğimde ise bu sefer Ankara sinemalarını keşfettim. İzmir’de Çınar ne ise Ankara’da Akün o demekti. Eğer Akün Sinemasına gidecekseniz öyle sıradan bir gün yaşayamazdık. Gündüz Dost Kitapevine uğrar ve edebiyata doyar, devamın da Kebab49’da yemek yer, Likya Cafe’de bir şeyler içerdik. “Pulp Fiction”, “İngiliz Hasta” ve Brad Pitt’in “İhtiras Rüzgarları” filmi aklıma ilk gelenler.

Ankara’da önemli bir sinema da Kavaklıdere Sinemasıydı. Ankara Film Festivalinde ne efsane filmler seyrettim orada. Devamında da Esat’a Aspava dürüme ya da Kıtır’a giderdik. Diğer sinemalar, en azından benim bildiklerim, Kızılay Çevresindeydi: Megapol, Metropol, Batı, Kızılırmak ve Derya Sinemaları. Megapol ve Metropol sinemaları ile yavaş yavaş cep sinemaları ile tanışmaya başladık. Derya sinemasına bir kere gittim. Final haftasıydı, üst üste 2 final sınavına girmiştim ve ertesi güne son finalim vardı. Ders çalışacak kafa kalmamıştı, bilinçsizce yurttan çıktım ve dolmuşa binip Kızılay’a geldim. Aklımda hayatımda ilk defa 3 film birden sinemalarına bile gitmek vardı. Kızılay’da amaçsızca dolaşırken Kunter’e rastladım, sinemaya gidiyoruz gelsene dedi. Peşlerine takıldım ve Derya Sinemasında “Olağan Şüphelileri” seyrettik.

Ankara’da sinema günlüklerimi yazarken Ankara Film Festivaline değinmeden olmaz tabi ki: Fransız ya da Alman Kültür’de seyredilen festival filmler ya da gece yarısı başlayan ve sabaha kadar süren “Beyaz Geceler”. Tesadüf bu ya; Mathieu Kassovitz’in “Protesto” (La Haine) filmini Fransız Kültür’de tıpkı olağan şüpheliler filminde olduğu gibi, yine Kunter ile seyredip, sonunda şok olarak çıkmıştık.

Eğer Fizik Üçlü Anfiyi yazmazsam taş olurum, yeni vizyona giren bir film, üç bilemedin dört hafta sonra vizyona girerdi ODTÜ sinemasında. Seanslar devamlı değildi sadece Cuma ve cumartesi akşamları olurdu. Özellikle cuma akşamları daha önce seyrettiğimiz bir filmi tekrar seyrederdik. Takviyeli giderdik, yanımızda battaniye ve kanyak-bira olurdu. Çaktırmadan içerdik. ODTÜ ortamında “Braveheart”, “In the name of the father” ve Ken Loach’dan “Land and Freedom” filmlerini seyretmek gerçekten unutulmazdı.

1996 yılında kız kardeşim de Ankara’yı kazanınca Bahçeli 4. Cadde üzerinde bir eve taşındık beraber. O dönemde Bahçeli’deki caddelere farklı isimler verilen dönemlerdi. 8.Caddeye Bişkek, 4. Caddeye Kazakistan ve 7. Caddeye de Aşkabat Caddesi denmişti. Ben hala, her Ankara’ya iş için gittiğimde, havalimanında taksiye Bahçeli 7. Caddeye gidelim derim. Büyülü Fener Sineması, yanlış hatırlamıyorsam 2. Cadde de açılmıştı. Evden çıkar ve 5. Caddeden yürüyerek sinemaya gidebilirdik. O zaman Ankara’nın en modern sinemasıydı ve cep sineması modasını takip ediyordu ama eski alıştığımız büyüklükte salonları da vardı.

Bunları yazarken fark ettim, annemle sayısız yaz sineması deneyimimiz oldu ama babamla gittiğim bir film hatırlayamadım. Kızımla uzun metrajlı çizgi filmler sayesinde birçok filme gittim. İlk gittiğimiz film “Happy Feet” idi, ilk seanstan sonra çıkmıştık. Shrek’de eşşeği oynayabilecek kadar ezberim ve 3D Wings filminde de uyumuşluğum vardır.

***

Sonrasında sinemalara ne oldu peki? Artık şehir içinde, hayatın içinde sinema kalmadı ya da varsa da ben hatırlamıyorum. Akün sineması, 23 Mayıs 2002’de 1975 Mayıs’ında açılışında gösterdiği ilk filmle, “Hababam Sınıfı” ile veda etti bizlere. Şimdilerde Devlet Tiyatroları Akün Salonu olarak devam ediyor hayatına. Çınar Sineması da tiyatro sahnesi olarak hala hayatta. Ahmet Abi, İzmir Sinemasını kapalı otopark olarak kullanıyor. Karşıyaka Çarşı’da ne Deniz Sineması kaldı ne de Karşıyaka Sineması. Kemeraltı’nda sinemalar duruyor mu bilmiyorum. Eskiden troleybüslerle önünden geçerdik Köşk Sinemasının, şimdi uzun zamandır oradan geçmedim. Muhtemelen bir apartman duruyordur yerinde.

Şimdilerde sinemalar alışveriş merkezlerinin bize empoze ettiği hayat tarzının, hafta sonu paket programının bir parçası: Alışveriş, yemek ve sonrasında sinema, hepsi tek bir çatı altında. Ama işleri de zor tabi ki, çünkü evdeki imkanlar çok gelişti, televizyon ya da herhangi bir multimedya cihazının zamanın ötesinde sınırsız imkanları var. Pandemiyle de ekstra zarar gördüler, pandemi sonrası süreçte, daha da zarar görecekler gibi gözüküyor. Yazlık sinemalar hala var mı inanın bilmiyorum. Kuşadası Doğan Sineması otopark oldu bile.

Belki nostaljik olacak ama Venedik Pizza’da yemek ile başlayan bir İzmir Sineması veya Kebab49 ile başlayan bir Akün Sineması programını tekrar yaşamak isterdim.

Eğer fırsatınız olursa, seyretmediyseniz (ne kadar şanslısınız) veya seyrettiyseniz tekrardan; Cennet Sinemasını seyredin. Ben öyle yaptım bu yazıyı bitirdiğimde: hele o son sahne, unutulmaz…

***

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

21 Şub Televizyon Çocuğu

Ben bir “televizyon çocuğuyum”, tıpkı çocuğumun “internet çocuğu” olduğu gibi. Onun çocuğu yani torunum da büyük bir ihtimalle “arttırılmış gerçeklik” ya da “sanal dünya” çocuğu olacak. Konuyu dağıtmayalım, çizgi film kahramanlarıyla başlayan yazı serime televizyonla devam ediyorum. Üçlemeyi sinema ile bitirmeyi planlıyorum.

Başlığı arakladım, hatırlamayanlar için Okan Bayülgen’in 1996 yılında “Televizyon Çocuğu” adıyla bir talk-show’u vardı. TRT formatında yapılanları saymazsak öncesinde Rüstem Batum’un “Rüstem Batum Show” ve Cem Özer’in “Laf Lafı Açıyor” programlarından sonra yayınlanmaya başladı. Ben ve yaşıtlarımı “Televizyon Çocuğu” olarak adlandırmak yanlış olmaz, televizyonsuz bir dünya bilmiyoruz ama televizyonun değişimine tanık olduk.

Tabi ki sinema özellikle yazlık sinemalar önemliydi ama televizyon baş rolü kimseye kaptırmadı ben büyürken. Şimdi teknolojik olarak zamana hükmedebilir olduk, canlı yayını durdurup geriye sarabiliyor ya da istediğimiz zaman seyredebiliyoruz. O zamanlarda ise durum “Aç gözünü seyret, tekrarı yok bunun” idi. O zamanlar seyrettiğimiz her şeyin tadına daha çok vardığımızı acaba sadece ben mi düşünüyorum.

31 Ocak 1968’de başlayan yayınlar hafta da 3 gün, üçer saatmiş. 1969’da ise haftada 4 güne çıkmış. 1974’de yani ben doğmadan 1 yıl önce, yayınlar haftanın her gününü kapsamaya başlamış. Yani doğduğumda evimizde televizyon vardı. Siyah-beyaz, tek kanal ve kısıtlı süre yayın yapan TRT ve Yunanistan’a yakın olmamızdan dolayı da Yunan EPT kanalı dışında bir şey seyretme şansımız yoktu. TRT2 yani o zamanki adıyla TV2 1986’da yayın hayatına başladı. Televizyon yöneticileri çok düşünceliydi, önce “Televizyonunuzu Kapatmayı Unutmayın” mesajını verirler, sonrasında da televizyon karşısında uyuyakalanları düşünerek sesli uyarı bile yaparlardı.

Televizyon tarihini araştırınca oldukça ilginç, en azından benim için ilginç, bilgilere ulaşıyorsunuz.

Hakem düdüğüne baktı, saatini çaldı ve maçın bittiğini ilan etti.
                                                                       TRT Spikeri Aydın Köker

İlk canlı yayın Futbol Maçı 3 Ekim 1971’de Karşıyaka ile İstanbulspor arasında İzmir’de yapılan maçtır. Maç Alsancak Stadında yapılmış olup Cemil Turan’ın her iki yarının sonlarında attığı gollerle İstanbulspor maçı 2-0 kazanmıştır. Ne Göztepeli dostlarım üzülsün ne de Karşıyakalı dostlarım gaza gelmesin: İzmir’in ev sahibi olacağı Akdeniz Oyunları’nın provası olması için bu maç televizyonda canlı yayınlanan ilk futbol maçı olarak tarihe geçmiştir.

1974 yılında Türkiye’nin ilk dizisi “Kaynanalar” yayın hayatına başladı ve 30 yıl ekranlarda kaldı. Nöri ve Nöriye Kantar, Döndü, Tijen ve kılıbık kocası Timur, Katip Kerim, Şerafettin ve şoför Dursun’u nasıl unutabiliriz. Tijen yani Sevda Aydan, Prof. Dr. Sevda Aydan, Carmen, Manon Lescaut ve Salome operalarında başrolde oynayan, Dokuz Eylül Konservatuarında profesör olan Sevda Aydan, 2018’de hayata gözlerini yumdu. Dizi oyuncularının kalitesi yıllar içinde ne kadar kötüye gitmiş.

1980’i uğurlarken yılbaşı gecesi özel programında dansöz Nesrin Topkapı ilk kez televizyona çıktı. Ailecek toplanıp televizyon karşısına geçtiğimiz yılbaşı gecelerinin tek ama keyifle izlenen programıydı bu. Zeki Müren’den yeni yıl mesajı alınmadan girilen yıldan hayır beklemeyin. 2020’i uğurlarken biz bunları, zamanın ötesine geçmiş programları seyrettik.

Televizyonun rutinlerine uydururduk hayatımızı, her program türünün saati belliydi. Hafta sonları sabahtan çizgi film, ardından kovboy filmi, sonra Pazar Konseri, devamında da Pazar eğlence programı olurdu. Yatacağımız saatte de Adile Naşit uykudan önce hepimize seslenirdi. Hepimiz adam olacak çocuklardık o zaman Barış abiye göre. Adam olabildik mi orası bilemiyorum.

Televizyon ailecek nitelikli zaman geçirilebilecek bir araçtı o zamanlarda. Mesela “Ben Bilirim” yarışma programında ailecek yarışırdık televizyon karşısında veya Sezen Cumhur Önal’ın programında çikolata sesli şarkıcıların kadife seslerinden şarkılar dinlerdik. Hatta siyasilerin medeni bir şekilde tartışmalarını seyrederdik.

Birçok televizyon dizisi hayatımda önemli yerler edinmiştir. Tıpkı çizgi film kahramanları gibi onları da listelemeye başladığımda fark ettim ne kadar çok olduklarını. Hepsini bahsetme şansım olmayacak tabi ki. Sadece bende iz bırakanlardan konuşacağım bugün sizlerle.

Kovboy dizisi olarak Bonanza’yı hatırlamıyorum ama Smith ve Jones çok severdim. Dürüst olayım dizinin adını hatırlamam zor oldu, orijinal ismi Alias Smith & Jones olduğundan bayağı zorlandım bulmak için. Bonanza’nın Türkçe yayın ismi ise Doludizgin idi.

Polisiye dizileri severek seyrederdim, ilk göz ağrım tabi ki Komiser Kolombo ve onun pardösüsüdür. San Fransisco Sokakları da hatırladığım iz bırakan polisiyelerdendir.

Beyaz tişörtün üstüne ceket giydiysek, Miami’li Sony Crocket yüzündendir.

Mavi Ay ise kırmızı çizgimizdir, Sekreter Bayan Topesto’nun dizideki asıl adının Dipesto olduğunu ise bu yazıyı hazırlarken öğrendim.

Tonton, dul, emekli İngilizce öğretmeni Jessica Fletcher’in cinayet dosyalarını da hatırlatmadan geçmemeli, erkek egemen detektiflik dünyasına farklı bir yaklaşımdı.

Anneannemle beraber bir cumartesi günü otobüsle İzmir’den Kuşadası’na döneceğiz. Şimdiki gibi kısa sürmüyor seyahat, bende büyük bir hüzün var çünkü saat 5’de televizyonda “Kara Şimşek” var. Otobüste televizyon vardı, anneannem bir şekilde şoförü ikna etti, yanında basamakta oturdum kara şimşeği seyrettim adaya giderken. Kara Şimşek türünün öncüsüydü, ardından onun açtığı yoldan Şahin (Street Hawk) ve Hava Kurdu (Air Wolf) dizileri de geldi ama hiçbiri onun başarısını yakalayamadı. Türkiye’de dizi o kadar sevildi ki, sanayide her şahin, doğan marka arabaya “KITT” aksesuarı takan servisler vardı.

Shogun’u hatırlayan var mı? Ben dizi hakkında hiçbir şey hatırlamıyorum ama gözleri çekik herkese Toranaga San derdik, tıpkı her yaşlı teyzeler grubuna “Altın Kızlar”, her collie cinsi köpeğe “Lassie” ve her yunusa “Flipper” dediğimiz gibi.

Vahşi batıda kardeşini ararken çevresine adalet dağıtan Şaolin Rahibi Kwai Chang Caine’nin hikayesini namı diğer Kung Fu da zevkle izlediğim dizilerdendi. Gerçi ilerleyen yıllarda bu Uzakdoğu sporlarına olan merakımı kız kardeşimin sağlığı ve anne baskısı ile dizginledim. Cuma günleri okulun arkasındaki video kasetçiden bir sürü B sınıfı karate filmleri alıp seyreder, sonra da öğrendiklerimi kız kardeşim üzerinde denerdim. Annemin Uzakdoğu sporları konusundaki yeteneğini öğrendiğimde bu sevdadan vazgeçtim. Kendisi tıpkı bir Şaolin Ustası gibi gözleri kapalı halde, hareket halinde olan hedefleri eline geçen her şeyle vurabilirdi. Benim payıma hep terlik düştü.

Evimize renkli televizyon geldiğinde ise komşularımızın bizi ziyaret etmesi çok artmıştı. Babam, rahmetli Talih Dayımın yurtdışında yaşadığı için sahip olduğu “permi”si ile Grundig Marka bir renkli televizyon almıştı. Siyah kocaman ve bir sürü tuşa sahip olan bir uzaktan kumandası vardı. Pazar akşamları tüm komşularımız bize “renkli” Dallas seyretmeye gelirlerdi. Her kötü adama Ceyar lakabı takılırdı. Komik olan John Ross Ewing Jr, kısaltma ile J.R. Ewing Jr. olarak yazıldığından olsa gerek yıllarca John Ross’u Ceyar olarak biliyordum. Dallas sonrasında Şahin Tepesi, Flamingo Yolu ve Hanedan diye Dallasvari diziler yayınlanmış olsa da hiçbiri Dallas gibi popüler olmadı. Sadece Şahin Tepesi ismi birçok yere verildi.

Dallas gibi bazı dizilerin hayatı durdurma özelliği vardı: Sevgi Bağları, Hayat Ağacı, Köle Isaura, Kökler, Yalan Rüzgarı gibi.

Ben büyünce hep Macgyver olmak istedim. Kimya 101 dersi gibi olan dizi de başı her sıkıştığında mutfak ya da banyoda bulunanlar ile bir bomba yapar ve kötü adamlara haddini bildirirdi.

Atlantis’ten Gelen Adam dizisini seyreden her yaşıtım bir kere denizde ya da havuzda onun gibi yüzmeyi denemiştir.

Beyaz Gölge ise futbol egemen bir toplumda bir dönüm noktasıdır.

Gençlik başımızda duman olmaya başladığında ise en büyük travmamız Evimiz Hollywood’da dizisiydi. Onların ki lise ise bizimki neydi sorusuyla heba oldu gençliğimiz. Keşke “Dawson’s Creek” daha önce çekilseydi. Tabi ki Charles İş Başında ve Muhteşem İkili dizilerini nasıl atlarım. Eminim, Balki’nin bowling atışını en az bir kere denemişsinizdir.

Piyango dizisini hatırlayan var mı? Sanırım Pazar günleri yayınlanıyordu, kahramanlarımız piyango kazanan talihlileri bulup ikramiyeleri vermekle görevliydiler fakat biletle ilgili hep bir sorun olurdu. Sadistçe önce 5 Bin dolar nakit parayı verirler, sonrasında ise milyon dolarlık çeki iletirlerdi.

Bilim kurgu seven biri olarak bahsedilebilecek daha bilinen diziler olsa da benim için oyun değiştiren dizi Ziyaretçiler’dir. Hala tıpkı Macgyver gibi arşivimde bulunan dizi. 2000 yıllarda yeniden çekildi ama olmadı.

Bahsetmediğim onca dizi var aslında: Evli ve Çocuklu, Alf, Emret Başbakanım, Cosby Ailesi, Bizim Ev, Aşk Gemisi, A Takımı, Görevimiz Tehlike, Uzay Yolu gibi. Yerli dizilere de hiç girmedim: Bizimkiler, Küçük Ağa, Üç İstanbul, Yorgun Savaşçı, Perihan Abla, Varsayalım İsmail, Gülşen Abi gibi.

Kanal sayısının artması ile evdeki televizyon sayıları da artmaya başladı. Rekabet önceleri daha kaliteli yayınları izlememize fırsat tanıdı. Pazar akşamları Parliament Sinema Kulübünü unutursak taş oluruz. İnternetten bir şey indirmenin mümkün olmadığı zamanlarda her pazar yayınladıkları filmler efsaneydi.

Sonra ne mi oldu? En başta belirtiğim gibi, televizyonsuz bir dünyayı bilmiyorum ama televizyonun nereden nereye geldiğini deneyimleme şansım oldu. Kanal sayıları arttı, televizyon üzerine takılan portatif antenlerden uydulara geçiş yaptık. Sonra analog dünyamız dijitalleşti tıpkı diğer tüm alanlarda olduğu gibi. Şimdi sınırsız seçeneklere sahibiz, evde şu an ulaşabildiğim kanal sayısını hakikaten bilmiyorum.  Zamana hükmederek istediğim her şeyi istediğim yerde ve istediğim zamanda seyretme imkanına sahibim. Ama o pazar sabahı kalkılıp seyredilen bir kovboy filminin keyfini alamıyorum.

“Az çoktur” diye boşuna dememişler…

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

07 Şub Endüstri4İnsan0

Doğrultup belimizi kalktığımızdan beri iki ayak üstüne,
Kolumuzu uzunlaştırdığımızdan beri bir lobut boyu
Ve taşı yonttuğumuzdan beri
Yıkan da, yaratan da biziz,
Yıkan da yaratan da biziz bu güzelim, bu yaşanası dünyada.

Nazım’ın “Nereden Gelip Nereye Gidiyoruz” şiirinden bir alıntı ile başladım. Başlık her ne kadar Endüstri 4.0 üzerine bir yazı olacak havası verse de, amacım bu aralar moda olan bu kavram üzerine konuşmak değil. Ben “makinalaşmak istiyorum” ile başlayan insanın teknolojik yolculuğunda birey olarak nerede olduğunu düşünüyorum, ondan bahsetmek istiyorum. İddialı bir konu gibi görünüyor ama teknik bir makale yazmıyorum, kişisel bir blog bu. Sadece bu zamana kadar oluşan düşüncelerimi sizlerle paylaşacağım.

Homo Sapiens’ler yani atalarımız, dik duruşları, iki ayak üzerinde yürümeleri ve ellerini en verimli kullanan kara hayvanları olarak tanımlanabilirler. Bilinen ilk homo sapienslerin varlığına 300.000 yıl önce Afrika’da bulunan fosiller de rastlanır. Tarımla modern toplum olma yoluna girdiğimizi yazar tarih kitapları.

Ama teknoloji ve endüstride ise takvim ise biraz daha geç şekillenmiş durumda: 1712’de Buhar makinasının icadını Endüstri 1.0 olarak adlandırırsak devam eden süreçte yaklaşık 100 yıl sonra, 1840’de Telgraf, 1880 ‘de Telefonun icadı, 1920’de Taylorizm ile Elektrik ve İş Bölümüne dayalı seri üretime geçildi ve  Endüstri 2.0 seviyesine ulaştı.
1970’lerde bilgisayarların icadı ile üretim süreçleri otomasyonları Endüstriyi 3.0 seviyesine taşıdı. 1990’larla başlayan Otonom Makinalar ve Sanal ortamlarla artık Endüstri 4.0 konuşmaya başladık.

Bu aralar en büyük moda Endüstri 4.0 konuşmak; her sektör kendi açısından bakıyor tabi ki, karanlık fabrikalar, büyük veri, arttırılmış gerçeklik, nesnelerin interneti, siber-güvenlik ve bulut teknolojisi bu aralar en çok duyduğumuz kavramlar. Merak etmeyin hiçbirine girme gibi bir niyetim yok. Sadece teknolojinin ilerleme hızı gelecekte “Skynet” gibi bir düşman yaratır mı diye kaygılar taşıyorum tabi ki.

Ama ben olaya başka bir açıdan bakmak istiyorum bu hafta. Bu bakış açımı ya da kaygımı oluşturan en önemli kavram “düğmeye basma” üzerine kurduğumuz yeni yaşam tarzı.

Sanırım yine Dilbert’tan destek alacağım, “The Dilbert Principle” kitabından ufak bir alıntı:

Matbaalara sahip olduğumuzda neredeyse mahvolduk. Çünkü, o zaman her yeni akıllı sapkın iyi bir fikirle ortaya çıktığında, bu yayınlandı ve paylaşıldı. Her iyi fikir üzerine bir şeyler inşa edildi, medeniyet patladı ve teknoloji doğdu. Hayatın karmaşıklığı geometrik olarak arttı. Her şey büyüdü ve daha iyi hale geldi. Beyinlerimiz Hariç. 
Bilgi ve teknolojiye zekadan önce sahip olduk.

Şimdi bu nereden çıktı diyeceksiniz. Sosyal medya mecraları ortaya çıktığından beri aktif olarak kullanan birçok arkadaşım, Whatsup’ın sözleşme yenilemesiyle başlayan kavimler göçüne katıldılar. Yıllardır paylaştıkları kişisel bilgilerinin whatsup tarafından başkalarıyla paylaşılmasının kaygısına düştüler. Bu yazışmaların açığa çıkmasını güvenlik sorunu olarak kabul ettiler. Oysa endüstri 4.0 ‘ın Big Data yani Büyük Veri bileşeni zaten bunun için yıllardır hayatımızdaydı.
Yıllardır Victoria’ya söylerim: Ey Victoria’ya iki kişinin bildiği sır, sır değildir diye. Buna rağmen Whatsup’daki yazışmaların ifşa olmasından oluşan kaygı, başka hizmet sağlayıcılarına akın olarak yansıdı hayatımıza. Peki sorum şu; bu diğer firmalar ücretsiz olan bu hizmetlerini kamu hizmeti olarak mı yapıyorlar? Nereden para kazanıyorlar? Neyse fazla karıştırmayım bu konuları.

Bu kavimler göçü sırasında hayatımıza yeni bir sosyal medya mecrası girdi: Clubhouse. Davetiye ile girilen ve her yeni girenin en fazla 2 davetiye hakkı olan, serbest kürsü konuşma platformu. Davetiyenin sınırlı olması nedeniyle davetiye arayan insanlara bile rastladım. Yeni olduğundan olacak kimse bu yeni uygulamanın gizliliğini sorgulamadan daldı içeriye. Bunu da sosyalleşme adıyla yapıyor olmamız ise gerçekten çok komik. Uzun zamandır daha doğrusu sosyal mecraların hayatımıza girmesiyle hepimiz ya da biraz daha yumuşak bir söylemle çoğumuz, fiziksel sosyal ortamlarda bile asosyal olmayı seçiyorduk. Ama pandemi ile sosyal ortamlardan koparıldığımızdan olacak asosyal sosyalliğimizi özledik. Hayatımıza giren her yeni deneyime hiç sorgulamadan atlıyoruz.

Günümüzde teknolojiyi red ederek yaşama imkanımız yok, en azından ben öyle düşünüyorum. Özel hayatımın gizliliğine önem veriyorsam önce kendim önlem almalıyım. Bu alacağım önlemler için teknolojik bir yatırıma da ihtiyacım yok.

Geçenlerde katıldığım bir sohbette, telefon ve mesajlaşma adabı üzerine konuşuluyordu. Birçok katılımcı, uygunsuz saatlerde aranmaktan ya da mesaj almaktan dolayı şikayet ediyordu. Söz aldım ve ne tür bir telefon kullanıyorsunuz diye çok basit bir soru sordum. Aslında akıllı telefon kullanmayan tanıdığım kişi sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Ama telefonların akıllı olması, onları sahip olanların bunu akıllıca kullandıkları anlamına gelmiyor. Oysa akıllı telefonunuza odaklanacağınız ve ulaşılmaz olacağınız saatlerde sizin için nasıl davranması gerektiğini öğretebilirsiniz. Hatta rutinlerinizden o da öğreniyor sizi.

Dilbert’ın da belirtiği gibi teknoloji çok hızlı gelişiyor, hatta beyinlerimizden bile hızlı. Bu hız maalesef bizde aşırı telaş ve sonrasında kaygı yaratıyor. Hiçbir zaman teknoloji düşmanı olmadım hatta teknolojiyi takip eden ve sürekli kendini geliştiren biri olduğumu düşünüyorum. Ama “düğmeye basma” yaklaşımına inanmıyorum. Arka plandakileri anlayabilmek için sürekli araştırıyorum. İş yerinde de en büyük kavgam bu teknoloji anlamadan veya anlamaya çalışmadan kullananlar insanlarladır.

Hiçbirimizin Geek olması gerekmiyor aslında kullandığımız teknolojinin temellerini anlaması için ama biraz merak gerekiyor. Aksi halde rüzgarda savrulanlar gibi bir yabancı ülkeyle politik bir kriz yaşadığımızda ülkemizde üretilen meşrubatı dökerek ya da ucuz iş gücü nedeniyle uzakdoğuda ürettirdikleri ve satın alırken bir servet ödediğimiz telefonu kırarız, bunlardan birini yapmasak da özel her şeyimizi kendi istemiz ile paylaşırken, bir sürü psikolojisiyle bir ücretsiz mesajlaşma programından kavimler göçü ile başka bir ücretsiz mesajlaşma uygulamasına geçeriz.

Son cümle, yıllar önce rastladığım bir iş güvenliği sloganından.

Bu makinanın aklı yoktur, lütfen kendi aklınızı kullanın.

 

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

 

Read More

31 Oca Çocukluğumun Çizgi Filmleri

Televizyonla büyüyen ilk jenerasyonun bir ferdiyim. Evlere televizyonlar daha yeni yeni girmeye başladığı dönemleri hayal meyal olsa da hatırlayabiliyorum. Gerek yayın saatinin gerekse de yayın miktarının kısıtlı olduğu bir dönemde seyredecek daha çok kaliteli şey olduğunu sadece ben mi düşünüyorum acaba?

İşte böyle bir ruh halinde yazmaya başladım. Bu sefer daha önceki yazmalarımdan farklı olarak, yazdıklarımı yayınlanmadan okuma fırsatı olan, dostlarımdan fikir aldım. Sonuçta benzer yaşlarda olduğumuzdan, yıllar önce aynı ekranlara baktık, farklı şehir ve evlerde. Benim hatırlayamadıklarımı onlar hatırladı. Hatta en komik olan aklımıza adı gelmeyen dizi ya da çizgi filmi melodisi sayesinde hatırlamamızdı.

Önce çocuk gözüyle televizyonu anlatmak istedim. Ama yazdıkça yazdım, çok uzun oldu ve hiçbirini çıkarmaya kıyamadım. Bu nedenle yazıyı şimdilik 2 bölüme ayırdım ama 3 de olabilir. İlk bölümde çocukluğumu dokunan çizgi filmlere dalacağım. Eksik bir çizgi film kesin kalacak ama dediğim gibi bende kalanları yazıyorum. Sizde kalanları siz de yorumlara yazabilirsiniz.

Bu arada bu çizgi roman kahramanlarını yazarken fark ettim ki her biri için ayrı bir yazı yazılabilir.  Kendime bir sınır koymak adına uzun metrajlı çizgi filmleri bu kapsama almadım. Hatırladığım ilk uzun metrajlı çizgi-film “Aslan Kral” 1995 yılında vizyona girmişti ve o sene Ankara’da üniversite öğrencisiydim. Daha önce de “çekilmiş” uzun metrajlı çizgi filmler vardı ama Aslan Kral ile artık hiçbir şey eskisi gibi olmadı.

***

“Ha ha ha haftaya, buluşalım haftaya” diye başladığım anda muhtemelen devamını hemen melodisiyle tamamladınız: Vikingler, güçlü şef Halvar’ın zeki ve iyi yürekli oğlu Viki’nin maceraları.
Yıllarca bir problemle karşılaştığımda; Viki gibi, işaret parmağımla burnumu önce gözüme doğru sonra da üst dudağıma paralel kaşıyarak düşünür ve “tamam buldum” diye haykırırdım. Tek eksik kafamın üstünde yanan ampül idi.
Yıllar sonra kızımla “Ejderhanı Nasıl Eğitirsin?” filmini seyrettiğimde;  Hiccup’u yaşadığı Viking Köyünde hem reisin oğlu olması hem de sorunları kas gücüyle değil zekası ve merakı ile çözebilmesi nedeniyle Viki’ye benzetmiştim.
Hala “eğer bir çizgi film kahramanı olmak istesen” diye başlayan soruya onlarca cevap verebilirim ama listenin başında açık ara ile Viki olma isteğim var.

***

Benim neslim ıspanağı Temel Reis sayesinde yerdi. Yıllar sonra öğrendim aslında ıspanağın demir yönünden o kadar da zengin olmadığını. Hatta 1870 yılında Alman Kimyager Erich von Wolf, bir porsiyon ıspanakta bulunan demir miktarını başarıyla ölçtüğünü fakat ölçüm miktarının yanlışlıkla 3,5 miligram yerine 35 miligram kaydedildiğini bu yazıyı hazırlarken öğrendim. Yine bizleri kandırmışlar ve bu kandırmaları son da değil.

***

Ben Alp dağlarını, Saint Bernard köpeklerini ve Milka ineklerini Heidi sayesinden öğrendim: Çıplak ayaklı Heidi. Ama sonra öğrendim Heidi’nin neden çıplak ayaklı olduğunu.
İsviçre gibi gelişmiş bir ülkede, Heidi’lerin yani çıplak ayaklı çocukların (Verdingkinder), aileleri boşanmış ya da ailesini kaybetmiş, suça karışmış ya da ailelerinin devlete borçları karşılığında, Kilise veya devlet tarafından başka ailelerin yanına köle olarak verilirdi. Bu sistem 1981’de yasaklandı ve İsviçre Hükümeti bu çocuklardan 2013 de yani 8 yıl önce özür diledi.
Şimdi eğer tekrar seyrederseniz Heidi’yi, o küçük ama yüreği büyük kızın yaşama sevincini ve tükenmeyen çoşkusunu bunları bilerek gözlemleyin.

***

Biz ekip çalışmasını “Voltran” sayesinde öğrendik;

Hadi arkadaşlar Voltran’ı oluşturuyoruz.

Daha Jung kimdir bilmezken ve hayatımızın gölgelerinden habersizken, Gölgelerin gücüne inanırdık, çünkü güç bizdeydi artık. He-man.
Eternia prensi narin Adam, kılıcını kaldırıp bağırdığında He-man’e dönüşürdü ve korkak kaplanı Titrek de Atılgan’a. Yine bir çeviri katliamı, sırrını sakladıkları Grayskull şatosu, Gölgeler Şatosu diye çevrilince. “By the power of Grayskull, I have the power” olur sana “Gölgelerin Gücü adına, güç bende artık”. Tıpkı Battlecat’in Atılgan olması gibi. Tabi ki İskeletor ve Orko’yu unutmamak lazım. İskeletor’un adamlarının adını hatırlayamadım. Ama kemikleri sayılan her zayıf arkadaşımıza İskeletor dediğimizi unutmadım. Ben hiç iskeletor olamadım maalesef.

***

Şirinler ve Garmamel’i unutmamak lazım, huzurun hüküm sürdüğü Şirinler köyü ve onlara sürekli zarar vermek isteyen Garmamel ve kötü kedisi Azman. Belçikalı çizer Pierre Culliford namı diğer Peyo tarafından yaratılan “Les Schtroumpfs”.
Peyo’nun yemek yerken tuzun adını hatırlayamayıp şu zamazingoyu uzatır mısın diye seslendiğinde zamazingo yerine “schtroumpf” kelimesini uydurmuş.
İngilizcesi “Smurf” için ise internette harika hikayeler uydurulmuş: Smurf yani “Socialist Men under Red Flag” , “kızıl bayrak altındaki sosyalist adamlar”. Şirin baba sürekli kırmızı şapka takması ve Karl Mark’s benzemesi, Garmamel’in papaz cübbesi dini, altın-para düşkünlüğünü kapitalizmi ve şirinleri yeme isteğinin de misyonerliği sembolize etmesi, paranın olmadığı Şirinler Köyünde Tembel Şirin dahil herkesin eşit şeylere sahip olması, komün yaşamı ve Bilgin Şirinin Trokçi’ye benzemesi bu hikayelerden aldığım alıntılar.

Eğer uslu bir çocuk olursanız belki sizde bir gün şirinleri görebilirsiniz.

Yıllarca bunu dediler ve yıllarca uslu (!) oldum ama hala şirinleri falan gördüğüm yok. Gören varsa yorum yapsın.

***

Geleceğin dünyasını Jetgiller ile hayal ederdim: Uçan arabalar ve her şey için bir robot ya da makina.  Geçmişte hayal ettiğim gelecek çok daha güzeldi. Ama ben hala tıpkı Nazım’ın dediği gibi;


Nasıl ve ne zaman geleceğini bilmeden
güzel ve rahat günlere inanıyorum.

***

Yabba Dabba Do. Mesai bitiş zilini duyduğunda Fred Çakmaktaş’ın dinazor iş makinasının kuyruğunda kayarken bağrışını nasıl unutabilirim. Günümüzün yaşamını ve teknolojisini taş devrinin şartlarına uyarlanması ne kadar naif ve komikti: lavabo çeşmesi fil hortumu, çöp tenekesi pelikan gagası, elektrik süpürgesi Karıncayiyen. Komşuları Moloztaşlar ve oğulları Bambam. Kız bebeklerin saçları ne zaman tepeden bir toka ile tutturulsa hemen onlara Çakıl denirdi. Fred ve Barnie’nin ilişkileri bazen Hacivat-Karagöz kıvamındaydı.

***

Fransızca eğitim alan bir ortaokulda eğitim görmenin bir avantajı da; Tintin ve Asterix serileri okuma ödevi olarak verebilmeleriydi. Daha doğrusu fransızca kitap okudun mu sorununa alternatif cevap olarak verebiliyorduk. Ama Clementine nasıl unutulabilir. Korku çizgi film olur muymuş sorusuna tokat gibi bir cevaptı bizler için. Hala birçok arkadaşımın çocukluk travmasıdır. Tekerlekli sandalyeye mahkum Clementine geceleri Hemera ile zaman yolculukları yapar ve Malmoth’un iblisleri ile savaşır.

Clementine, quand tu fermes les yeux
Tu devines le merveilluex
Clementine, prend nous dans ta bulle bleue
Tant ici C’est dangereux

***

Peki dünyalı uçan ilk süper kahraman kimdir? Bence tabi ki Atom Karınca. Unutmayın Süperman Kriptonluydu. Yıllarca enerjisi hiç bitmeyenlere Atom Karınca lakabını takmadık mı? Beşiktaş’ımın efsane kaptanı Rıza’nın o bitmez tükenmez enerjisi nedeniyle lakabı Atom Karıncaydı.

Emekli bir beyzbol topunun hikayelerini hatırlayananız var mı? Ben çizgi filmi hatırlamıyorum ama sloganı hep aklımda.

Biraz biberleyelim çocuklar.

Değerli’nin gülüşü, Müfettiş Gadget’in Komiser Kolombo gibi giydiği pardesüsü içine sığdırdığı James Bond oyuncakları da aklımda çıkmıyor tabi ki. Ama yazıyı yazarken fark ettim Gadget’in sakarlıklarının Müfetiş Jacques Clousseau’yu yani nam-ı diğer Pembe Panter’i anımsattığını bana.

Varyemez Amca’nın maceraları Çarşamba günleri öğleden sonra yayınlanırdı ve okul erken bittiği için seyredebilirdik. Hala aklımdadır altın dolu evinin kapalı havuzuna balıklama atlaması. O yayından kalktıktan sonra Son Dinazor Denver diye bir çizgi film gelmişti yerine.

Tom ve Jerry, Mickey Mouse, Roadrunner, Arı Maya, Speedy Gonzales, Bugs Bunny, Tazmanya Canavarı , Tweety, Casper Sevimli Hayalet, Garfield, Yakari, Pembe Panter ve daha niceleri. Başında söyledim ya her biri üzerine saatlerce konuşabiliriz.

Her ne kadar çizgi film olmasa da bizim nesli etkileyen bir de Susam Sokağı gerçeği var:

Yağmurlu fırtınalı bir hava
Şaşırdım yolumu karanlıkta
Bana söyler misiniz nasıl gidilir Susam Sokağına?

Çocukluk travmalarımıza dokunmamak olmaz. Hop Hop değiş Tonton ve Musti Annen Çağırıyor desem yeter herhalde. Mustafa’lar ne çok çekti annelerinin onları çağırmasından.

The Simpsons, South Park ya da Family Guy ‘ı unutmuş değilim ama onlar daha sonraki dönemlere giriyor, en azından benim için.

***

Yazının sonuna geldin hala ondan ses yok dediğinizi duyar gibiyim. Gölgesinden hızlı silah çeken, atı Düldül ve sevimli köpeği Rin Tin Tin ile beraber suçluların ve adaletsizliğin amansız düşmanı yalnız kovboy Red Kit’siz bu yazı eksik kalırdı, en azından benim için.
Orijinal adı Lucky Luke olan karakterimize Ferdi Sayışman, arkadaşının çıkarmak istediği Red Rider (Kızıl Sürücü) dergisinin ismi ile kendi çıkardığı Bil Kit dergisinin isminden Red Kit adını türetmiş.
Türk Fantastik Sinemasında bilinen 3 Red Kit uyarlaması var. 1974 yapımı Sadri Alışık’ın Red Kit’i oynadığı filmin adı “Atını Seven Kovboy”. Devam filmi allahtan çekilmemiş. Fantastik Türk Sineması kendi başına bir yazı dizisi olur zaten.
Daltonları anmadan bitirmek olmak yazıyı. Her boyu uzuna Avarel dedik yıllarca.

Bir miktar spoiler vererek bu haftaki tefrikanın sonuna geldik, önümüzdeki haftaların birkaçında Anıl’ın televizyon ile maceraları ile devam edeceğiz gibi gözüküyor.

 

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

 

 

Read More

24 Oca SJ93 – Operasyon Çöl Kaplanı

SJ93 Ölüm müfrezesi, Karayip Körfezinde Cancun ve Havana’da gerçekleştirdikleri başarılı operasyon sonrası eve dönmüşlerdi. Ardından acil kod çağrısı ile Belgrad çıkartmasını ve ardından da Gürcistan Kar Kurdu operasyonlarını da alınlarının akıyla tamamladılar. Karada, havada ve denizde dosta güven ve düşmana korku salıyorlardı. Fakat uyanık olmak zorundaydılar, çünkü çok iyi biliyorlardı: “su uyur düşman uyumaz”.

Bu sefer görev onları farklı olduğu kadar da zorlu bir coğrafyaya çağırıyordu. Dünya barışı yine onlara bağlıydı. İşte böyle bir ortamda başladı Çöl Kaplanı Operasyonu.
Anıl, Yasin, Onur, İzzet, Batu, Mustafa ve Kunter; Akira Kurisawa’nın 7 Samurayı gibi Zulu Saatiyle saat 0300’da Fas Semalarında paraşütleri ile operasyon bölgesine süzülüyorlardı.

Neyse bu kadar geyik yeter. 2015 yılının başında, 40 yaşını Meksika-Küba seyahati ile taçlandıran biz SJ93 Mezunları, bu işten çok keyif aldığımızdan olacak, ne zaman bir araya gelsek bir sonraki tatil programını planlar olmuştuk. Bu planlamalar sonucunda başarıya ulaşmış, 2015 yılı sonunda bir Belgrad seyahati ve ardında 2017 yılının ilk çeyreğinde bir Gürcistan seyahatimiz oldu. Çekirdek kadro değişmezken işleri nedeni ile katılanlar ya da bunu kaçıranlar oldu ama hiçbir organizasyon Küba-Meksika organizasyonun seviyesine çıkamamıştı. İşte yine böyle toplandığımız bir akşam dünya haritası açıldı ve seçenekler masaya saçıldı: Güney Afrika ve Safari, Zanzibar, Palawan derken baktık seçenekler sınırsız, o zaman sınır şartlarını belirleyelim dedik.

Öncelikle İzmir çıkışlı maksimum 2 aktarma ile 6 saat altında bir uçuş olmalı şartını koyduk. Amsterdam gibi göreceli olarak daha kolay olan Avrupa şehirlerini bir arkadaşımızın özel nedeniyle eledik.  Eleme nedenimize hala güleriz. Çoğunluğu viski seven bir grupta olsak da İskoçya seçeneği de elenenler arasındaydı.
En sonunda istikamet olarak Fas’ı seçtik. Fas demek, benim için herkesin tersine, Marakeş değil Kazablanka’dır. Sonuçta Rick’in Kafesi oradaydı. Çoğunluğa uymak gerektiğinden seyahat güzergahı Marakeş’e gidiş ve dönüş olacak şekilde planlandı. Marakeş’te 2 gün geçirip, sonrasında çöle doğru yol alacak ve çölde kalıp Marakeş’ten Türkiye’ye dönecektik.

Yasin’in içine sinmedi Fas’a gidip benim Rick’in Kafesine uğramadan dönmem. Dönüşü Kazablanka’dan olacak şekilde ayarlayınca bana da fırsat doğdu. En sonunda “Ölmeden Önce Yapacaklarım” listemde olan Kazablanka’ya gidip Rick’in Kafesinde bir şeyler içebilecektim.

Yine Sj93 şanına yaraşır bir organizasyon yapıldı Yasin ve İzzet tarafından. İzzet grubu olduğu için, bizden önce oraya gidecekti ve bizle Marakeş’te buluşacaktı. Son dakika THY’den bir gol yedik ve Marakeş uçuşumuz iptal oldu ve seyahatimiz Kazablanka gidiş-dönüş olarak güncellendi. Dönüşün Kazablanka olması anlamlı idi ama varışın da oradan olması bize 3 saatlik ekstra bir araç yolculuğuna mal oldu. Yolculuk da biraz maceralı oldu, zaten normal bir şey bizi bulmaz.

Kazablanka havalimanında pasaport kuyruğu bir zulüm, bitmek bilmedi. Herhalde 2 saat kalmışızdır kuyrukta. Dışarı çıkıp transfer aracına binip Marakeş’e doğru yola koyulduk. Buraya kadar bir sorun yoktu. 2,5 saate varan bir yolculukla Marakeş’e vardık. Vardık varmasına ama bir türlü kalacağımız Kasr’ı bulamıyorduk.

Eski Marakeş surlarla çevrildiği için sokak araları aşırı dar ve trafik özellikle motorlar yüzünden oldukça sıkıntılı ilerliyor. Çünkü motorlar için neredeyse hiçbir kural yok. GPS’e güvenerek dar bir sokağa girdik ve ilerlemeye başladık. Sağlı sollu motorlar yanımızdan geçiyor. Aklımızda bir an önce kalacağımız yere ulaşma arzusuyla karşından bir araç gelmesin diye dua ediyoruz. Yolun sonunda bir T’ye geldik. Sola dönmemiz gerekiyor ama yolun dar ve aracın büyük olmasından dolayı dönme şansımız yok. Üstüne üslük T’nin her iki tarafından da araçlar gelmeye başladı. Bundan sonrası ise gerçekten korkutucuydu. 3 yönden gelen araçlar birbirlerine yol vermemek için tartışıyorlar, yol her yönden tıkanmış durumda. Her aracın arkasına araçlar ve motorlar doldu. Araç yoğunluğu zamanla insan yoğunluğuna da neden olunca dışarı çıkmaya bile korkar olduk. Arabanın içinde sıkıştık. Dışarda bir insan yığını, bize öfkeyle bakıyorlar ve yarı Arapça yarı Fransızca konuşuyorlar. “Kara Şahin Düştü” filminden bir sahne yaşar gibiydik, sanki birazdan evlerin çatısında bazukalar ile araca saldıracak diye bekliyorduk. 1 saatin ve sayısız dönme denemeleri sonunda şöför aracına daha fazla zarar vermemek için geri geri çıkmayı kabul etti. 2,5 saatte 250km alan bizler son 10 km toplam 2 saatte alarak sağsalim Kasr’ımıza vardır. Suratlar kireç gibiydi ama herkes hemen toplarladı kendini ve sokağa çıktık.

Kaldığımız yer, Eski Marakeş’in göbeğinde idi bu nedenle hemen çevreyi keşfe başladık. Kendimi bir anda Alfred Hitchcock’un efsane “The man who knew too much” filminin platosunda buldum sandım. Filmde gördüğüm yerler neredeyse hiç değişmemişti. 2 gün boyunca eski şehri yürüyerek tavaf ettik. Pazar yeri fotoğraf çekmek için harika bir yerdi ama maalesef fotoğraf çekildiğini gören gelip para istiyordu. Gizli kamera taktiğini kullanarak hiç para vermeden onlarca fotoğraf çekebildim. Sağolsun dostlarım seyahatlerimizde beni  turun fotoğrafçısı gibi düşünürler ve hiç fotoğrafım olmaz idi ama diğer seyahatlerimize göre aşama kaydettik çünkü arada benim fotoğraflarımı da çekiyorlar.

2. gecenin sonunda sabah erkenden Quarzazate’ye doğru yola çıktık. Çöle varmadan önce bir gece burada konaklayacaktık. Mesafe olarak 193 km olsa da yol koşulları oldukça zorlu idi. Önce Atlas dağlarına tırmandık. Sonra Ait Benhaddou’ya uğradık. Burası Gladyatör, İndiana Jones, Games of Thrones, Arabistanlı Lawrence, Ali Baba ve Kırk Haramiler gibi birçok tarihi filme doğal plato olarak kullanılmış.

Devamında ise yine birçok filme plato olarak kullanılmış Atlas Studio’ya da uğradık. Akıllı geçinip öndeki yabancı gruba kaynayıp beleşe içeri girdik ama içerde dekorlarla olan ilişkimiz biraz abartı olunca ilgi çekip gruptan olmadığımızın farkına vardılar. Bu stüdyoda Prince of Persia, Gladiator, Klepatro ve Prison Break çekilmiş. Zorlu yolculuktan sonra kalacağımız yere vardığımızda halimiz kalmamıştı.

Ertesi güne yine sabah erken başladık, yolumuz yine uzundu (577 km) ve bu sefer zaman kısıtımız vardı. Gün batımında develerle çölde kalacağımız yere gitmemiz gerekiyordu. Uzun bir yolculuk sonrasında plana uygun olarak çöl sınırına ulaştık. Eşyalarımız bir 4×4 ile kamp alanına taşındı. Biz ise ATV’ler ile çölde bir tura katıldık. Yazlık yerde ATV kullananlara sık sık rastlıyoruz ama bana çok antipatik görünüyorlar ama çölde onları kullanmak inanılmaz bir keyif.

Ardından günün en son etkinliğine sıra geldi. Akşam kalacağımız kamp alanına develerle gidecektik. Bedevimiz boyumuza ve kilomuza göre bizi develere dağıttı. Sonra yolculuk başladı. Çok keyifli olduğu kadar bir o kadar da ağrılıydı. Arkadaki devenin sürekli kafası ile tacizleri de cabası. Ama rehberimiz tam doğru saatte bizi durdurdu ve ters ışık fotomuzu da çekebildik.

2 saate süren acılı yolculuk sonunda kamp alanına ulaştık. Kamp alanı dediğimiz aslında içinde banyo ve tuvaleti olan lüks çadırlar, yanlış anlaşılmasın. Ekip olarak seyahatin sadece çöl konaklamasında burjuva takıldık, kimse risk almak istemedi.

Yorgun ama mutlu bir şekilde etnik bir yemek ve ateş başında yerel müzik eşliğinde içkilerimizi içtik. Hava gündüze göre oldukça soğuktu ama her birimiz bu gece için tedarikliydik. Hatta çantaların ebatının büyük olması sadece bundandı.
Müzik bittikten sonra ateş başında oturup muhabbet ettik. Ben uzun pozlama fotoğraf çekme denemeleri yaptım. Çölde, o sonsuzlukta oturup gökyüzünü seyrederken daha iyi fark ettim, aslında okyanusdaki bir kum tanesi bile değiliz. Gökyüzü, yıldızlar o kadar sonsuz görünüyorlardı ki. Tarif edilmez bir çaresizlik ve o kadar da huzur doluyordu insan.

Sabah erkenden kalkıp kahvaltı sonrası, arabamıza gitmek için 4×4 araca bindik. Araç çift kabinli bir Toyota idi. Onur, Yasin ve ben arkaya , aracın kasasına binip tutunduk. İçerdekilerin gazına gelen şöförümüz bize yarım saatlik efsane bir macera yaşattı. YAsin’de aksiyon kamerası ile bu anları ölümsüzleştirdi. Seyahat biraz daha uzasaydı zaten biz de ölümsüz olacaktı. Hala nasıl düşmedik o araçtan anlamadık. Her yavaş olun diye kabine vurduğumuzda sevgili dostlarımız bunu “daha hızlı” olarak çevirmişler, eksik olmasınlar.

Yine yollara düştük, bu sefer 9 saat civarında sürecekti. Uzun zorlu yolculuk tam zamanında bitti, biraz daha uzasa idi araba içinde bir “Shining” filme çekebilirdik. Varmanın verdiği heyecanla araçtan çıktığımızda bir SJ93 klasiği, hepimiz normale döndük. Hemen check-in işlemlerini tamamlayıp kalan saatlerde Kazablanka’da ne yapacağımızı planladık. Benim planım aylar hatta yıllar öncesinden hazırdı. Resepsiyondan restoran için isim desteği alıp taksilere atlayıp verilen adrese yola koyulduk. Ben önceden çevrimdışı haritamda Rick’in kafesini işaretlemiş ve kapanış saatleri hakkında tüm bilgiye sahip olarak gecenin devamına hazırdım. Restoran’daki keyifli yemek uzadıkça benim gerginliğim artıyordu. Daha fazla dayanamadım ve izin alarak bu geceyi anlamlandıracak adrese yol çıktım. Mustafa’da bana eşlik etmek istedi. Taksiye atladık ve 10 dakika kadar benim için uzun olacak bir yolculuktan sonra Rick’in kafesinin önünde durduk. İçeriye girip piyano yakın bir masaya oturduk. İçerisi çok kalabalık değildi ama şansımıza canlı müzik devam ediyordu. Garson menü vermek için masamıza geldiğinde, menüye bakmadan siparişimizi verdik. Tahmin edersiniz ki o kadar yolu kokteyl içmek için gelmemiştim. İçkilerimiz hemen geldi. Mustafa’dan bir süre fiziksel olarak yanında ama ruhen yanında olamayacağımı, müzik ve içkimle bir ruhsal yolculuğa çıkacağımı söyledim. Beni hoş göreceğini bildiğim için bunları söylerken hiç tereddüt etmedim. Dostluk bu olsa gerek. İçkim bitene kadar kaç kere seyrettiğimi bilmediğim filmin sahneleri gözümün önünde geçmesini seyrettim. Bu süre zarfında ne müzik çalıyordu bilmiyorum ama ben “As time goes by” ı dinliyordum. Nietzche’nin efsane aforizmalarından birine çok uyuyordu durumum:

Müziğin sesini duymayanlar dans edenleri deli sanırlar.

Çalan bir müzik vardı fonda ama ben başka şarkı dinliyordum. Bir süre filmin siyah beyaz sahnelerinde dolaştıktan sonra masaya ve Mustafa’ya döndüm. Mustafa ile bir oturuşta çok fazla caz ve yeraltı edebiyatı tüketebiliriz konuşurken ve zamanın nasıl geçtiğini hatırlamayız. Nitekim de böyle oldu; çalan şarkının bestecisi bizi onun başka bir şarkısına o bir filme o da bir kitaba derken garson masaya hesabı getirdi. O an çevremize baktığımda bizden başka kimse yoktu. Hesabı öderken orkestrada bizi selamlayarak sahneden ayrıldı. Dışarı çıktığımızda 2 tane taksi durdu kafenin önünde ve ekibin gerisi indi. Sonra pazarlıklar başladı içeriye girebilmek için fakat maalesef başarıya ulaşmadı. Ama Sezar’ın hakkını Sezar’a vermek lazım güvenlik görevlisi arkadaş kafenin önünde fotoğrafımızı çekti.

Ertesi gün öğleden sonra uçuşumuza kadar Kazablanka sokaklarında dolaştık, beklendiği gibi bir Marakeş değildi. Dönüş yolculuğu ise maceranın taçlanmasıydı. Çünkü Atatürk Havalimanından başladığımız yolculuk Yeni İstanbul Havalimanında sonlanacaktı. Eksik olmasın THY’ye bunu 0130 uçuşunu iptal edip beni sabaha aktarması ile ödüllendirdi. İstanbul’a indiğimde tek hayalim bir an önce THY’nin salonuna ulaşıp uyumaktı. Fakat yeni açılan bir havalimanında neyin nerede olduğunu bilen birini bulmak gerçekten zor oldu. İndikten 2 saat sonra kendime bir yer bulup biraz uyumaya çalıştım. Sabah İzmir’e iner inmez fabrikaya geçerek gerçek hayata hızlı bir dönüş yaptım. Bütün yorgunluğuna rağmen yine inanılmaz bir seyahat olmuştu.

Bir daha değil yurtdışı korkmadan, çekinmeden ne zaman tatil yapacağımızı bilmediğimiz bu günlerde tatil anılarını kelimelere büründürmek çok iyi geldi bana. Umarım size de keyif vermiştir.

Unutmadan ekleyim:

Yeşil Vadi Bizimdir, Yaşasın Seferoğulları, Kahrolsun Tellioğulları…

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

Read More

17 Oca Geçen Bir Yılın Ardından

Bazı insanların sırf normal olabilmek için, olağanüstü enerji sarf ettiklerini kimse bilmez. 

1 yıl önce Albert Camus’un bu alıntısı ile başlamıştı blog yazmaya. Bir yıl geçmiş bile. Bu haftaki tefrikada “blogger” olarak ilk yılımı değerlendirmeye çalıştım. Bir nevi bir “Z Raporu” gibi bir şey oldu.

“Bir Mühendisin Gündüz Düşleri” adıyla her hafta bir yazı yazmayı hedeflemiştim. Tabi ki bir mühendis olarak hedefimin gerçekleşme oranını çıkardım: 52 hafta da toplam 38 yazı yazabilmişim. Hedef Gerçekleşme Oranım %73. İlk yıl için hiç fena değil diye düşünüyorum. İlk aylarda çok istikrarlı gidiyordum ama maalesef yılın ilerleyen dönemlerinde, yazılmış şeyler olsa da heybemde, bir türlü paylaşılacak kıvama getiremediğimden olsa gerek hedeflediğim yayınlama frekansını tutturamadım.

Bu iç çekişmelere de neden oldu bende: Nicelik için, KPI tutturmak için yazmıyordum bu yazıları ama mühendis beynim yine buna zorluyordu beni. Gelecek yıl hedefim mi ne? Valla dürüst konuşmak gerekirse bir hedefim yok. Bu yazılar, adına uygun -bir mühendisin gündüz düşleri- şekilde oluşacaklar ve piştiklerinde bende paylaşacağım. Bunları yazarken aklıma geçenlerde okuduğum kitaptan heybeme giren Osho’dan bir alıntı geldi: “İki Düşman Dilencinin Öyküsü”, tümünü paylaşmayacağım alıntının, hoşunuza giderse internetten araştırır, bulur ve okursunuz.

Ormanda yangın çıkmıştı. Bacakları olmayan dilenci kaçmaya kalksa asla yeteri kadar hızlı olmayacaktı. Ve gözleri kör olan dilencinin de çıkış yolunu bulması neredeyse imkansızdı. Ama bu acil durumdu. Kör olan, bacakları olmayana seslendi: “Kurtulmanın tek yolu var, seni omuzlarıma alacağım. Sen benim gözlerim olacaksın, ben de senin bacakların.” Ve kurtuldular.
…Yanmakta olan biziz, orman değil.
Akıl tek başına kördür. Bizi ormandan çıkartamaz. Zira sadece bacakları vardır. Sürekli tökezler, hangi yöne gideceğini bilemez. Düşe kalka yara bere içinde kalır ve kendine zarar verdikçe “Hayat Anlamsız” diye düşünmeye başlar.
…Kalp ise bacakları olmayan dilencidir. Görür, hisseder ama onu harekete geçirecek bacaklardan yoksundur. Olduğu yerde kalıp bekler. Birgün akıl anlayacak ve kalbinin gözlerini kullanabilecektir.
…Bilgelik, kalp ile aklın buluşmasıyla ortaya çıkar. Kalp atışlarınla aklının ürettikleri arasında uyum yaratma sanatını bir kez öğrendiğin zaman, bütün sırrı avuçların içine alırsın: Bütün gizemlerin kapısını açacak maymuncuğa sahip olursun.

Hayatın tüm olayı dengede kalabilmek, mühendis beynimle gündüz düşleri kuran kalbimin dengesini tutturmaya devam edeceğim gelecek yılda.

Bu yazıyı yazmaya karar verdiğimde geriye dönüp tüm yazılarımı tekrardan bir gözden geçirdim. Tam da istediğim gibi olmuş dedim. Edebi olarak çok başarılı olduklarını düşünmüyorum ama beyin-kalp dengesini ve dengesizliğini görebildim yazılarımda.

Bazen kaybettiğim bir insanı ölümsüzleştirmek istedim: Naduş’u, Atınç’ı, Nuri Abiyi, Apti Dedemi, hiç görmediğim Hilmi dedemi anlattım. Bazen bana değer katmaya devam edenleri, Babamı, Murat’ı, Lise arkadaşlarımı yazdım.
Gün geldi, işte edindiğim deneyimleri paylaştım belki birilerinin işine yarar diye. Bazen de o içimde kopan fırtınaları anlatmaya çalıştım.
Unutulmaması gereken anıları yazıya döktüm, söz uçmasın diye. Şiir sevgimi anlattım hatta sevdiğim şarkılardan şiir de yazdım.
Yazamadıklarım da oldu, belki gelecekte yazılacak ya da yazılsa da hiçbir zaman paylaşılmayacak.

Önümüzdeki sene de aynı böyle gidecek format, birçok konu ve taslak var heybemde. Bazı yazılar var ki çok uzun zamandır çalışıyorum üzerine: okuyorum, tefekkür ediyorum, bir türlü tamamlayamıyorum. Hep eksik kalıyor bir şeyler. Onları da tamamlayacağım bu sene.

Birçok gözlemim de oldu yazdıklarımın üstünden bir daha geçince: ilk yazılarımda çok şey verme kaygısı taşıyormuşum, resim koy, video koy, link ver, kolaj yap, kitap ve film önerisi ver. Bunda ilerleme kaydettiğimi düşünüyorum.

Yazdığım yazılardan 2 tanesi Kuşadası “Yerel Tarih” dergisinde yayınlandı. Bu beni çok mutlu etti. Gerçi her iki yazı da tesadüf eseri milli bayramlarla ilgiliydi. Amacım milli bayramların yazarı olarak tanınma değil tabi ki. İlerleyen sayılarda umarım başka yazılarımda yayınlanır.

Yıl boyunca çok güzel geri bildirimler aldım yazılarımla ilgili. Başlangıçta özelden yazılan mesajlar ilerleyen günlerde yazılarıma yorum olarak bırakılmaya başlandı. Özel olarak gönderilen o kadar keyifli mesaj var ki insanı daha çok yazmaya teşvik ediyor. Tabi ki bu geri bildirimler sayesinde yaptığım hatalar konusunda kendimi geliştirme şansım da oldu. İnsan yazarken ne kadar uğraşsa da dışarıdan kendine bakamıyor.

“Yazı yazmaya devam etmem” yıl sonu için bana geribildirim yapanların ortak noktalarından biriydi. Hatta kitap yazmamı salık veren dostlarım da oldu. Beni çok heyecanlandırdı bu düşünce ama sonra üzerine oturup biraz düşünce şöyle bir karar aldım: Hedefim kitap yazmak değil ama bir kitap yazmak hayalim var. Şimdi ne fark var diyeceksiniz? Kitap yazmayı hedef haline getirirsem mühendis kafam yine sazı eline alacak ve o heyecan kaybolacak. Bu nedenle ben yazmaya devam edeceğim, belki yazdıklarım birgün kitap olur. Daha önce yazdıklarımın tümünü bir word dokümanına kopyaladığımda hiçbir formatlama olmadan 150 sayfaya ulaşmışım bu arada.

Koca bir yılın değerlendirmesi işte böyle. “O Gemi Bir Gün Gelecek” biliyorum. Bu arada bugün benim yaşgünüm, 46 yaşına ayak bastım, şimdilik biraz soğuk ama daha önce girenlerin yalancısıyım zamanla alışıyormuş insan. Sokağa çıkma yasağı olan bu hafta sonunda farklı medya yöntemlerini kullanarak bu yaş almamı, bir kardeşimin ifadesi ile kartlaşmamı hatırlatan, tüm dostlarıma sonsuz teşekkürler.
Hepsine söylediğim gibi bu iş parayla değil, sırayla ve daha önemlisi kendinizi kaç yaşınızda hissettiğinizdir, benim kaç yaşında hissettiğim tahmin ediyorsunuz herhalde. Bu kutlamalarda Birim’cim en efsanesiydi, ona da dediğim gibi “akıllı değilim ki akıllı dostlarım olsun.”

Yazımı tamamlarken bir yandan Beşiktaş-Galatasaray maçını seyrediyorum. Yaşgünümün son hediyesini de Beşiktaş veriyor bu arada. Birim, ne dedim sana; o sene bu sene, artık ışığı gördüm.

Ne kadar sürç’ü lisan ettikse affola, bir sonraki yazıda görüşmek üzere
Eyvallah…

 

Read More

03 Oca Tutamıyorum Zamanı

Benim zamanla bir problemim var. “Benim de var” dediğinizi duyar gibiyim.
Sanki soğuk bir gecede boyu kısa kalan battaniye gibi, hani kafanıza çekersiniz ayağınız açıkta kalır, ayağınıza göre ayarlarsınız bu sefer de kafanız üşür ya işte onun gibi bir duygu yani.
Yıllardır zamanımın hiçbir şeye yetmediğinden yakındım ve yakınanlara tanık oldum. Yanlış anlaşılmasın, yakınmalarım bitmedi.

***

“Ahmakça” zamanımı yönetmeye çalıştım: daha az uyursam daha çok zamanım olur dedim, aynı anda birçok şeyi yapmaya çalıştım. Zaman yönetimi hakkında birçok makale okudum, eğitimlere katıldım. Birçok metodoloji ve aracı kullanmayı denedim. Hatta kendimi motive etmek için gözümün önüne sloganlar yapıştırdım.
Tüm bu denemelerim sonucunda kısa süreli başarılar elde ettim ama devamlılığı olmadı ve başladığım yere geri döndüm.

Tofaş’dan dostum Turgay, “Probleme Giriş 101” yazıma Süleyman Demirel’in “Meseleleri mesele etmezseniz ortada mesele kalmaz” sözü ile katkıda bulunmuştu. Ben de zamanımın yönetimiyle olan sorunuma böyle bir bakış açısıyla bakabilir miyim diye yola çıktım.

***

Britannica Ansiklopedisine göre zaman, uzay boyutu olmayan ve ölçülebilen bir süreçtir. Zaman ayrıca düzlemsel 3 boyutun yanında dördüncü boyut olarak da tarif edilebilir.

Sir Isaac Newton “Principia” kitabında zaman için “mutlak, gerçek ve matematik barındıran zaman; doğası gereği kendisi dışında herhangi bir şeye bağlı olmadan hep eşit biçimde akan süre” tanımlamasını yapmıştır.

Sonra görecelik ve kuantum ile felsefik ve bilimsel dünya da zaman kavramıyla ilgili konular oldukça çetrefilleşti. Yazımın konusu bilimsel ve felsefik anlamda zaman kavramı olmadığı için daha fazla detaya girmeden tanımdan uzaklaşıyorum.

“Dünya üzerinde” (Newton Fiziğinin sınırları içinde) her birimiz için gün 24 saat, hafta 168 saat, ay 720 saat ve yıl da 8.760 saattir. Zamanımız sabittir, kimimiz için hızlı ya da kimimiz için yavaş akmaz, bazen böyle hissetsek de:

Bir yılın değerini; final sınavını geçememiş bir öğrenciye sor
Bir ayın değerini; erken doğum yapan bir anneye sor
Bir haftanın değerini; haftalık bir gazetenin editörüne sor
Bir saatin değerini; buluşmak isteyen aşıklara sor
Bir dakikanın değerini; treni, otobüsü ya da uçağı kaçıran birine sor
Bir saniyenin değerini; bir kazadan sağ çıkan birine sor.

Yukarıdaki alıntının farklı versiyonları internette mevcut, her ne kadar zamanın hızı aynı olsa da hissettiklerimiz farklı olmakta. Tatillerin ne kadar kısa olduğundan yakınırız, ne kadar çabuk sabah oldu daha yeni yattık deriz.

Küçük İskender bu göreceli zamana harika bir dize ile katkıda bulunmuştur:

Dünyanın en uzun gecesi 21 Aralık değil, beni terkettiğin gecedir.

***

Bir gün yine okunacak onlarca kitap, seyredilecek onlarca film ve dinlenecek onlarca plak olmasından ve benim bunları yapacak yeterli zamanın olmamasından yakınıp, zamanımı daha iyi yönetmek amacı ile neler yapmalı diye düşünmeye başladığımda bir aydınlanma yaşadım.

Meseleleri mesele etmezsem, meseleler mesele olmaktan çıkar.

Hatam zamanı yönetmeye çalışmaktı, oysa zamanı yönetme konusunda hiç bir etkim yoktu. Bir Hiro Nakamura değildim sonuçta, zamanı durdurma, hızına müdahale etme ya da zamanda hareket etme yeteneklerim yoktu. Sadece yaptığım tercihlerle yaşamımı yönetmeye ve zamana adapte etmeye gücüm vardı.

Aslında bu yaşadığım aydınlanma yıllardır okuduklarıma ve uygulamaya çalıştıklarıma bir adım geriye çekilip bir bütün olarak bakmaktı.
Başucu kitabım “Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı” ‘nda Stephen R. Covey yıllardır hayatımdaki roller ve önemli işlere öncelik vermemi söylüyordu.
David Allen “İş Bitirici” kitabında yapılacaklar listelerimle nasıl daha verimli ve daha huzurlu mücadele edebileceğimi ve delege etmenin önemini anlatıyordu.
En son olarak da yakın zamanda keşfettiğim Tiago Forte “İkinci Beynim” yaklaşımında her gün maruz kaldığımız büyük veri karşısından beynimin kapasitesini araçlar kullanarak nasıl arttıracağımı söylüyordu.

2020 gibi zor bir yıldan çıkıp 2021 gibi çok umut bağlamakta tereddüt ettiğim bir yıla girerken, kendimi yeni çatışmalara hazırlamak için 2 ek çalışma yaptım.

Birincisi, çevremdeki farklı nedenlerle bana temas eden insanlardan geri bildirim istedim. Ayın 31’ine kadar gelen geri bildirimler toparlayıp, sokağa çıkamayacağımız yılın ilk uzun hafta sonunda bunları değerlendirip kendi aynamla yüzleştim. Çok keyifli bir çalışma oldu. Kişisel Misyon Bildirgemi güncelledim. Kendime bir çok söz verdim.

İkincisi de, yeni yılda “yaşam yönetimimde” uygulamaya koyacağım yöntemleri geliştirip farklı mecralarda paylaşmaya devam edeceğim. Bu paylaşımlar sayesinde alacağım geri bildirimler, devamlılık konusunda beni motive ederken, ayrıca da iyileştirme imkanları da sunacak.

***

Yıllardır biriktiriyorum kimi elektronik ortamda (harici disk ya da bulut) kimi yazılı olarak dosyalarda kimi ise beynimin kıvrımlarında. Bazen o kadar gereksiz şeyleri tutuyorum ki aklımda, kızıyorum kendime. Hep daha fazlasına sahip olmak isterken, birbirlerine karışıyor her şey. Bazen de yazarken veya konuşurken kullanmak isteyeceğim ek bir bilgi ya da anektod daha sonra geliyor aklıma.

Youtube’da gezerken tanıştım Tiago Forte ve “My Second Brain” yaklaşımı ile.

4 yıldır Evernote kullanıyorum. Internette gezerken sevdiğim bir yazı görürsem hemen Evernote’a gönderiyorum daha sonra okumak için. Bir sürü klasör ve kategoriler yaptım. Hatta David Allen’in GTD (Getting Things Done) yaklaşımını bile denedim Evernote’da farklı kategoriler yaparak. 3. ay sonunda dağıldı sistemim.

Problemi her zaman yaptığım gibi, araçlarda aradım ve “Evernote yetersiz kalıyor başka araçlar bulmalıyım” dedim. Notion uygulaması ile bu arayışlar sırasında tanıştım.

Fakat Youtube’da Notion üzerine videolar seyrederken Tiago Forte ile yapılan bir webinar’i izledim. İşte aydınlama da o anda oldu.

Metodolojisi çok kolaydı: P.A.R.A. yani “Project – Projeler”, “Area-Alanlar”, “Resources -Kaynaklar” ve “Archive – Arşiv”.

  • P : Projeler, Hayattaki sorumlu olduğumuz alanlarda, başlama ve bitirme zamanı ve ölçülebilir çıktıları olan terminli işler
  • A : Alanlar, Stephan Covey’ in 2. alışkanlığında bizlerin hayatta rolleri ve ilgi alanları: Kendime, aileme (baba-anne, eş, çocuk, kardeş), iş yerime (üst, ast , müşteri , tedarikçi) , topluma (ülkem, arkadaşlarım, dernek, vakıf, cemaat) karşı sorumluluklarım, rollerim ve etki-ilgi alanlarım
  • R : Kaynaklar, Adından da anlaşılacağı üzere hayattaki rollerime dair bir çok farklı kaynaktan bilgiler, bir nevi kişisel wikipedia’m.
  • A : Arşiv ise geçmişte yaptığım ve tamamlanmış projeler.

Yeni bir araç öğrenmek için seyretmeye başladığım webinar, bir anda bana daha önce kullanmakta olduğum birçok temel araçlarla daha verimli bir sistemi tarif ediyordu. Kaynaklar her yerdeydi; bazen bir web sitesi, bazen bir ekran görüntüsü, ya da sesli not. Bunları Google Docs’da ya da Evernote da tutabilirdiniz. Aklınızda tutmanıza gerek yoktu.

Basit gibi anlattığım bu yöntem aslında göründüğü kadar basit değil; geriye dönüp tekrardan “Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı Kitabı’nın ilk 3 bölümünü okumamı gerektirdi.
Sonra yıllar önce hazırladığım “Kişisel Misyon Bildirge”mi tekrar önüme alıp hayattaki rol ve etki alanlarımı gözden geçirmeye başladım. Daha hiç bir proje eklemedim listeme.
Ama kaynaklarımı “Notion”, “Onedrive” ve “Evernote”da düzenliyorum.
Bazı hobi ve ilgi alanları ile vedalaşıyorum. Bunu Kişisel Misyon Bildirgem ile koordine yapıyorum.

Bu temizlikte 5S kuralı kullanıyorum. Yıllardır hiç bakmadığım ya da açılmamış  bir sürü elektronik dökümanı tüm kopyaları ile sildim. Bunca sene ihtiyaç duymadığıma göre bundan sonra da ihtiyaç duymam. İnternette basit bir arama ile bulabileceğim ama arşivimde olan tüm kaynakları da aynı şekilde silmeye başladım.

Uygulamaya çalıştığım yöntemi tek bir cümlede anlatmak istesem nasıl olurdu diye düşündüm ve ortaya bu çıktı:

Rol ve sorumluluklarım için gerçekten önemli işlere öncelik veriyorum; bunun için, karşılaştığım “acil olsun yada olmasın önemli olmayan”  her iş için “doğru kişi ben miyim?” süzgeçinden geçirerek “delege etme” opsiyonu ya da “hayır” cevabını kullanıyorum. Tüm topladığım bilgileri ise beynimde tutmak yerine araçlar yardımı ile yarattığım “İkinci Beynim” de saklıyorum.

***

Yazdıklarımın faydası oldu mu ya da olacak mı bilmiyorum, belki de bazılarınız zaten benzer yöntemleri farklı isimlerle ya da isimsiz uyguluyorsunuz ama eğer bir şeyler katabildiysem ne mutlu bana.

Benim daha alacak çok yolum var bu konuda ve aralarda sizleri de haberdar edeceğim nasıl gittiğine dair.

***

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

 

Read More

31 Ara Yılın Son Günü

Eskiden olsa “bu akşam ne yapacağız?” diye telaş içinde olur, çarşamba akşamında izne çıkar ve bir yerlere giderdik. Ama şimdi, perşembe günü en geç saat 21’de evlerimize gireceğiz ve pazartesi sabahına kadar en fazla yürüme mesafesinde bakkala gidebileceğiz. Eve misafirde kabul edemiyecek ya da misafirliğe de gidemiyeceğiz. Tabi ki istersek gidebiliriz ama sonrasında 4 gün daha birlikte olmak var, unutmamak lazım.

***

“Corona Günlerinde” yılbaşını nasıl mı kutlayacağım? Eskiden PTT kavramı vardı, Pijama – Terlik – Televizyon.

  • Uzun zamandır, evde olduğum günlerde sabah sanki dışarı çıkacak gibi giyiniyorum ve tüm gün böyle kalıyorum: yani pijama yok.
  • Terlikle İtalya’da yaşadığım zaman ve askerlik günleri sonrasında seviyeli bir ilişkim oluştu. Hani “bir daha terlik giyersem” şeklinde başlayan büyük laflar etmişliğim var. Büyük lokma ye, büyük laf söyleme derler ya şimdilerde karımın sözünü dinliyor ve terlik giyiyorum.
  • Televizyona gelince, ulusal kanallarda seyredecek bir şey bulan var mı içinizde, merak içerisindeyim.

Yani elde sadece Terlik var.

Görüntülü konuşmalarla dostlarımızın sofralarına misafir olacağız ve Youtube’dan 80’ler ve 90’ların TRT Yılbaşı Özel Programlarını seyredecek ve saat tam 12’i vurduğunda da dansöz oynatacağım. Çalma listemi hazırladım bile.

Eskiden Milli Piyango bileti alırdım, artık almıyorum. Bunun yerine yeni yılın ilk hafta maçlarına sürpriz bir iddia kuponu yapacağım. İstatistik olarak kazanma şansım daha yüksek.

***

Olaya Polyanna gözlüklerimle bakarsam, aslında bu karantina şartlarında yılbaşını kutlamak çok da fena bir fikir değilmiş gibi geliyor bana. Her sene sonunda kendimce “geçirdiğim yılın muhasebesini” yapmaya çalışırdım. Ama bir yılbaşı programına dahil olma durumunda ya bunu istediğim gibi gerçekleştiremez ya da uyumsuz olurdum. Bu sene sınırsız bir özgürlüğe sahip oldum kısıtlamalar sayesinde.

Bu özgürlüğümü biraz daha taçlandırmak için, işlerin ve iş arkadaşlarımın sayesinde Pazartesi-Perşembe arası için izin aldım. Eskiden olsa toplam 10 günlük tatil demekti bu, ver elini yurtdışı. Şimdiler de akşam yemeğe bile gidemiyoruz.

Bu dönemi uzun zamandır planlıyordum, 31 Aralık itibarıyla programıma uygun gidiyorum.

  • Mandalorian’ın 2. Sezonunu blok halinde seyrettim. Spoiler vermiyorum ama sonunda gözlerim doldu.
  • Uzun zamandır aklımda olan bir blog yazısını yayınladım ve 2 tane de taslak yazıda ilerleme sağladım.
  • Bilgisayarda ve bulutta olan bir sürü ıvır zıvır dosyayı kategorize ettim.

***

Bu kadar fason işle uğraşmamın amacı  aslında 1-3 Ocak arası planladığım daha büyük bir işe odaklanabilmekti. Üstümüzden bir tır geçti bu sene, plakasını aldım:2020.

2021 nasıl geçecek bilmiyorum ama durup yaşadıklarım üzerine düşünmem lazım. Yeni yılın ilk günleri bunun için iyi bir fırsat. Bu sene özelinde biraz değişiklik yaptım. Daha kısıtlı topladığım geri bildirimi bu sene farklı alanlarda hayatıma temas eden birçok kişiden istedim.

Geri bildirimde 3 soru sordum ve her soruya maksimum 3 cevap istedim. Testi ben yaratmadım, tahmin edeceğiniz üzere Stephan Covey’den aldım. 2021 yılında başlamam, devam etmem ve yapmayı bırakmam gereken 3 şey.

Bu gece yarısına kadar süre verdim. Bakalım süresini sonuna kadar kim kullanacak?

Çok farklı cevaplar aldım, iyi ya da kötü demiyorum, çünkü doğru-yanlış cevap olmadığı gibi iyi-kötü cevapda yok. Ama benim için değerli onlarca görüş var. Bazılarında gerçekten sarsıldım bunu itiraf edebilirim. Kimin gönderdiğine bakmadan içerik olarak benzer olanları kategoriler halinde organize ediyorum. Hayatıma farklı alanlarda temas edenlerin benzer yorumlar yapmaları beni hiç şaşırtmadı.

Bana ne kadar cesur olduğumu yazan arkadaşlarım olmuş bu geri bildirim istemim karşısında. Bana bütün dürüstlüğü ile cevap veren ya da vermeyeceğini söyleyenler en az benim kadar cesurlar.

Geri bildirim almakta vermekte büyük erdem. Hatta benden aynı şekilde geri bildirim isteyenleri ve bunu kendi içinde uygulacak olanları bilmek çok keyif veriyor insana. Belki çevremde daha çok insan şirketlerinin onları zorladıkları için değil gerçekten kendilerini ve çevresindeki insanları geliştirmek için bu geri bildirim oyununu oynarlar.

***

1 Ocak sabahı kalkınca ne olacak? Aslında geri bildirim istediğim herkese açıkladım. Bu geri bildirimler ve yıl boyunca tuttuklarımla aynanın, kendi aynamın karşısına çıkacağım.


Kendini bulma savaşında
Amacına ulaştığında
ve bir gün dünya seni kral yaptığında
Hemen bir ayna bul ve kendine bak
O aynadaki adamın ne söyleyeceğine çok dikkat et ve onu iyi dinle.

Mevlana “Aynalar türlü türlüdür. Yüzünü görmek isteyen cama bakar, özünü görmek isteyen cana bakar” der. Benimki de böyle candan bir ayna ama bana karşı çok acımasız bir ayna. Bu sefer biraz hazırlıklı gidiyorum karşısına. Yanımda, yıl boyunca farklı nedenlerle temas ettiğim birçok insanın geri bildirimleri var. Ama çok iyi biliyorum ki:


Hayatın akışı içinde, belki, bütün dünyayı bile kandırabilirsin
Ayrıca, bütün bu zaman zarfında, sırtını okşayanlar ve sana
gerçekte hak ettiğinden çok daha fazla farklı ve güzel şeyler söyleyenlerden çıkar.
Ama sonunda mükafatın yanıp tutuşan bir vicdan, üzüntünden
kavrulan bir kalp ve seller gibi akan göz yaşları olur.
Eğer sen aynadaki adamı aldatmaya çalışıyorsan.

İtalik olarak alıntı yaptığı şiir benim değil, kimin olduğunu da bilmiyorum. Bana hediye edilen bir kitabın arasında buldum. Bence hediye eden, bu şiiri de bulmamı istemiş. Işıklarda uyusun. Bu yazıyı yazmaya başladığımda aklımda bile yoktu ondan alıntı yapmak.

Hayat, hiçbir işini tesadüfe bırakmadığını yine kanıtladı. Bakalım aynamla hesaplaşmam nasıl gidecek?

Zor bir yılı bitiriyorum, bitiriyoruz.

Yeni yıl herkese sağlık, huzur ve umut getirsin.

***

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, yeni yılda görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

27 Ara Yarının düne ihtiyacı var mı?

Yılın son pazarı , erken kalktım. Sabah kalktığımda kendime söz verdim: başlanmış ama bitirilmemiş yazılara vakit ayıracağım diye.
Sonrasında ise yattığım yerden müzik dinleyerek hayaller kurdum. Kendime verdiğim sözü tutmak yerine “aylak adamcılık” oynamayı seçtim. Günümü tam böyle bitirmeyi planlarken bir kırılma anı yaşadım ve bilgisayar karşısına geçtim.
Sonuçta yılın son pazar akşamı, boşa geçirilmeyecek kadar değerli bir zaman.

***

Beni sürekli okuyan dostlarım, yazılarımın nasıl bir rutinde ortaya çıktığı hakkında fikir sahibi oldular;
Sabahları evden işe ulaşmak için her gün 50 km araç kullanıyorum ve hava-trafik durumuna göre 35–45 dakika arasında sürüyor. Bu sıkıcı ama zorunlu olan zaman dilimini kendim ve başkalarının yaşamını tehlikeye sokmadan anlamlı hale getirmeye çalışıyorum. Nasıl mı?
Öncellikle sabah güzel bir filtre kahve hazırlıyorum kendime yol boyunca bana yarenlik etsin diye. Sonra, o günkü moduma göre ya sevdiğim radyo programlarının tekrarını ya bir podcast – sesli kitap ya da keyifli bir müzik listesi açıyorum.
En son olarak da özellikle yolculuğumun başında, kesinlikle yakalandığım “Bilim Durağı” kırmızı ışıklarında (neden acaba orada 3 tane senkronize çalışmayan ışık var), sosyal mecralardan dünyaya ve dostlara dair haberler alıyorum.
İşte yine böyle bir günde çok sevdiğim bir dostumun ablasının paylaşımında gördüm bu cümleyi:

“Tomorrow needs Yesterday”.

O an aklıma bir soru düştü;
Gerçekten de “Yarın’ın Dün’e ihtiyacı” var mı? Sorular durmadan geliyordu;
Varsa ne kadar var ve yoksa neden yok?
Geçmişte yaşadıklarımızdan edindiklerimiz bize geleceği kurmamızda ne kadar yardımcı olabilir?

Sonra da tefekkürler başladı: Tecrübe neydi, tecrübeli olmak bize ne kadar fayda sağlayabilir gelecek problemlerimizde?

Çok provakatif bir konu olduğunun farkındayım. Başlığında bile çok zorlandım: “Düne İhtiyaç Duyan Yarın” veya “Tecrübe” başlıklarını düşündüğüm bile oldu. Bu kadar çelişkiler barındırırken son düzlükte soru şeklinde başlık daha anlamlı geldi.

Dünün tecrübeleri yarın ne kadar işimize yarayacak?

Tecrübeyi kötülemek gibi bir niyetim yok, ama tecrübeli olmak beni yeniliklere karşı ne kadar duyarsız yapıyor onu sorgulamaya çalışıyorum. Sonuçta bu blogda yazdığım her yazı 45 yaşam yılının ve 20 meslek yılının aklımın keskin köşelerine takılanlarla oluşuyor. Bu yazıyı düşünürken, kurgularken de bu deneyimlerim- tecrübelerimden faydalanıyorum.

Çok traji-komik bir durum aslında: tecrübelerimle tecrübe kavramını sorgulamak.

***

Tanımsız olamazdı tabi ki, hemen google hazretlerine sordum, tecrübe ne diye. Tecrübe kelimesi Arapça “tacriba” kelimesinden dilimize geçmiş. Tacriba Arapça da deneme, sınama ve sınavdan geçme anlamına geliyor.

Yazılı olarak ilk kullanıldığı kaynak 1300 yıllarda Mukaddimetü’l-Edeb adlı eser. Bu kaynakta “Tecribe” olarak rastlanmakta.

  • “Bir kimsenin belli bir sürede veya hayat boyu edindiği bilgilerin tamamı, deneyim”
  • “Bilimsel bir gerçeği göstermek, bir yasayı doğrulamak, bir varsayımı kanıtlamak amacıyla yapılan işlem, deney”
  • “Bir kimsenin, yaşayarak ve deneyerek elde ettiği birikim, görgü”

 

Bu tanımları araştırırken Aldous Huxley’in bir sözüne denk geldim. Zaten kendisini çok severdim, sevgim daha da arttı.

Tecrübe, bir insanın başından geçenler değil, başından geçenlerin bıraktığı izlerdir.

***

Bir başkasına ve hatta kendimize bile; bilmediklerimizi ancak bildiğimiz şeyleri kullanarak tarif edebiliyoruz. Bilmediklerimizi bildiklerimizle tarif etmek: yeni tattığımız tropik bir meyvenin tadını bildiğimiz meyvelerle tarif etmek gibi bir şey yani.

Hep bir benzetme-modelle durumundayız. Eğitim sistemi bunun üzerine dayanır, en azından benim şu ana kadar deneyimlediklerim. Girdiler-Proses-Çıktılar, üçlemesinde gürültülere rağmen modelleme ve tahmin yapmaya çalışırız.

Her karşılaştığımız durumu daha önce yaşayıp çözdüğümüz bir duruma benzeterek ilerleriz. Derste çözdüğün problemin aynısının verilenle istenenin değişmesi ile sınavda sorulması gibi bir şey yani. Isı Transferi dersinde Rüknettin Hoca haricinde diğer hocalar böyle sorardı ama Rükü otomatik pilotta gidenlere acımazdı, yamulturdu. Öyle bir soru sorardı ki, konunun özünü anladıysan çok kolay yoksa imkansızdı. Bilen bilir.

Peki beyinlerimizden daha hızlı giden bu teknolojik değişimler karşısında bildiklerimiz, henüz bilemediklerimizi nasıl modellememize yardım edebilir? Matruşka bebekleri gibi her soru içinde başka soruyu barındırıyor.

Bloğunu çok severek takip ettiğim “İnternet Ekipler Amiri” Serdar Kuzuoğlu bir katıldığı televizyon programında daha önce Jack Ma’nın da paylaştığı bir acı gerçeği dile getirdi.  Çocuklarımızın ve torunlarımızın yapacakları mesleklerin çoğu daha ortada yok.

Yani geçmiş deneyimlerin geleceği modellemede ki faydası konularında, o kadar da emin olmamakta fayda var.

Bir de benim gibi saç sorunu olanların çok içselleştirdiği bir alıntı var:

Tecrübe, hayatın kel kaldıktan sonra size tarak vermesidir.

***

“Mandıra Filozofu” filmini hatırlarsınız, ikinci filmde Müfit Saçıntı’nın patronuyla (Mehmet Auf) bir dialogu geldi aklıma: Patronun tecrübeniz var mı sorusuna, tecrübesiz birinin çalışmadan nasıl tecrübeli olacağını sorar ve patronda mavi ekran.

Bu yerinde soruya rağmen, işe alımda tecrübeli adaylar, tecrübesiz adaylara karşı her zaman avantajlılar.

Ama ilk 90 günde yeni adayın hele de yönetici konumunda ise, en büyük hatası mevcut durumu anlamadan eski tecrübesini yeni çalıştığı yere direkt uygulamaya çalışmasıyla oluyor. Aklıma bu durumlarda hep Ali Desidero’nun reklamı sloganı geliyor:

Sen yapmışsın Joni’ye göre, olur mu bizim Ali’ye Veli’ye

Ya mevcut organizasyon-ekip o yeni modeli doldurmuyor ya da taşıyor.

Tecrübeli çalışanlar bazen yeniliklerin önünü de kesebiliyorlar. Bir çalıştığım kurumda, bir yıl boyunca “Yaratıcı Düşünceyi Öldüren 50 Yaklaşım” üzerine gizli bir anket yapmıştım. Not aldığım defterimin arkasına bir sayfaya sığacak şekilde bu 50 yaklaşımı yapıştırdım. Katıldığım her toplantıda benim ya da başka birinin ortaya attığı her yeni düşünceye verilen negatif cevaplar için çetele tuttum. Sonuçlar çok tanıdık gelecek:

  • Bunu daha önce denemiştik.
  • Burası “Oraya” Benzemez.
  • Şimdi buna vaktimiz yok.

Bu ket vuran cevapları tecrübeli amirlerimiz ya da çalışanlar verdiler. Bunu daha önce denediklerinde haklı olabilirler ama teknolojinin bu kadar hızlı ilerlerdiği bir dünya da, daha önce başarısız olunan bir çalışma, şimdi çok basit ve düşük maliyetle uygulanabilir

Tecrübenin hiç kuşkusuz başarılı olduğu kurum ise; Askerlik. Boşuna dememişler: “Çay da dem, asker de kıdem” diye.
Askerlik yapan istinasız herkes acemi birliğinde bunu yaşamıştır.

***

Şimdi sorumuza geri dönelim?

Yarının düne ihtiyacı var mı?

Evet var, eğer olmasaydı: sabah ateşi bulur, öğlene tekerleği icat eder, akşama tam araba yapacağız, mesai biter ve yarın tekrar ateşi bulmakla başlardık. (Bu cümleyi, daha önce çalıştığım bir şirkette, şirketin patronuna, bilgi yönetimi konusunda eksikliğimiz belirtmek için kullanmıştım)

Ama tecrübemiz yani dünümüz, yarınımıza ipotek koymamalı. Yeniliklere açık olmalıyız.

The Mechanics filminden bir alıntı bunu çok güzel özetliyor aslında.

Doğru kararlar tecrübeden gelir, ama tecrübe kötü kararlardan oluşur.

Yeni tecrübeler edinmek için eskilerini sorgulamaya, denemeye ve hata yapmaktan, başarısız olmaktan korkmamaya devam etmeliyiz.

***

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

06 Ara İş’te Anlam Arayışı

Büyük bir çoğunluğumuz minimum haftada 45 saat çalışıyor. Hiç hesapladınız mı bilmiyorum ama emekli olana kadar yüzbin saatin üstünde çalışmamız gerekiyor. Hatta emekli olduktan sonra da çalışmaya devam ediyoruz. Hayatımızı uyumak ve çalışmak arasında geçiriyoruz. Yeni ve bilmediğiniz birşey değil söylediklerim, farkındayım: fakat sayılaştırılınca çok mutsuz etmiş olabilir sizleri.
Maalesef durum bu. Bu durumdan da bir fırsat çıkarabiliriz tabi ki;  “Problemin farkına varmak, harekete geçmek için ilk adımdır.” En azından ben böyle düşünüyorum.
Belirsizliğin en üst safhada olduğu, çok garip ve endişe verici günler yaşıyoruz. Sosyal hayatımızı neredeyse sıfırladık, çocuklarımız okula gidemiyorlar, her ne kadar bu başta onlara keyifli gelmiş olsa da, artık onlarda bizim gibi endişeliler. İş hayatı deseniz: işe gitseniz bir türlü, gitmeseniz bir türlü. Aldığım iş terbiyesinden olacak, fabrika çalışıyorsa ben fabrikada olmalıyım felsefesiyle her gün işe gidiyorum. İş arkadaşlarımın kaygılarını bir nebze azaltmaya çalışırken, akşam eve dönerken kaygılarımla baş başa kalıyorum. Kaygılarımla yüzleştiğim bir eve dönüş yolculuğunda aklıma düştü bu konu: İş’te Anlam. Yolda başlayan ve eve geldikten sonra da devam eden tefekkürlerimde “neden çalışıyorum?” sorusuna cevaplarımı bulmaya çalıştım.

Lise ve üniversite yılları yaz tatillerini saymazsak, yirmi bir yıldır çalışıyorum ve teknik olarak da altı yıl sonra emekliliğe hak kazanmış olacağım. Hayatım ilk defa, emekli olmak isteği uyandı. Bu adını koymakta zorlandığımız “yaşadığımız zaman” yüzünden hayatımda ilk defa çalışmaktan sıkıldığımı hissettim. Konuyu daha iyi tasvir etmek gerekirse, Forest Gump’ın o uzun koşu macerasında bir anda durup artık koşmayı bırakması gibi bir hisse kapıldım. Beni çok rahatsız etti bu his. Çünkü ben hayatım boyunca hiç çalıştığımın farkına varmadan çalışmıştım ve bu nedenle çalışmadan geçirebileceğim bir günü tasvir bile edemiyordum kendime.
Amerika’da yapılan bir araştırma sonucuna göre çalışanların sadece %31’i  işini bağlılıkla yapıyorlarmış. Bu araştırma Türkiye’de yapılsa (belki de yapılmıştır araştırmadım) bu sonuca yakın bir değer çıkacağına inanıyorum.

Peki “İş’te anlam” ne demek? “Anlamlı iş” ile aynı şey değildir,  çünkü “anlamlı iş” doğrudan doğruya yapılan işin kendisini ifade eder. “İş’te Anlam” ise yaşadığımız değerli bir deneyimi ifade eder.
Mark Twain’e atfedilen bir söz var:
Hayatınızın en önemli iki gününden biri doğduğunuz gün, diğeri de neden doğduğunuzu öğrendiğiniz gündür.
Sanki hayatımın anlamını bulmuşum da şimdi de iş’teki anlamı eksik kalmış onu arıyorum gibi anlaşılmasın sakın. Bende hayatımın anlamı ve amacını arayıştayım. Hiç bulamayacağımı, bulduğumda fark edemeyeceğimi ya da onu gerçekleştirmekte geç kalmış olabileceğimin de farkındayım.
Bayezıd-i Bestami’nin çok sevdiğim bir sözü vardır:
Hakikat aramakla bulunmaz ancak bulanlar hep arayanlardır.
Bu sözü ilk duyduğumdan beri üzerine düşünür dururum, içselleştirmek için hep birşeyler eksik kalıyordu. Tamamlanması için başka bir alıntı daha gerekliymiş gibi hissediyordum. Onunla da bambaşka bir kitap okurken satır aralarında tanıştık.
Amaç arayıp bulacağınız bir şey değil, inşa edeceğiniz bir şeydir.
Şimdi biraz daha tamamlandı sanki, ama yine de İlhan İrem’in “Gül Kokulu Çeyiz Sandığı” şarkısının son dizesinde dediği gibi:
Tamamlanınca eksik kalıyor bir şeyler…

“Otostopçunun Galaksi Rehberi” kitabında çok sevdiğim bir bölüm var hayatın anlamına dair:
Bizden milyonlarca yıl önce yaşamış ve tüm boyutlara hakim, hiperzeki varlıklardan oluşan hayali bir ırk vardır. Hayatın anlamı üzerine kafa yoran bu kişiler “Derin Düşünce” adını verdikleri süper bir bilgisayardan hayatın, evrenin ve her şeyin cevabını isterler. Derin Düşünce 7,5 milyon yıllık bir süre hesaplama yapar ve “Bundan gerçekten hiç hoşlanmayacaksınız” diyerek hayat, evren ve her şeye dair nihai sorunun cevabını açıklar:
42!.
“42” cevabı o kadar popüler ve fenomen oldu ki; Pink Floyd yazarı 42. yaşgününde sahneye davet etti. Keşfedilen bir astreoide 2001DA42 ismi verildi. Lost ve X-Files dizilerinde 42 sayısına gönderme vardır. CERN’de adı 42 konulmuş bir ofis binası var. Google yeni kompleksine tanışırken ilk yerleştiği binanın adını 42 yaptı. SETI projesinde toplam 42 anten var. Daha da komiği eğer google’da “answer to life the univers and everthing” aratırsanız, cevabının ne olacağını tahmin edebilirsiniz.
Neden 42? Douglas Adams’ın ilk kez 1977’de BBC Radyo’da sunduğundan beri  bu konuda sürekli teoriler üretildi ve üretilmeye de devam ediyor.
  • Işığın suda 42 derecelik açıda gökkuşağını oluşturabildiği
  • Işığın Protonun çapı kadarlık bir mesafeyi geçmesi için gereken sürenin 10-42 saniye arası olduğu
  • 42’in BINARY karşılığı 101010: Bir varmış, bir yokmuş gibi.
  • Matbaada basılmış ilk kitap olan Gutenberg incili 42 satırlık incil olarak bilinir.
  • Kabalistik gelenekte Tanrı’nın adının 42 harften oluştuğuna inanılır.
  • Budizm’de 42 bölümlük bir sutra vardır.
  • Mısır Mitolojisinde ölüm yolculuğu yapan kişilere 42 soru sorulur.

Bu ve buna benzer teoriler üretilirken, yazara uzun yıllar bu sayının sırrı konusunda da baskı yapıldı. Ölümünde bir yıl önce (2001 de öldü bu arada) baskılara dayanamayıp anlam bulmaya çalışanlara hayal kırıklığına uğratacak bir açıklama yaptı.

Bir sabah işi giderken aklında yazmakta olduğu o bölüme nasıl bir cevap vermesini düşünüyormuş. Sonunda hiç bir anlamı olmayan sayı olmasına karar vermiş: kısa, akılda kalıcı ve tamamen rastgele bir sayı. Masasına oturmuş, boş gözlerle bahçeye bakmış ve 42 olsun demiş.


İş’te anlam da hayatımıza değer katacak kaynaklardan biri, tıpkı aile ve sosyal çevre gibi. İlla ki katacağı değer, insanlık için ilahi bir bir anlam taşımayabilir.
Yanlış soru “Amacımı Nasıl Bulacağım” ‘dır. Doğrusu ise “ne yaparsak yapalım ona amaç katmaya çalışmak ve farklı anlam kaynaklarının doğal biçimde gelişmesine izin verirken bu değişikliklerden rahatsızlık duymamaktır”.
Kennedy’nin 1962’de NASA’yı ziyareti sırasında temizlik görevlisiyle başından geçen anektod buna çok güzel örnektir: Ne yaptığı sorulan temizlik görevlisi, “Aya insan gönderilmesini yardım ediyorum” cevabıdır.
Buna benzeyen çok sevdiğim bir duvar ustası hikayesi de var:
Yolda yürüyen bir adam çalışmakta olan üç duvar ustasına rastlar ve her birine ne yaptıklarını sorar. Bir tanesi taşları üst üste koyduğunu, diğeri duvar ördüklerini ve sonuncusu ise bir mabed- katedral yaptıklarını söylemiş.
Önemli olan ne yaptığımız değil , nasıl ve niçin yaptığımızdır. Kim olduğumuzun, nerede ve ne yaptığımızın çok önemi yok: anlam katacak amaç, işleri daha iyiye götürme azmidir.
Oliver Wendel Holmes’un “Birçoğumuz, içimizdeki müziği hiç çalmadan mezara gidiyoruz” diye bir sözü var . Çalamasak bile çalmaya çalışmaktan vazgeçmemek gerekli.
Yolda bir soru ile başlayan sonrasında tefekkürler ile devam eden süreçte tekrar hizaladım kendimi. Tefekkürümden damıttıklarımı aklımın erdiğince ve dilimin döndüğünce yazıya döktüm bu haftaki tefrikada.
Anlam arayışlarınızda, anlam arayışlarım bir anlam kattıysa ne mutlu bana.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

15 Kas Voleybol Günlükleri

18 Ekim tarihli son blog yazımdan sonra, o kadar karışık bir dönem yaşadım ve yaşadık ki, bir türlü klavyenin başına oturup taslakları toparlamak içimden gelmedi. Önce eşim covid oldu ve temaslı olarak 14 gün sürecek ev hapsim başladı. Tahliyeme yakın İzmir depremiyle önce sallandık sonrasında ise sarsıldık. Şimdilerde ailecek iyiyiz ama toplum olarak hiç de iyi değiliz. Gerek korona salgının ülkemiz ve dünya genelinde artış hızı gerekse de devam eden artçılar herkes gibi beni de moral ve motivasyon olarak aşağılara çekiyor. Buna ilave olarak da, sıcak eve geldiğimde depremde bir yakınını kaybeden ve yaşadıkları yerleri yıkılanlar olduğunu bilmekte bu yerlerde sürünen motivasyonu daha da düşürüyor.

Bu 2020 yılını hiç sevemedim. 2021 yılının daha iyi olacağına yönelik umutlar yeşertmeye çalışırken, aklıma deli deli fikirler geliyor. Ya 2012’de dünyanın sonu geleceğini öngören Maya takvimini yalnış tercüme ettiysek, aslında 2012’i 2021’se. Hatırlarsanın 2012 filminde öncü felaketler daha öncesinde başlıyordu.

Eskilerin deyişiyle, “İyi düşünelim, İyi Olsun”.


Bu haftaki yazımda, lise yıllarında benim için bir tutku olan voleybol anılarıma bir yolculuk yapacağım. Tabi ki sadece anılarımı, anılarımızı anlatmakla kalmayıp bana kazandırdıklarına da değinemeye çalışacağım.

Ben de 80’lerde yetişen bir çocuk gibi futbol dışında bir spor dalı ile ilgilenmeyen biriydim. Tabi ki, futbol oynamak için hiçbir ek ekipmana ihtiyaç duyulmamasının buna etken olduğunu düşünüyorum. Sonuçta her zeminde oynarsın, top yerine bazen ezilmiş kutu kola bile yeter ve kale olarak da 2 taşta varsa, başlarsın oynamaya.

Voleybol, hayatıma 1986 yılında Saint Joseph’e başladığımda girdi. Okulda “ayak topu” yani futbol oynamak yasaktı hatta ayakla vurulan her top darbesi için, yakalanırsan para cezası bile vardı. Okulda basket potaları da vardı ama bir pota hariç (ki onda da voleybol sahası olmadığında) tüm potaların bulunduğu sahalarda voleybol oynanırdı.  Bunun sonucunda da beklendiği gibi ortaokul ve lise yıllarımın merkezinde voleybol vardı.

Voleybol oynamış biri olarak voleybolun tarihçesini bu yazıyı yazana kadar araştırmadığımı fark ettim. İnternette bir araştırma yapınca diğer spor dalları gibi tarihsel süreçte kendiliğinden gelişen bir spor dalı olmadığını öğrendim.

Amerikalı bir spor eğitmeni William Morgan kendi ideallerine göre tasarlamış voleybolu. Takım sporlarında rakip oyuncuyla girilen fiziksel temasların oyuncu psikolojisini etkilediğini fark eden William, oyuncuların birbirleri ile minimum seviyede temas edecekleri, takım halinde oynayabilecekleri ve topla oynanan bir branş arar ve ama bulamaz. Tenisten file konseptini, hentboldan topa elle müdahale etme şansını, basketboldan süre kısıtlamalarını ve beyzboldan da her oyuncunun farklı göreve sahip olma fikrini alır ve Mintonette adı ile voleybolu yaratır.

Dünyaya yayılışı ise dini bir organizasyon olan “Young Men’s Christian Association” ile olur. Bu arada bu organizasyonun kısaltması YMCA ; aklıma hemen şarkısı geldi. Türkiye’ye de 1919 da YMCA üyesi olan Amerikalı Doktor Deaver tarafından getirilir. Türkiye’de yayılımını sağlayan ise Beden Eğitimi öğretmeni olan Selim Sırrı Tarcan‘dır. Bunca yıl voleybol oynamış biri olarak bunları yeni öğrendiğimi itiraf ediyorum.

Şimdi nasıl bilemem ama benim zamanında Saint Joseph demek voleybol demekti. Sadece bir spor dalı olarak bakmamak lazım, bir yetiştirilme tarzı idi. Takımda olman ya da olmaman fark etmiyordu. Sahada ya da tribünde olsan da, voleybol sana bir eğitmen oluyordu ve sıran geldiğinde sen de eğitmen oluyordun.

Okulun ilk beden dersinde Metin Hoca bizi sıraya dizdi ve çarşamba günü okul çıkışında voleybol takımı seçmelerine gelmemiz gerektiğini söyledi. Seçmelere geldiğimizde ise hepimiz seçildik. Sonradan anladık aslında bu okul kültürünün verilmesinin başka bir şekliydi. Sonra kimimiz sahada devam ettik kimimiz ise tribünde.

Hazırlık yılları ve Metin Hocam’a değinince bu anımı anlatmazsam ortadan çatlarım; Nedenini hatırlamıyorum ama beden dersinde Metin Hoca bana bir tokat atmıştı (o attıysa kesin haklıdır bu arada), o tokattan sonra kendime söz verdim, iyi bir voleybolcu olacak ama takımda oynamayı ret edecektim. İyi bir oyuncu oldum mu bilmiyorum ama ne Metin ne de Deniz Hoca’mı hiçbir zaman ret etmedim.

Neden voleybol Saint Joseph demekti?

Her ne kadar şimdi okul bahçesi değişmiş olsa da bizim zamanımızda okulun bahçesinde her yer voleybol sahası idi, farklı yükseklikte ve ebatta fileleri olan. Her sınıf kendine ait olan yerde oynardı. Ortadaki nizamı sayılabilecek saha ise voleybolun yıldızlarına aitti. Ufak sınıflar için orada oynamaya davet edilmek ise bir onurdu. Teneffüs zili çaldığında, her sınıfın top sorumlusu koşturarak top odası önünde sıraya girer ve top alırdı. En efsane “Top Odası Sorumlusu” ise Neco idi.

Delikanlılık var serde, fırlamalık diz boyu; voleybol topu ile futbolun yasak olduğu bir ortamda bir çok yaratıcı oyunlar oynardık. Kafa topu bunların en popüler olanıydı. Çift kanatlı sınıf kapısı kale olur, biri kaleye geçer ve bir başkası ise eliyle topu orta yapardı. Hocalar kızarlardı ama kimse topa ayağıyla vurmadığı için bir şey söyleyemezlerdi.

Bunun dışında da smaç yetkinliğinizi geliştirdiğinizde oynayabileceğimiz bir oyun daha vardı: orta-1’lerin sahasında  smaçla yerden sektirerek birinci katın camlarını kırmaya çalışma. Eğer kırmayı becerirseniz öğretmenlere yakalandığınızda ikna etme gücünüz var ise cezadan kurtulabilirdiniz ama camın parasını ödemek şartıyla.

Okul bahçesinde futbol yasak olduğu bir dünya da, su tabi ki yolunu buluyordu. Öğle aralarında Alsancak’ın arka sokaklarında, eğer tütün deposu işçilerinden önce gelip yer kapabilirsek, plastik top ile futbol maçı yapardık.

Öğle teneffüsleri göreceli olarak daha uzun maçlar yapabileceğimiz zamanlardı. Mümkünse tostumuzu dersin son dakikalarında öğretmenlere çaktırmadan yer, spor ayakkabılarını giyer ve zil çalması ile oynamaya başlardık. Herhangi bir spor kıyafeti giyilmezdi. Gömlek çıkarıldığı için sorun olmazdı ama ya pantalonun apış arası (illaki yırtılırdı ki en yönetilebilen budur) ya da diz kısmı aşınır ya da yırtılırdı. İlerleyen zamanlarda diz kısmı zarar görmesin diye pantalonları bermuda gibi kıvırma yöntemini uygulamaya başladık. Okulun yakınında bir terzi amcamız vardı. Terziye her gittiğimizde pantalon tamir edilirken soyunma odasında beklerdik, terzi amca iyi bir pazarlamacı idi, güzel resim ve takvimler koyardı. Hormonların tavan yaptığı yaşlarda sırf o nedenle bile gidilebilirdi oraya.

Hazırlıkta çarşamba günleri antremanlar olurdu. Deniz ve Metin Hoca aralarda bizleri gözlemlemeye gelirdi. Hazırlıkta iken voleybolcu olmanın hiçbir avantajı yoktu. Orta 1’e başladığımızda ise Lise 1 öğrencilerinden Serkan Özizmir’e teslim edildik. Hazırlıkta manşet ve parmak çalışmış ve ufak ufak smaç vurmaya başlamış bizler için öncelerinde bir şok idi Serkan ile çalışmak. Sezon başı bizi Halkapınar Atletizm sahasına götürdüğünde anlamalıydık başımıza gelecekleri.

Serkan, 3 ay boyunca her öğle arası ve hafta da 3 gün okul çıkışı kondisyon çalıştırdı; öğlenleri Alsancak’ın arka sokaklarında koşu antremanı ve üstüne okul çıkışı dayanıklılık antremanı. Hatta antreman sonlarında “jog yaparken” arkamızdan koşarak bizi depara kaldırırdı. Sonuçta kimse tekme yemek istemiyordu.

3 ayın sonunda topa dokunmaya başladık ama yine maç yok. Hiç zevkli gitmiyordu antremanlar o zamanın kafası ile. Serkan, Karate Kid filmindeki Miyagi San gibi bize sürekli “cilala parlat” yaptırıyordu. Serkan’ın yetiştirdiği ekip, orta 2 ile beraber lise son’a kadar okul takımının iskeleti oldu. Aldığımız kondisyon sayesinde aynı gün 3 maç oynayabiliyorduk, hatta arada da halı saha maçı bile yapıyorduk.

Okulumuzun spor salonu biz lise sondayken bitirildi. Bu nedenle voleybol antremanı demek taş saha da çalışmak ya da okul çıkışı Halkapınar’a gitmek demekti. Halkapınar’da antreman yapmak biraz riskli idi, parkeler o kadar kötüydü ki bazen kafası dışarı çıkmış bir çivi formayı hatta deriyi sıyırabiliyordu. Ama sonuçta parke idi, taştan daha güzel. Taşta planjon atmayı öğrenen bizler için parke gördüğümüzde manşetle alınacak topu da planjonla çıkarıyorduk.

Haftanın altı günü voleybol vardı hayatımızda, hafta içleri antremanlar ve hafta sonları maçlar. Birkaç istisna dışında dersleri kötü olan kimse yoktu aramızda.  Her antreman çıkışında da İstanbul Burger’e uğrardık. Orada bir şey yer sonra eve gidince bir daha yerdik, fırça yememek için.

Gençlik başımızda duman olduğundan fırlamalık da bazen dozajı kaçırdığımız durumlarda oluyordu tabi ki; Metin Hoca, bir klüp maçına (Tam net hatırlamıyorum ama ya İzmir Finaliydi ya da en güçlü rakibimizle derbimizi vardı) ilk altının beşi birden aynı yaşgünü partisinden alkollü gelince, maç günleri yaşgünü partilerini yasaklamıştı. Maç da ne mi oldu? İlk seti ve yaşadıklarımızı hatırlamıyorum ya da hatırlamak istemiyorum ama maçı kazandık. Sadece bloğa çıkıldığında elleri kaldırmak gerektiği ve planjonla top çıkarmak istendiğinde, topa müdahale ettikten sonra hareketi tamamlamak gerektiği yoksa parkeye patates çuvalı atıldığında çıkan sese benzer sesler çıktığı gibi dersler var aklımda.

Az evvel yazdığım gibi, öğrencinin öğretmen olması bir gelenekti, liseye geçtiğimizde bizde ortaokullulara hocalık yaptık. Bu arada bunda ne var diyeceksiniz. Antreman olmadığı gün okuldan erken çıkıp eve gitmek varken, bizler hiçbir zorlama olmadan, okulda kalıp hocalık yapıyorduk.

Yazılması ama yazılırken de bir o kadar dikkat edilmesi gereken bir konudur deplasman maceraları; Yozgat, Kastamonu, Kayseri, Denizli, Burdur ve Isparta. Deplasmanda yaşanan deplasmanda kalmalıdır. Ama birkaç anıyı anlatmazsam herhalde çatlarım.

Yozgat Deplasmanı, her yer bembeyaz ve kaldığımız otel spor salonunun yanında. Spor salonu Anadolu’daki standart spor salonları mimarisinde yapılmamış, başka amaçlı bir tarihi bina spor salonuna dönüştürülmüş. Seyirciler üst tarafta balkonda, gladyatörler ise aşağıda sahada. Başımızda Monsieur Himber ile Deniz Hocamız. Deniz Hocanın ilk deplasmanı.

Kar görmüş masum İzmirliler antreman sonrası delicesine kar topu oynamaya başladık. Birden bir Mercedes araba belirdi yanımızda, o ve şöförü de nasibini aldı kartoplarından. Dedik ya kar görmüş masum İzmirliyiz. Kartopunu yiyen adam çok sempatikçe geldi bizle muhabbet etti ve hiç alınmadı sululuklarımıza.

Maçları hepsini kazandık, şampiyon olduk. Tören yapılacak, sunumu yapacak kişi yanımıza geldi, “İzmir Fransız Lisesi” diye anons edebilir miyim diye sordu. Tabi ki hayır dedik.Sunucu başı önde gitti ve mikrofonu eline aldı; “Birinciliği İzmir Özel Şen Josef Fransız Lisesi” kazandı diye anons edip ödülümüz vermek için Yozgat Valisini davet etti kürsüye. Ağzımız kulaklarımızda anonsa gülerken, birden hepimiz buz kestik. Dün bizim kartoplarımıza hedef olan adam valiymiş. Gülerek yanımıza geldi, her birimize sarıldı ve de üstüne üstlük bizlerle fransızca da konuştu.

Kastamonu, 1990. Zor bir gruba düştük. Üniversite sınavı hazırlıkları nedeniyle lise sonda olan 3 as oyuncu gelmedi. Benim gibi lise bir öğrencilerine A Takım fırsatı doğdu. Kaptan Alp Limoncuoğlu, ayrıca pasörümüz. Alp’in aileside bizimle beraber deplasmana geldiler. Önder Amca elinde kamera ile maçları çekiyor. İlk maç Anıttepe Lisesi ile, orta oyuncu oynayan ben, 5+1 oynadığımızdan 2 numara pasör çaprazı oynuyorum. Anıttepe’nin çok iyi bir smaçörü var, ama blokta çok iyi durduruyoruz. Bir kere bloktan kurtuldu, onda da kafamın tepesine yedim topu. Hiçbir şey olmamış gibi devam ettim. Herkes gülmekten oynamayı bıraktı.

Son günde Samsun lisesi ile oynuyoruz, onlarda ise sanki havada yürüyormuş gibi sıçrayan bir oyuncuları var. Zaten her topa o smaç atıyor. Takımın gerisi blok ve manşet işine bakıyor. Kaptan rakibin asansör yapacağını anladı ve bizleri uyardı, önümde Tolga Koçoğlu var. O da bu uyarıyı bağırarak tekrar etti ama bu uyarıya uymadı. Ben de görev bilinci ile yaptığı bloğun arkasına dublaja girdim. Tolga’nın bloğu aşağıya inerken, rakip smaçör ile göz göze geldim. Sonra bir süre gözlerim yaşlı hiçbir şey göremedim zaten. Topu tam burnumun üstüne yedim. Hakem yanıma gelip boksörmüşüm gibi ellerimi tutup nasıl olduğumu sordu. İyiyim dediğimi hatırlıyorum. Ama bana anlatılanlara göre bunları söylerken hakeme bakmıyormuşum. Bu iki efsane görüntü Önder Amcanın arşivinde var. Belki birgün bende arşivime koyabilirim bunları.

Son anı ise, 1993 yılına ait. Lise sondayız ve şampiyonluk maçını Alsancak Kapalı’da Maltepe Askeri Lisesine karşı oynayacağız. Balçova Spor salonu ve İnönü lisesi spor salonunundan sonra Bernabeu’da maç oynamak gibi birşey bizim için. Üzerimizde ağır bir yükte var; Okulumuz her ne kadar Voleybol’da başarıları ile söz sahibi olsa da, yeni açılan lisesinin henüz bir şampiyonluğu yok.  Okul müdürü ile yaşanan bazı tatsızlıklardan dolayı tüm 93 tayfası gerginiz. Zaten rakibin seyirci sayısı bizim okulun mevcudu kadar. Müdürümüz de eksik olmasın, maça gidilmesine izin vermeyince, o koca sahada seyircisiz oynayacağız.

Maç günü İzmir’de olan ne kadar eski mezun varsa hepsi ordaydı. Lise sonlar “Yönetime Rağmen” süper hazırlık yaparak disipline verilme pahasına tribünde yerini aldı. Hatta bütün hafta maç için plan yapıldı. Davul ve sınıfta derslerde hazırlanan konfetiler maçtan bir gece önce “bir gece operasyonu” ile salona sokuldu. Sahaya çıkışımızla beraber sayıca bizden kat kat üstün olan Maltepe Lisesi seyircilerini bir avuç insan bastırdı. Bizde üzerime düşen görevi yerine getirdik ve 3 saati geçen maç sonunda 4. seti vermiş olmamıza rağmen 3-2 maçı kazanarak Saint Joseph Lisesi’nin ilk İzmir Şampiyonluk kupasını kaldırdık.

Her takım sporunda olduğu gibi bir takım olmanın ne demek olduğunu öğretti bana voleybol. Bu yeni kurallarına alışamadım hiç. Bizim zamanımızda manşeti kötü olan ya da herhangi bir sebeble o gün savunması kötü olanı takım arkadaşları kapatırdık. Şimdi ise liberolar var.

Maçın ilk setleri tie-break gibi oynanmaz ve eş güçte 2 takım maç yapıyorsa dayanıklık ön plana çıkardı.

Kazanmak güzeldi ama kaybetmeyi de öğrenmek ve kabullenmek önemliydi ama daha önemlisi tüm hırslarına rağmen yaptığın işten keyif almayı bilmek. Balçova Spor Salonunda, önemli bir maç öncesi koridorda rakip takımla birlikte karşılıklı ısınıyoruz, herkes gergin ve birbirine yiyecek gibi bakıyor. Isınma dediğimiz ise 2 metrelik koridorda yanyana ama zıt yönlerde koşma. Birden bizim takımın önünden bir ses yükseliyor: “It’s now or never”. Devamında ise sanki daha önce anlaşmışız gibi Elvis’in şarkısını bazen ingilizce bazen de Mr. Futuretense kıvamında bir çeviri ile söylemeye başlıyoruz. Ortamdaki o gerginlik bir anda yok oluyor. Bunu bir kere de Kastamonu deplasmanında yaptık, seyirciler de bize karşılık verdi: İzmir Lisesi, Şarap Şişesi diye tempo tuttular.

Anıları yad etmek insana keyif veriyor. Bunları sıkı bir oto-sansür sonrası yazılı hale getirmek ise onları ölümsüzleştiriyor. Beraber ve karşılıklı oynadığım, bana öğreten ve benim öğretmeni olduğum herkese bu anıları yaşamamdaki katkılarından dolayı sonsuz teşekkürler.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

18 Eki Kuşadası Gençlik Spor

“Futbol asla sadece futbol değildir” der Simon Kuper. Bir şehrin, bir ülkenin karakter veya inanç gösterisi ya da hürriyet mücadalesidir. Atletizm haricinde neredeyse diğer tüm spor branşları bir şekilde bir araca ihtiyaç duyar. Ama futbol oynamak için iki taş ile sıkıştırılmış kağıtlardan bir top yapabilir ve herhangi bir yerde oynayabilirsiniz. Tanıdığım herkesin futbol hakkında bir fikri vardır. Maça giderseniz tribünlerde binlerce teknik direktöre rastlayabilirsiniz. Televizyonda ise eski futbolculardan çok, hayatlarında hiç futbol oynamamış futbol yorumcusu görebilirsiniz.

Endüstriyelleşmesi ve de bu sene malum sebeblerden seyircisiz oynanmasından olsa gerek günümüzde, en azından ben öyle düşünüyorum, futbol artık eskisi kadar zevk vermiyor toplumlara. Ama takım tutma mevzusu hala revaçta.

Yaşadığı semtin, şehrin takımlarını tutan dostlarım var: Altaylı, Karşıyakalı, Göztepeli, Ankaragüçlü. Onlara çok saygı duyarım. “Şampiyon takımı tutmadık, tuttuğumuz takımı şampiyon yaptık” derler. Alsancak stadında Altay’ın, Göztepe’nin ve Karşıyaka’nın birçok maçına gittim. Alman dostlarımı bile Altaylı yapmıştım. Ankara’da yaşarken İzmir takımlarının maçlarına da gittim. Yasin hatırlar Ankaragücü – Altay maçı maceramızı.
Unutamadığım bir maç ise Alsancak Stadında, Karşıyaka-Göztepe maçı: açıktayız ve devre arası tuvaletlerin orada arbede çıktı. Bu tarafta dostlarım, öteki tarafta da dostlarım var. Komik bir durum yani. Daha komik olan ise Odtü yurtlarında Karşıyaka Göztepe kavgası çıkmasıydı.

Ben semtinin takımın tutan dostlarım gibi olmadım, olamadım. Ben Beşiktaş taraftarıyım. Son 2 senedir kombinem bile var. Maçlara gitmesem de alıyorum kombinemi. Ama yaşadığı semtin ya da ilin takımlarını tutanlara hep saygı duyarım. Benim gibi 2 veya daha fazla takım tutanlar da vardır; türkiye ligleri, avrupa ligleri vs..
Ben ise Birinci ligde (eskiden süper lig mi vardı?) Beşiktaş’ı tutarken, ayrıca doğduğum yerin takımı Kuşadası Gençlik Spor’u da tutardım hangi ligde olursa olsun. Bu hafta Kuşadası Gençlik Spor’dan bahsetmek istiyorum.
Tarihine ya da başarılarına girecek değilim, bunu babam ve amcam kadar bilme şansım yok. Haddimi de bilirim. Ama o çocuk aklımla yaşadıklarımı, anılarımı yazmama bir mahsur da yok diye düşünüyorum.

Önce bir saptama ile başlamakta fayda var: kuruluşu 1934 olan kulübün adı Kuşadasıspor değil, Kuşadası Gençlik Spor. Sosyal medya da gördüm kulübün kendi sayfasında bile bazen Kuşadasıspor ibaresi kullanılmış. Hatta futbol federasyonunun web sitesinde de Kuşadasıspor diye geçiyor.

Kapak fotoğrafının hikayesi ile başlamakta fayda var. Üç yaşımda şimdi otopark olan saha da çekilmiş olan foto da, bir tarafımda Hüseyin Amcam (Godrik Hüseyin) diğer tarafımda ise Bülent Amcam var. Hüseyin amca ya da Hüseyin Abim, babamların dostu, annemim folklor arkadaşı, saray apartmanından komşumuz.
Bülent abinin hikayesi ise entresan. 2012 yılında Mubea fabrikasının inşaatı sırasında Atilla Dayım bana “Git Manisa’da Altan Çevikoğlu’nu bul” dedi. Buldum Altan Ç.’yi. Altan deyip geçmemek lazım; “A bu bizim Carlos, yanındaki kukelatalı kim” fıkrasındaki Carlos gibi herkesi tanıyor. Babamı bile tanıyor çıktı.
Konu konuyu açtı, sosyal medyada bu fotoyu görmüş, Bülent’i tanıdı. Bülent Abi Manisalı ama Almanya’da yaşıyor. Hemen telefon etti, onlarca yıl sonra o fotoğraftaki adamla konuşma şansım oldu. Şimdi sosyal medya da arkadaşım. Hayat tesadüfleri seviyor gerçekten. Kuşadası Gençlik Spor’la yarı bilinçli ilk temasım bu. Bir de tabi babam ve amcamın fotoğrafları var oynadıkları zamandan.

İlkokul 4. Sınıftayken 3. Ligler açıldı ve Kuşadası Gençlik Spor’da profesyonel olarak 3. Lige dahil oldu ve babamda Kulüp başkanı. Babam “ben futbolcu olacak adamı yürüşünden tanırım” derdi. Bende o yürüyüşü görmemiş ama baba kontenjanından bana, minik takımda 9 numaralı forma giydirildi. Maç öncesi sahaya çıktık oradan oraya koşturduk o koca sahada ufacık ayaklarımızla (o zaman ayaklarım ufaklar daha).

Kuşadası Gençlik Spor o sezon lige fırtına gibi girdi. Antrenörleri Altınordu’nun Efsane oyuncusu Muhterem Ar, Muhterem babam. Oğlu Muhteşem 4. sınıftan itibaren bizimle okudu ilkokulu. Bazı insanlar vardır hani fizyolojik olarak aynı anne-babadan değilsinizdir ama kardeşsinizdir; işte öyledir Muto benim için. Bu nedenle de Ar ailesi de ailemdir.

Maçlar eski stadda oynanıyor. Takımın kaptanı Sebahattin Abinin (Sebo), elinde büyümüşüm. Takım kampa gitti. Muto, Ben ve Mert, bizde onlarla gittik. Sebo’nun içinde gestapoluk çıktı, gerçi dürüst olmalıyım o kadar fırlamalık yapıyoruz ki adamı çıldırttık.

Torpilli olduğumuzdan maçları ya soyunma odasında ya da Selma Teyzenin “Protokol” balkonunda seyrederdik. Tribüne salmazlardı. O sene Aydınspor ,il olmasının onlara verdiklerini düşündükleri bir haksız rekabet sonrasında şampiyon oldu, biz de ikinci ama futbol Kuşadası’na ayrı bir heyecan katmıştı.

Birçok futbolcu abim oldu o dönemde, bazıları hakikaten entresanlardı. Orhan Abi vardı Deli Orhan. Çok yetenekliydi ama ne bileyim bir kaç tahtası eksikti işte. Adalıların olduğu kanatta oynamak isterdi, bacak arası ile geçtiği adamı, durur çağırır bir daha bacak arasıyla geçerdi. Kamplara gittiğimizde de bizi matematik çalıştırırdı. Sonra sıkılır bizi başında kovalardı. Babam anlatmıştı, Antalya deplasmanında maç 0-0 gidiyor ve son dakikalarda penaltı olmuş. Orhan topu alıp kulübeye gelmiş ve babamlara “golü fantezi yapıp direğe çarptırıp mı yoksa direk mi atayım?” diye sormuş. Hak ettiği okkalı küfre aldıktan sonra gidip golünü atmış. Eğer babamlar fantezi atmasına müsade etselerdi, onu da gol yapacağından hiç kimsenin şüphesi yokmuş.

Denizli Emsanspor’un efsane golcü Şahap abi vardı. Kuşadası Gençlik Spor’un ikinci olduğu sene Emsan üçüncü olmuştu ama Şahap Abi gol kralıydı o senenin. Sonra bize transfer oldu. Kaptan hala Kuşadası’nda ve hala babamlarla beraber.

Skor tabelasını benim değiştirdiğim efsane Tirespor maçı var, 11-0 kazandığımız. Onuncu gol atıldığında fark ettim, elimdeki en büyük rakam 9 olduğunu. Hakemlere çaktırmadan, kale arkasından yedek kulübesine gidip 10 numaralı oyuncu değiştirme plakasını alıp skor tabelasına koşarken, 11. Gol gelmişti. Bende gerisin geriye 11 numarayı almaya gitmiştim. Bu sefer 12 numaralı tabelayı da almıştım yanıma, ne olur olmaz diye. O maçta genç hukuk öğrencisi Hayati Abi tam 7 gol atmıştı.

İlk sene yukarıda bahsettim malum sebeblerden şampiyon olmadık ama ikinci sene şampiyon olup ikinci lige çıkmıştık. Deplasman maçlarına gitmem konusunda babam çok sıcak değildi. Bu nedenle ben de kaçak giderdim. En kötü yakalanmam, Ayvalık Deplasmanında oldu. Bilmeyenler için, Ayvalık Stadında rakip takım seyircisine ayrılan tarafı tepeden çok rahat taşlayabilirsiniz. Bize de öyle yaptılar. Biz de can havliyle tellere dayanıp kafamıza söktüğümüz koltuklarla kask yapmışız. O an stadın içinde olan babamla göz göze geldim.

Emsan, Ada’da oynayacağı maç öncesi Özçelik otelde kampa girmiş. Bunu duyar duymaz, o çocuk aklımızla birşey yapmalıyız dedik. Hafızam yanıltmıyorsa Muto, Mert ve Cengiz ile marangoz atölyesinde Salih Abi’yi kandırıp bir tabut hazırladık, üstüne de Emsan’ın renklerinden bezler tutuşturduk. Deniz kenarında gidemezdik. Bizde Yalçındağ Sitesinden papatya tarlasına doğru yürüyüp Gürbüz sitesine ulaşık, tepeden Özçelik Otelin önüne geldik tabutla. Ağzımızla cenaze marşını söylüyoruz, otelin kapısına yaklaşıp tabutu bırakıp kaçtık.

Federasyon kupası eleme maçında Kuşadası Gençlik Spor Beşiktaş’la eşleşti ve ilk maç Kuşadası’nda karşılaşacaklar. Kimi tutacağımı bilemiyorum. Gönlüm, bir Beşiktaş kazansın diyor, bir Kuşadası Gençlik Spor tıpkı Davut’un Golyat’la yaptığı savaştaki gibi kazansın ve büyük bir sürpriz yapsın diyor. Beşiktaş kazandı, sevinsem bile üzülsem mi bilemedim o çocuk aklımla.

Çocukluğumda Kuşadası Gençlik Spor’a dair hatırladığım bir anı da ailecek cümbür cemaat gidilen Alanya deplasmanıydı. Takımın kamp yaptığı otelde kalıyoruz. Futbolcu abilerle vakit geçiriyoruz. Bir de Alanya’yı geziyoruz. Dönerken de muz getirmiştik, salonda sararması için bırakılmıştı ama biz beklemeden kaçak yemiştik. Sonuçta o zamanlarda, Almanya’dan biri gelmiyorsa yani Çikita (Chiquita) muz getirmiyorsa muz yemek büyük lükstü. Bu arada merak edip araştırdım: Çikita bir muz cinsi değil, üretici ve dağıtım firmasının adıymış hatta 2019 da konkordato ilan etmiş. Geçmişi de biraz karanlık bir firmaymış.

Alanya deplasmanını hatırlayınca Alanya’nın şu an süperlig de olduğunu ve liderlik yarışında önemli bir yerde olduğunu anımsadım. Merak ettim Kuşadası Gençlik Spor nerede diye, gördüklerim hiç bana keyif vermedi. 1986 yılında yakılan ateş, biraz yanmaya devam etti ve sonra söndü, Ne kadar yazık. Oysa o zaman yakılan ateş şimdi bir Alanya veya Akhisar gibi olabilirdi.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

11 Eki Şarkılardan Şiire

Yılın ilk yağmuru sonrasında  cuma sabahı işe giderken çalma listemin tuzağına düştüm. “Karışık Çal” dediğim listem, o sabah öyle bir sıralama yaptı ki, ben aslında bir şiir dinledim.

Sunay Akın’ın dediği gibi müzik şiirin kapı komşusudur. Hep şarkılar şiirlerden oluşacak değil ya bu seferde birkaç şarkı birleştiler ve bana misafirliğe geldiler. Bir şiir oldular o sisli ve ıslak sabah yolculuğumda: Benim şiirim.

Anıl Şakrak Çıkmazı’nda daha önce de yazmıştım şiire olan sevgimi ama  hiç şiir yazamadım, ya da daha doğrusu yazmaya çalıştıklarımı hiç bir zaman paylaşmaya değer bulmadım. Yazarken hatırladım daha önce de, lisedeyken Levent Yüksel’in ilk albümünden bir şarkıyı şiir olarak kullanmıştım bir vesileyle.

Tekrarını yaşayamayacağımı bildiğim bu deneyimi (sonuçta tekrar karışık çal dediğimde aynı sıra çıkması düşük ihtimal) yazmalıyım dedim kendime ve ofise girer girmez hemen klavyenin başına oturdum ve 10 dakikada o yolda dinlediğim şiiri, şiirimi kayda geçirdim. Çok kısa zamanda yazıldı bu yazı ama hiçte aceleye geldi gibi hissetmedim.

Aynı şiiri bir daha yazamam çünkü aynı atmosferi  yaratamam. (Bunu yazarken aklıma “Atla Gel Şaban” filminde dolmuş sahnesi ve Şiki Şiki Baba şarkısı geldi.) Çünkü şiiri bitirip kendime okuduğumda aklıma onlarca başka şarkı geldi, hiçbirini eklemedim. Çünkü ne kadar, bu aklıma sonradan gelenler benim için anlamlı şarkılar olsalar da o ana ait değillerdi, tıpkı bu alıntı yaptığım güftelerin-sözlerin bana ait olmadıkları gibi; sıralamam, bağlamalarım ve hissettirdikleri hariç çünkü onlar benim ve benim olmaya devam edecek, siz okuduğunuz da bile.

 

Ah benim sevdalı başım , şair telaşım, sarhoşluğum
Ah benim iyimser yanım, aldanışlarım
Ah benim kavgalarım, pişmanlıklarım
Ah çılgın yüreğim

İnişlerim çıkışlarım, o kendimden kaçışlarım.
Gidişlerim dönüşlerim, O kısır döngülerim
Ah benim sağır kör, dilsiz görünen kalbim.

Eksik bir şey mi var hayatımda?
Gözlerim neden sık sık dalıyor?
Eksik bir şey mi var?
Hayatımda.

Ne beklerim hayattan, hayat benden ne bekler?
En sevgili ümitler bende bir gece bekler.
Getiriyor her sabah yarınsız bir yarını.

Bu sabahların bir anlamı olmalı.

Oysa başka türlü birşey benim istediğim,
öyle bir şey ki bu, kolay anlatamam.

Deniz kızı girmiş düşünceme bir kere, gayrı ben iflah olmam.
Dolanınca ağa bi’ çocuk bile çeker beni sandala, bu kadar ağır olmasam.

Diyorlar ki bazen gözlerimden, deliler doluşmuş bakıyor birer birer.

Belki de ondandır görmezdim,
Önümü görmezdim.
Okudum yıllarca hep okudum, okumaktan boynumu büktüm yoruldum.

Gözlerimde deliler: delilerden sen anlarsın, konuş onlarla;
Nasıl muhtacım buna!

Yeni tanıştık belki de ama kimbilir belki de hep vardın.
Eşlik ediyordun sessiz ve sinsice belki de.
Şimdi, şimdi anlıyorum.

Ya dışındayımdır çemberin, ya da içinde yer alacağım,
Kendim içindeyken, kafam dışındaysa.

Anlıyorsun değil mi?

Oysa içimden kopan bir tek sen değilsin.
Umutlarım, anılarım, inançlarım var.
Kendine gülümseyen bir halim olsa da,
İçin için akan gözyaşlarım var.

Konuşamıyorum, konuşursam gözyaşlarım beni boğacak.
Biliyorum, duyuyorum, görüyorum.
Konuşamıyorum.

Ah çılgın yüreğim, erkekler ağlamaz sil gözyaşımı.
Sus artık, uslandır beni.

Ben bunları kimseye anlatamadım,
Kendimle bile konuşmadım.

Tamam, tamam sustum…

 

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

 

Read More

04 Eki Genç bir mühendise öğütler

20 yıllık bir mühendis olarak yaşadıklarımdan öğrendiklerim var. Sözün uçup yazının kaldığı bir dünyada, “Bir Mühendisin Gündüz Düşleri” tefrikasının bu sayısını, mühendis adaylarına ve genç mühendislere, belki fayda sağlar diye, bu zamana kadar deneyimlediklerime ayırdım.
Çok iyi bir mühendisim, en iyisi benim diye bir iddiam yok. Tıpkı yaşadıklarımın da en anlatılası olduğuna dair bir iddiam olmadığı gibi.

Kategorizasyonlara karşı olsam da 20 yılın sonunda bir mühendislik diplomasına sahip olanları 3 kategori sokmayı becerdim kendimce.
• Mühendislik eğitimi alıp diplomaya sahip olanlar
• Mühendislik yapanlar
• Mühendis Yaşayanlar
Birinci kategori, meslek hayatlarına atıldıktan sonra hiçbir zaman mühendislik konusunda çalışmamış olanlardan oluşuyor.
İkinci kategoride olanlar ise özel ya da kamuda, farklı seviye ve alanlarda mühendis olarak çalışanlardır.
Son kategoride olanlar ise mühendislik alanında çalışmalasalar bile mühendislik eğitiminde aldıkları analitik düşünceyi ve sorgulamayı hayatlarının her anında uygulayanlardan oluşmaktadır. Üçüncü kategoride olmak tatlı ve keyifli bir lanettir. Yani ben öyle düşünüyorum. Çünkü sunulan hiçbir şeyi direk kabul etmez, anlamaya çalışır, hatta parçalayıp tekrardan birleştirir ve sonunda sunanı da bezdiren kişilerdir. Bu kategoride olanların mesai saatleri ve çalışma alanları gibi kısıtlayıcıları (!) yoktur. Bu kişilerin bir mühendislik diplomasına sahip olmadığı durumlarda olabilir. Ben meslek hayatımda böyle diplomasız çok mühendis ile çalıştım ve onlardan çok şey öğrendim.

Ben kendimi hangi kategoriye sokuyorum, tahmin etmişsinizdir; mühendisliği her hücresinde yaşayanlardan. Çok yorucu bir yaşam tarzı, çok yoruyor adamı ve tabi ki çevresindekileri ama bir gün bile pişman olmadım ve gelecekte de olmayacağıma inancım sonsuz.

Bu arada 3 kategorinin birbirleri karşı bir üstünlükleri yok, sadece seçimler var. Tıpkı hayat gibi o da sonuçta yaptığımız seçimlerin sonucu değil mi?

Gelelim yaşadıklarımdan öğrendiklerime:

Dürüst olun, mümkün olduğunca.
Size hiç yalan söylemeyin demiyeceğim, çünkü o zaman yalan söylemiş olurum. Hafızanınız gücü kadar yalan söyleyin. Çünkü yalan söyleyenlerin hafızası güçlü olmalıdır. İş hayatında yalanlar söylemek zorunda kalacağınız zamanlar olacak. Bu yalanların sizde yarattığı vicdan azapları ile yaşamak zorundasınız. Her zaman doğru söylemeye çalışın, bunun sonuçları canınızı acıtsa bile ve zekanıza, hafızanıza ve vicdan azabına dayanma gücünüze güvenmiyorsanız yalan söylemeyin. Çünkü yalanların çok kötü bir özelliği vardır, er ya da geç bir gün ortaya çıkarlar.

İnsanlara güvenin ama…
Ben bütün ilişkilerime baştan güvenerek başlıyorum, zaten güvenmezsem çalışamam ki. Ama her an kazık yiyecekmiş gibi de kendimi hazırlıyorum. Farkındayım çok çelişkili ve problemli bir durum. Ama hayat bu, sadece iş hayatında değil özel hayatınızda bile kazıklar en beklemediğiniz yerden ve beklemediğiniz zamanda gelmez mi zaten.

Ünvan ve Mevki…
Maalesef Türkiye’deki sistemsel yapıda, birkaç firmayı göz önüne almazsak, uzmanlaşmak para kazandırmıyor. Bu nedenle yatay değil dikey ilerlemek ekonomik olarak daha kazançlı. Bu da yönetsel yetenekleri gelişmemiş bir çok yöneticinin var olmasını sağlıyor. İnsanla çalışmak, makinalarla çalışmaktan kat kat zordur. İş hayatıma ilk atıldığımda öğrendiğim şey;
“Yetki verilmez alınır, ünvan alınmaz verilir. “
Gerçekten de siz yetki alarak etki alanınızı güçlendirirseniz, ünvan gelir. Bazen çalıştığınız bölümde, bazen çalıştığınız şirkette bazen de başka şirkette.
Hiç bir zaman unutmayın:
En kurumsal şirkette bile : “Hak ettiğinizi değil, müzakere ettiğinizi alırsınız.”  Tecrübe ile sabittir.

Öğrenme Arzusu ve Bilgi Saklama
Maalesef çalışma hayatını üniversitelerde güzel anlatamıyoruz. Çoğu mühendislik öğrencisi stajlarını naylon yaptığından ya da staj yaptığı firma onları fotokopi elemanı olarak çalıştırdığından olsa gerek, mezuniyet sonrası, bir diplomada çalışmaya başladığınız yerden almanız gerekiyor. Sanırım bende öyle yaptım; Tofaş’tan lisans, Tirsan Kardan’dan yüksek lisans ve Mubea’dan da doktora diplomamı aldım. Şimdi Accell Bisiklet’te post doktora çalışmalarım devam ediyor. Hala öğreneceğim o kadar çok şey var ki. Bu beni korkuttuğundan daha çok eğlendiriyor.
Öğrenmekten asla vazgeçmeyin. Öğrendiklerinizi de sürekli uygulayın yani cümle içinde kullanın hatta başkalarına öğretin. En güzel pekiştirme başkasına öğrettiğiniz zaman oluyor.

Bu çağda bilgiyi saklayamazsınız. Ayrıca bir işi sadece sizin yapabiliyor olmanız sizi vazgeçilmez yapmaz, risk yapar, ve kariyer adımlarınızı da bloklayabilir.
Bu konuda Cem Boyner’in çalışanları ile paylaştığı çok güzel bir hikaye var. Internette aratsanız hemen bulursunuz. Eğer sizinle beraber çalışanları ya da ilerleyen dönemlerde astlarınızı eğitmeseniz, (xxx)’i tutarsınız.

Yazılı ve Yazılı Olmayan Kurallar
Şirketlerde çalışma hayatına ilişkin yazılı prosedürler vardır. Kalite sistemi bunu zorunlu kılar. Ama her şirketin yazılı olmayan kuralları da vardır, ne kadar onları yazılı hale getirmeye çalışsanız da beceremezsiniz, bazen istenmez de bunların yazılı olması. Şirket Kültürü diye havalı bir isim bile konulabiliyor bunlara. En kurumsal şirkette bile bu yazılı olmayan kurallar var.
Yazılı olsun, yazılı olmayan olsun tüm kuralları çok iyi öğrenin. Eğer kuralları bilirseniz, onları en iyi siz ihlal edebilirsiniz. İhlal etmekten kastım kötü anlaşılmasın, geliştirebilmeniz için aşmanız gereken insanlar olacaktır, onları ancak mevcut işleyişi çok iyi bilerek yönetebilirsiniz, seviyeniz ne olursa olsun.

İş Takibi
İşinizi çok iyi takip edin ve mümkünse bunu bir e-postayı bilmem kaçıncı hatırlatma gibi ifadelerle değil, imkanlar dahilinde yüz yüze değilse de telefonla halledin. E-postayı sonra da atabilirsiniz. İş hayatımın başlarında amirime ilgili tedarikçilere faks çektim ve mail attım dediğimde bana, peki telefon edip faks doğru kişiye ulaşmış mı, e-posta’yı okuyup anlamış mı diye sorduğunda, önce çok kızmıştım. Ama şimdi çok hak veriyorum. E-postalarla yakar top oynamayın. E-posta ile iş yürümez, o sadece bir iletişim kaydıdır.
Başka önemli bir konu da “çıraklığını bilmediğiniz işte usta olamazsınız”. Bunu Tofaş’da bir amirim, bana 2 tür mühendis vardır diye ifade etmişti: Excel Mühendisi ve Gerçek Mühendis. Elinizi kirletmeden, masada oturarak bir şey yapamazsınız. Oturarak iş yapan tek yaratık tavuk, yatarak para kazananlar ise…
Sahaya inin ve mümkünse “Erken Başarısız Olun” (Fail Early). Bunu da ancak sahada vakit geçirerek ve deneyerek yapabilirsiniz.

Kendinizi İfade Etme
Karşınızdaki insan, ast ya da üst fark etmez, konunun derinliğine sizin kadar hakim olmayabilir. Kendinizi ifade etme şekliniz işin ilerlemesi için ana şarttır.
Burada politik bir espri yapabilirdim. Sanırım yaptım, anlayan anladı.
Ben başka bir örnek vereyim en iyisi:
32 Gün programına Mümtaz Soysal, Dışişleri bakanı olduğu dönemde, konuk olarak katılmıştı. Rahmetli M.Ali Birand’ın anlamsız ve kendini tekrar eden birkaç sorusu sonrası çok güzel bir cevap vermişti.
“Ben dersimi sınıfın en az anlayan öğrencisine göre anlatırım” dedi ve tekrardan soruları cevapladı.
Herhalde ilk gizli espriyi anlamayan kalmamıştır Mümtaz Soysal’ın hikayesinden sonra.

Sylviane Herpin,
Düşündüğünüz,
Söylemek istediğiniz,
Söylediğinizi sandığınız,
Söylediğiniz,
Karşınızdakinin duymak istediği,
Duyduğu,
Anlamak istediği,
Anladığını sandığı
Anladığı,
arasında fark vardır. Dolayısıyla insanların birbirini yanlış anlaması için en az 9 ihtimal var.
demiş.

Birbirlerimizi yanlış anlayabiliriz. Bunu hiçbir zaman unutmayın.

Bir de askerdeki emir tekrarının gücüne inanın. Ben hala uyguluyorum. Tabi ki askerdeki gibi değil. Benden istenenin benim kelimelerimle benim anladığım şekilde tekrar ederek. Çok problemi başlamadan çözmenize yardımcı olur.

İş hayatında da kendini yalın ve etkin ifade etme konusunda buna benzer bir tecrübe yaşadım. Bir müdürüm; “ bana bir konu getirdiğinde kendini ifade etmek için 1 dakikan var. Önce kısaca kendini tanıt, bu kadar büyük bir organizasyonda herkesi tanımam çok kolay değil. Sonra hangi konuda konuşacağından bahset ve en sonda bende somut olarak ne istediğini söyle” demişti:
O gün çok acımasız gelmişti bana bu beklentisi. Ama yıllar sonra A3 raporlama tekniği ile tanıştığımda ise aslında o gün müdürümün bana bir ders verdiğini anlamıştım. Bir eposta yazarken ya da sunu hazırlarken eğer gelebilecek en az iki seviye soruya cevap verebiliyorsanız ve bunu da çok basitçe yapabiliyorsanız, karar alabilme o kadar hızlanıyor ki, inanmazsınız.
Bu konuda çok mu iyiyim? Hayır ama her gün üzerine çalışıyorum.

Bilgi Okur Yazarlığı
Bilgi-işlem teknolojisinin gelişimiyle hayatımızın çoğu eposta ve excel’de geçiyor. Ama inanın bana “bilgisayarın bir tuşuna bastım ve hayatım değişti” en büyük yalan. En azından Yapay Zeka’nın şu anki seviyesi açışıdan yalan. Yarın ne olur bilmem.
Yıllar önce bilgisayarım tepesine “Bu makinanın aklı yoktur, kendi aklınızı kullanın” yazmıştım.
“Bilgisayar yanlış yaptı” cümlesi hayatta kabul etmeyeceklerimin başında gelir. “Shit in, Shit out” sonuçta.
Maalesef gittikçe araçların kölesi olmaktayız. Excel inanılmaz bir araçtır, ama amaç olamaz. Bu arada ne olur Office Programlarını çok iyi öğrenin. Ne demişler zor bir işi tembel birine ver nasılsa kolayını bulur. Office programları size tembellik yapma keyfini verir. Ayrıca yeni şeyler öğrenmek için zamanda verir.
Çok spesifik olacak ama;

  • Birine excel dosyası gönderdiğinizde lütfen göndermeden önce baskı ön izlemesini ayarlayın, bu yüzden ne kadar kağıt boşa basılıyor bir bilseniz.
  • “Sayılar yalan söylemez ama sayılara yalan söyletebilirsiniz”. Lütfen bir grafik ya da tablo yaptığınızda biriyle paylaşmadan fiziksel olarak anlamını sorgulayın. Termo sınavında entropinin negatif çıkması ya da bir dişli kutusu tasarımında dişli çapının aracın kendisinden büyük çıkması gibi bir durumla karşı karşıya kalmayın. Hedeflerle (KPI) yönetim çok önemli ama rasyolar anlamlı tanımlanırsa. Yoksa tuvalet kağıdı kullanımının üretim adedine oranı da bir rasyo olarak takip edilebilir. Şu ana kadar bu kadar absürd olmasa bile çok saçma anlamsız ve bir değer katmayan rasyo takipleri gördüm.

Yöneticiler ve Yöneticinizi Yönetmek
İyi yöneticiler kadar kötü yöneticilerle de çalışacaksınız. Çok basit gelecek ama en az iyi yöneticilerden öğrendikleriniz kadar kötü yöneticilerden de öğrenecekleriniz var. En azından ileride onların yaptıkları kötü uygulamaları yapmamanız gerektiğini öğrenebilirsiniz. Bu konuda Mehmet Auf’un “Kötü Yöneticini El Kitabı” adlı kitabını tavsiye ederim. Kendisi “Çocuklar Duymasın” dizisinde Müdür Dekolte Kafa’yı oynarken bu kitap da yazdıklarını uyguluyordu.
Az evvel kötü yöneticileriniz olabilir dedim buna açıklık getireyim biraz. Birçok kötü yönetici aslında kaygılarının kurbanı ve siz onunla çalışırken önce bu kaygılarını yönetip, sonra yok edebilirseniz, aslında kötü olmadıklarını anlayacaksınız.
Ben de yönetici olarak kaygılar taşıyorum ve bazen gereksiz olarak nereye varmak istediğimi tarif etmek yerine yol gösteriyorum yani kendi yolumu. İstediğim gibi olmadığında da sonuçtan rahatsız oluyor ve rahatsız ediyorum. Yukarıda bahsettiğim gibi varmak istenen sonuçta hemfikir olunup kaygılar yönetildiğinde hiç bir sorun kalmıyor.
Bir aile şirketiniz var ve gelecekte orada görev almak için kendiniz geliştiriyor ve hazırlıyorsanız, üstünüz yani babanız, dedeniz, kayınpederiniz artık kimse , onun kaygılarını anlar ve yönetirseniz, sıkıntı yaşamazsınız.

İş Görüşmeleri
En az yılda bir tane iş görüşmesi yapın. Bunu bir IK’cı dostuma söylediğimde, onlara iş çıkardığım için bana çok kızmıştı. İş değiştirmek için değil yaptığınız işe tekrardan saygı duymak için yapın bu görüşmeyi. Çünkü zaman içerisinde farklı sebeblerden bunalırsınız. Bu iş görüşmelerinde de size, klasik olarak şu an ne yaptığınız sorarlar. Cevap vermeye başladığınızda ise size önerilen ile yaptıklarınız arasındaki fark belirginleşir. Bazen yaptığınız işe ve çalıştığınız şirkete saygınız artar, bazen de iş değiştirsiniz. Ama iş değiştirecekseniz mesleki tatmin ve mali konular arasında hep bir dengeniz olsun. Dengenin oranı size kalmış.
Ben iş görüşmelerinde adaylara absürt olabilecek sorular sorarım.
Mesela hobisi olup olmadığını sorarım. Bir keresinde yarasa besleyenle bile karşılaşmıştım. Adayın işe alınmama gibi bir durum olmadı bu hobisinden dolayı. Sonra kendi işini kurmak için ayrıldı ve hala görüşüyoruz. Amacım hobileri öğrenmek değil tabi ki, hobisi olan insan bana göre zamanını yönetebiliyor demektir. En az “bilgisayar yanlış yaptı” cümlesi kadar delirtir beni “zamamın yok” cümlesi. Burada yanlış anlaşılmasın iş-yaşam arası denge konusunda konuşuyorum. Zamanım yok diyene, her zaman, önce gününün kaç saat olduğunu daha sonra da Atatürk’ün bir gününün kaç saat olduğunu soruyorum.
Veya en son okuduğu meslek dışı kitabı sorarım. Pi sayısını sorarım. Şaşırdınız değil mi? Pi sayısı da nereden çıktı? “Pi’nin büyüsü” diye kitap var, gidebildiği yere değil kitabın bittiği yere kadar yazmışlar o kadar uzun yani. Virgülden sonra kaç haneye ihtiyaç duyduğunu bilen kişi iyi bir mühendistir bence. Pi bazen 3 ‘dür bazen 3,1 bazen de 3,1416.

İş Arkadaşları ile ilişkiler
Dünyadaki çok ufak olan mutlu bir azınlıktan değilseniz eğer, okul bitirdikten emekli olana kadar çalışmak zorundasınız. (Tabi ki öğrenciliğinde de çalışanlar olduğu gibi, daha erken ipini koparabilenler de var. Onları da göz ardı edemeyiz.) Basit bir mühendislik hesabı yaparsanız göreceksiniz ki, maalesef sevdiklerinizden daha çok çalışma arkadaşlarınız ile vakit geçireceksiniz. Tabi ki günümüzde ev-ofis kavramı popülerleşmeye başladı ama imalat konularında çalışacak mühendislerin evlerden çalışmasına daha çok var diye düşünüyorum. Çalışma arkadaşlarınızı sevmek zorunda değilsiniz ama onlara saygı duymalısınız. Severseniz tabi ki daha güzel olur.
Tecrübeli iş arkadaşları ile çalışmak ayrı bir yetenek gerektirir. Tecrübeyi küçümsediğim yok, dünün bilgisi bugünün sorunları çok hızlı çözebilir. Ama sürekli değişen dünya da güçlü olanlar değil adapte olanlar kazanırlar. Bazen tecrübe gelişmenin önündeki en büyük engel olabilir. Tecrübeli arkadaşların tecrübelerini küçümsemeden, sorularla onların da yaptıkları işleri sorgulamalarını sağlayabilirsiniz. O zaman dünün tecrübesi yarının çözümüne fayda sağlar.

Son Sözler
Yıllar önce kendime bir çalışma anayasası yazmaya başlamıştım. Yıllar içerisinde yaşadıklarımla hatta bazen sosyal medya da gördüğüm bir sözle gelişmeye devam ediyor. Ama hala ilk maddesi değişmedi;
Heraklitos’un ünlü sözü : “Mutluyken söz, üzgünken karar ve sinirliyken cevap verme”.
Diğer birkaç maddeleri de;

  • Bilmediğini ama bilgiye nasıl ulaşılacağını bilmek kadar neyi ne zaman ihmal edebileceğini bilmekte bir o kadar önemli. (Pi sayısı örneği)
  • “Haddini bilmenin en iyi yolu onu zorlamaktan geçer.”

“Çalışmak güzel bir şey olsaydı, üzerine para vermezlerdi.”

Maalesef bu gerçeği hiç unutmamak gerekiyor. Daha önce de belirtiğim gibi, çok şanslı bir azınlıktan değilseniz (bunları okuduğunuza göre değilsiniz) maalesef öyle ya da böyle çalışmak zorundayız. “Sevdiğiniz işi yapamıyorsanız, yaptığınız işi sevin.” geyiğine de girmeyeceğim.
Her iş kendi içinde keyifli olduğu kadar keyifsiz şeyler barındırır. Maalesef insanoğluna göre en zor ve sıkıntılı hep kendi işidir. Tabi başkalarının yaptığı da en kolay iş. Ben, her yaptığım işte keyif alabileceğim, yeni şeyler öğrenebileceğim ve verdiğimle aldığım arasında bir denge kurabildiğim işler yaptım ve yapmaya devam ediyorum.
Bir ucu boklu değneğin bir ucunu kaldırdığınızda diğer ucu da kalktığından olsa gerek yaptığım işlerde hiç keyifli olmayan birçok anda yaşıyorum. Ben bardağın dolu tarafına bakmayı seçiyorum. Hatta bu aforizmam ile taçlandırdım.

Çalışıyor olsaydım, çalışmazdım.”

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Dip Not: Kapak fotoğrafı 2003 Yazı Italya Napoli’de Elasis’de Doblo 4×4 yapmaya çalışan mühendisler. (temsili değil, gerçek) O kadar gülmeyin ciddi bir fotomuz olsun demiştik eldeki en ciddi resim bu…

Read More

27 Eyl Probleme Giriş 101

Bir problemi olmayanız var mı? Sanmıyorum. Tabi ki benim de çözdüğüm, henüz çözemediğim ya da hiçbir zaman çözemeyeceğim problemlerim var. 40’lı yaşlarımın başında, problem üzerine bir şeyler yazmaya çalışmıştım. O zaman yazdıklarımı son beş yılda deneyimlediklerimle gözden geçirerek buradan sizlerle paylaşmak istedim.

Her zamanki gibi, toz ve gaz bulutundan başlayacağım yazıma: Tanım.
Bloğuma yazmaya başladığımdan beri, bunu bir adet haline getirdim ve birçok seferinde çok iyi bildiğimi zannettiğim kavramlarda bile, anladığımı sanıp kullandığım ile tanımı arasında farklar görmekteyim. Bunu bir eksiklikten daha çok dil bilgimi geliştirmek için fırsat olarak görüyorum.
Neyse fazla uzatmadan devam edelim; internette kısa bir arama yapınca, birbirini farklı yönden destekleyen birçok tanıma rastladım. Bu tanımları, yıllar önce katıldığım bir eğitimde not aldığım basit, yalın ve o derece de güçlü tanımla harmanladım:

“Problem, birinin çözmesi gereken ve çözmesi için çaba harcaması gereken, istediğimiz sonuçla elde ettiğimiz sonuç arasındaki farkıdır.”

Tofaş’da iş başı yaptıktan kısa bir süre  “Problem Çözme Teknikleri” eğitimi aldım. Meslek hayatımda okul dışında aldığım ilk eğitimdi. Benden yaşça tecrübeli bir mühendisin, sunuları asetata basıp, tepegöz ile sunduğu ve kurs bitiminde ise bu sunu sayfalarından saman kağıdına çok amatörce hazırlanıp, basılmış bir kitapçık olarak verildiği eğitim.

20 yıla aşkındır bu kitapçık hala benimle birlikte her yeni işyerime geldi. Birçok genç mühendisle bunu paylaştım, iki şart karşılığında; orijinal dokümanın bana gelmesi ve zamanı geldiğinde onların da benzer şekilde bu dokümanı tecrübeleri ile beraber genç mühendislerle paylaşmaları.

İlerleyen yıllarda problem çözme teknikleri üzerine birçok eğitime katıldım, araştırmalar ve uygulamalar yaptım. Hatta Ford Köln Fabrikasında, 6 Sigma Karakuşak eğitimi aldım. Laz fıkrası gibi Avrupa’nın farklı ülkelerinde gelen farklı deneyimlere sahip kişilerle 6 aya yayılan 4 haftalık bir eğitimdi. Eğitim sonunda Amerikalı Uzman Karakuşak Ustam ne düşündüğümü sormuştu: Proje Yönetimi, Minitab kullanımı ve üniversite de gördüğüm ama ilk defa burada kullandığım Hipotez Testleri dışında Tofaş’ta aldığım eğitim üstüne çok bir şey koymadığını söylemiştim. Geriye doğru baktığımda hala aynı şeyi söyleyebiliyorum. 6 Sigma Metodolojisini küçümsediğim sanılmasın. Aynı kavramlar bazen ufak tefek makyajlarla ama farklı isimlerle sunulabiliyor piyasaya tekrardan. Bunu ben demiyorum, Dilbert söylüyor.

Dilbert abiye söz vermişken, hakkını da vermek lazım. Meslek hayatımda yaşadıklarıma gülmeyi öğretti bana. Yıllar önce bir yerde okumuştum; Dilbert çizgi karakter değil iş hayatının belgeseli diye yazmışlardı. Bu yıl bitmeden bir Dilbert yazısı yazmayı planlıyorum, bilmeyenlerin onunla tanışması ve bilenlerin ise tekrardan yaşadıklarına tebessüm etmeleri için.

Bu kadar teknik bilgi yeterli diye düşünüyorum. Daha fazla bilgi ve kaynak için bir mesaj uzağınızdayım, çevrimiçi kütüphanem her arzulayana açıktır.
Ne demiş Edip Baba;

Sen Karanfile eğilimlisin, alıp sana veriyorum işte
Sen de bir başkasına veriyorsun daha güzel
O başkası yok mu bir yanındakine veriyor
Derken karanfil elden ele.

Bilgi paylaştıkça güzel…

Her birey veya her organizasyonun ortak özelliğidir problemlere sahip olması. ‘Benim bulunduğum yerde problem olmaz’ diyen bir Genel Müdürün kısa bir sürede işinden olma sebebi bile olabilir, varlıklarını yok saymak. Kuruluşların başarısı nicelik olarak azlığı veya nitelik olarak zorluğu ile değil yıllar içinde tekrar edip etmediği ile ölçülür.

Hayatımız da böyle değil mi, “Ben tek siz hepiniz” der gibi, hayatın zorluklarla ve problemlerle sadece bizi sınadığını düşünürüz.. Ama aslı öyle değil, bunu biliyoruz ama kurban olmak ve mazlumu oynamak daha kolay geliyor.
Bu sene 45 yaş ve 20 yıl çalışma hayatını bitiriyorum. Bu sene de ne seneymiş be. Umarım gelen gideni aratmaz. Alın size bir potansiyel problem daha. Hemen aklıma Murphy’nin ünlü vecizi geldi;

“Problemlerinizi çözerseniz, problemleriniz çözülür.”

Verdiğim bir eğitimde doğaçlama bu cümleyi kullanmıştım, bunu söylemeyi planlamıyordum ama ağzımdan çıkmıştı bir kere. O anda bir es verdim sunumuma, çünkü çok saçma gelmişti ilk başta.

İlk okuduğunuzda, size çok basit ve saçma geldi değil mi? İsterseniz bir daha okuyun.

“Problemlerinizi çözerseniz, problemleriniz çözülür.”

Karşılaştığınız problem ne olursa olsun, uygulayacağınız metot ne olursa olsun, hiç bir zaman unutmayın;

“Problemlerinizi çözerseniz, problemleriniz çözülür.” Kimse sizin yerinize probleminiz çözemez, ancak siz çözebilirsiniz probleminizi. Çözümünüz en doğru çözüm mü olur onu bilemem ama probleminizi çözmüş olursunuz.

Tabi ki problemlerinizi çözerken Einstein’ın ünlü sözünü unutmamak gerekir;

“Karşı karşıya kaldığınız aşılması zor sorunları, mevcut düşünce yapınızla çözemezsiniz. Çünkü bu sorunlar, mevcut düşünce yapınızın ürünüdür.”

Yani başka bir deyişle;

“Aptallığın en büyük kanıtı; aynı şeyi defalarca yapıp farklı bir sonuç almayı ummaktır.”

Peki her problemi çözebilir miyiz? Aslında bunu da insan zamanla kan ve gözyaşı ile öğreniyor ama hiçbir zaman bildim, oldum diyemiyor.
Tirsan Kardan’da çalışırken Yusuf Tantekin’le kısa bir süre de olsa çalışma şansına sahip oldum. Yusuf Abi, hem üniversiteden Celal Kardeşimin akrabası idi hem de ODTÜ’lü bir duayen mühendisti. Sabahları işe erken gelirdik ikimizde ve mesai başlayana kadar odasında çay eşliğinde sohbetlerimiz olurdu.
Bir sohbetinde bana her yöneticinin İskender’in kılıcına sahip olması gerektiğini söylemişti.

“Çünkü bazı düğümler çözmek için değil kesmek içindir” demişti.

Peki hangi düğümü çözmeye çalışacağım, hangisini keseceğim diye sorduğumda ise, yanlış düğümleri kesip yanlış düğümleri çözmek için zaman harcadıkça öğreneceksin dedi. Öğrendim mi? Bilmiyorum.

Işıklar içinde Yusuf Abi.

Düğüm demişken La Edri’nin rastladığım bir sözü geldi aklıma, sanırım Yusuf Abi’de ondan atıfta bulunuyormuş.

“Bazı düğümler çözün diye değil, kesip atmanız gereken yeri görün diye düğümdür.”

Problemlerle karşılaştığınızda bakış açınızda çok önemli, problemlere problem olarak değil olasılıklar olarak bakmaya başladığınızda fırsatları görmeye başlarsınız.

Dünya Ekonomik Forumunun bir paylaşımında rastlamıştım 2020 yılı için en önemli 10 yetkinliği sıralamış, listenin ilk sırasını “Karmaşık Problem Çözme” almış. Sorgulama yeteneği ile problemleri çözmenize yardımcı olabilecek “Eleştirisel Düşünce” , verinin bilgiye dönüşmesini sağlayacak “Bilişsel Esneklik” ve “Karar Verme” de bu listenin maddeleri içinde. Problemlerle boğuşurken sadece süreçlerle değil ayrıca insanlarla da etkileşimimiz olur. “İnsan Yönetimi”, “İşbirliği”, “Duygusal Zeka” ve “Müzakere” maddeleride bu etkileşimde bize en büyük desteği sağlayacak yetkinliklerdir. 1+1 2’den büyük yapabilme fırsatı sağlar.
Merak edenler için diğer yetkinlikler ise “Yaratıcılık” ve “Hizmet Odaklılık”.

 

Problemsiz bir hayat düşler ve dileriz. Hatta problemlerimizi göz ardı ederek yok olmalarını bekleriz.  Ama böyle bir şey mümkün değil. Bence Bruce Lee’ye kulak vermek lazım.

“Kolay bir hayat dilemeyin. Zor olana dayanabilecek güç isteyin”

Herkese problemsiz bir hayat dilemek isterdim ama gerçekten buna ne muktedirim ne de böyle bir şeyi kimsenin isteyeceğini sanmam. Problemler size fırsatlar suna eğer bakış açınızı değiştirirseniz, ve sizleri  güçlendirir onları çözer ya da kabullenirseniz. Nietzche Baba boşuna mı dememiş “Beni öldürmeyene beni güçlendirir” diye.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

20 Eyl Okulun İlk Günü

Yarın okullar açılıyor ya da açılıyor gibi yapılıyor. Çocuğu olan ya da okul giden yakını olan her birimizi bir endişe aldı gidiyor.  Sanki virüsün yayılmasının tek nedeni okullar olacakmış gibi açılmasın diyen büyük bir çoğunluk var.

Haksız da değiller, virus okulların açılması ile yayılabilir. Ama zaten yayılmıyor mu?

Eğer bu korkuyu taşıyorsak aslında bu korkuyu yaratanın bizler olduğunu kabul ederek başlamalıyız konuşmaya. Normalleşme diye adlandıralan süreçte politikacısından, sokaktaki vatandaşa kadar hiç kimse basit kurallara uymadığı için bu haldeyiz. Okulları açmayarak çocuklarımızı korumayı düşünürken, eğitim eşitliğinin olmadı bir ülkede birçok çocuğun çevrimiçi derslere katılamadığını ve daha da kötüsü çocuklarımıza okulda dersler dışında verilen birçok sosyal becerinin artık verilemiyeceğini göz önüne almıyoruz. Güvendiğimiz genç neslin eğitim seviyesinden şikayet ederken şimdi o seviyeden de bahsedemez olacağız. Aynalarımızla yüzleşmeliyiz. Bunun asıl suçlusu bizleriz.

Neyse daha fazla sıkmayım kimseyi, zaten her birimizin derdi boyunu aştı. Bugün okulun ilk gününün bana ne ifade ettiği üzerine birşeyler paylaşmayı planlıyorum.

İlkokulda okulun ilk günü kavramı eğitim hayatımın diğer evrelerinden farklıdır. Bizim zamanımızda özel ilköğretim okulları olmadığından genelde herkes mahallesindeki en yakın okula giderdi. Bu nedenle olacak ki, okullar kapanınca da arkadaşlarınızı görmeye devam ederdiniz. Tabi ki bazı istisnalar olurdu; okulların kapanması ile yazlığa gidenler gibi. Kuşadası’nda okumanın avantajı olacak bizde yazlığa giden çok yoktu. Yazlık dediğimizde en fazla  sahil Siteleri idi, yani bir dolmuş yolculuğu uzaklığında.

Ama ortaokula İzmir’de başlayınca işler biraz değişti. Sınıf arkadaşlarım İzmir’in farklı semtlerinden hatta il ve ilçelerden geliyorlardı. Değil tatillerde, hafta sonları bile İzmir’de olmayanlar vardı. Bende orta ikiye kadar her hafta sonu Kuşadası’na giderdim. Ama orta iki ile beraber İzmir’de zaman geçirmek daha cazip gelmeye başlamıştı.

Tatile girerken bir daha okul açılmasın diye girerdim ama yaz tatilinin sonuna doğru tatlı bir heyecan alırdı beni: tekrardan arkadaşlarımı görebilmek. Sonuçta 3 ay boyunca bazı istisnalar dışında arkadaşlarımdan gerçekten bihaber olurdum. Bırakın görüntülü konuşma ya da houseparty imkanlarını telefonla görüşme imkanı bile kısıtlı idi.

Okullar açılmadan bir hafta önce Kuşadası’ndan İzmir’e günübirlik gelinir, okul kitapları ve kıyafetler alınırdı. O gün okula uğrandığında eğer bir arkadaşa rastlanırsa sanki yıllardır konuşmuyormuşuz gibi sohbet edilir ve bu arada anneden “sanki buraya kendime kitap almaya geldim” diye fırça yenirdi.

Okullar açılmadan cumartesi günü İzmir’e kesin dönüş yapılırdı. O dönüşde arabanın bagajı daha da tıkabasa doldurulurdu. Babam İzmir-Kuşadası-İzmir güzergahında her seferinde tıkabasa bagajla gelmemizden hep müzdaripti. Ama çok iyi bagaj yerleştirirdi. Bence kız çocukları olan babaların oğullarına öğrettiği birşey bagaj yerleştirme sanatı. Bende ondan öğrendim bu sanatı.

Cumartesi İzmir’e gelince hiç sevmediğim bir etkinlik vardı: Berbere gitmek. Nedeni bilmiyorum ama berbere hep son gün gidilirdi. Pazarları berberler tıpkı kırtasiyeler gibi kapalı olduğundan “last minute” tüm etkinlikler cumartesiye sığdırılırdı. Oysa cumartesi arkadaşlarla buluşma fırsatı varken berbere, kırtasiyeye gitmek ne büyük zulümdü.

Pazar akşamı ise tatlı bir telaş alırdı, “Bizimkiler” dizisinden önce banyo yapılacak ve yarın giyilecekler ile çanta hazırlanacak. Pazartesi sabahı kalkmak ise zulmün devamıydı. Kalkana kadar işkence devam ederdi ama bir kere uyandık mı da tatlı telaş uykusuzluğa çare olurdu. İlk gün okula erken gitme arzusu dolu olurdum. Diğer günler ise tahmin edeceğiniz gibi.

Erkenden okula gelirdim, derslere girmek için değil tabi ki, arkadaşlarımı görmek ve onlarla özlem gidermek için. Ne kadar erken gidersek o kadar çok sohbet edebilirdik. Okul yolunda aynı sınıfta olmasak bile aynı güzergahı kullanan okul arkadaşlarımla da denk gelirdim. Keyifle sohbet ederek o yolu yürürdük. Sözde her sene 1 yaş daha büyümüş olarak gelirdik ama hiç de öyle olmazdı.

Bayrak töreni ile sınıflara dağılırdık. Herkeste bir yer kapma telaşı olurdu. Şimdi hocalarımı daha iyi anlıyor ve daha çok acıyorum. Okulun ilk günleri bizden ne çekerlerdi. Çok iyimser olmuşum yazarken fark ettim, sadece ilk gün diyerek.

Saint Joseph öğrencilerinin okulun açıldığı güne ait özel bir yer daha vardı: Manisalı Kebab. İstisnasız okulun açıldığı ilk gün ve hatta mezun olduktan sonra geldiğimiz okul açılışları ve özel günlerde kesinlikle öğle yemeği orada yenirdi ve ısrarla sosa banmak için ek pide söylenirdi.

Okul açıldığına ve ek pideli Manisa Kebab yendiğine göre artık okul tatile girebilirdi.

Tabi ki Alsancak’ta 80’lerin sonu 90’ların başında öğrenci olmanın çok keyifli yanları da vardı. Çok detaya girmeyeceğim sonuçta bir çocuk yetiştiriyorum kötü örnek olmak istemem :). Ama Mahmut Abi-İstanbul Burger ve efsane Martin Burgeri, 32-70 , Ayşe, Big Boss, Sembol Kafe dersem muhtemelen dostlarım ne demek istediğimi anlarlar.  Mehmet Taylan kardeşim İzmir’den uzak yaşadığı bir dönemde, bir gece rüyasına giren bir esnaf sayesinde uyuyamayıp bir yazı yazıp bizlerle paylaşmıştı. Kime okusam kendinden bir parça buluyor. Aklına ve kalemine sağlık Memom.

Okulun ilk haftası öğle tatillerinde ve okul çıkışlarında yapılacak rituelik etkinliklerde vardı tabi ki; Öğle tenefüsü zilini çalmasıyla koşturarak okuldan çıkılır ve o zamanların alışveriş merkezi kabul edilebilecek Vakko’nun üst katına çıkılır ve Vakkorama’da amaçsızca gezilirdi ya da Efes Pasta Fırınına Sundae yemeğe gidilirdi. Dönüşte ise Efes pastanesinin önünden geçerken “Genç Kız Rüyası” adlı tatlı üzerine espriler yapılırdı. İlk hafta kesinlikle bir öğlen fil pizzadan dilim pizza ya da hotdog yer ve Ice Slush içilirdi. Sonbaharın sonuna kadar Ice Slush servisi devam ederdi. İlkbaharda tekrar vitrinde görünmesi yaz tatilinin yaklaştığının habercisiydi.

Okul yolu da başka bir macera idi. Okula başladığımda Kıbrıs Şehitleri trafiğe açıktı ve kaldırımsı birşey vardı oradan yürürdük. Erdal Bakkalın yerinde hep bakkal vardı ama adı Erdal Bakkal’mıydı hatırlamıyorum. Watson’un olduğu yere gelmeden bir büfe vardı ve harika muzlu süt yapardı. Karşısından ise Geyik Tuhafiye adlı oyuncakçı vardı ve bilimum şaka oyuncakları alırdık oradan. Mehmet Taylan bir keresinde koku bombasını bizim apartman girişine atıp kaçmıştı. Sonra ona ne yaptım hatırlamıyorum. Ama o kesin hatırlıyordur. Geçen sene Geyik Tuhafiyenin sahibine Kızlarağasının orada bir oyuncakçıda rastladım, dükkanı kapattıktan sonra orada çalışmaya başlamış. Benim onu hatırlamam değil ama onun beni hatırlaması çok keyif vericiydi. Dantel sokak ise günümüzün korkuevi oyunuydu bizim için, korku içinde o sokaktan geçip 2.Kordona geçerdik. İlk hafta bir öğlen dönerciler sokağında dönere dalıp devamında Amerikan Pazarı ziyaret ile tamamlanırdı. Tahmin edersiniz Amerikan Pazarı yani esas adıyla Kervan Pazarı o zaman bugünkü gibi değildi, geçenlerde bir ziyaret ettim ama o zamanki duyguları hissedemedim.

Okulun ilk haftası yapılacak listesinde bir madde daha vardı. Kordon’a gidip toplu halde apartmanların tepesine birşey varmış gibi bakarak arkamızda anlamsız bir topluluk oluşmasını sağlamak ya da zillere basıp kaçmak. Bunları yaparken kaç yaşında olduğumuzun önemi yoktu kaç yaşında hissetiğimizin önemi vardı. Tahmin edeceğiniz üzere uzun bir süre devam ettik, belki hala devam da ediyor olabiliriz. Arkamızda kalabalık toplanmasında önemli bir etken vardı, Kordon boyu bu zamanki gibi doldurulmuş değildi. Araç yolunun bitiminde bir kaldırım sonra da deniz.

Alsancak’ta 80’lerin sonu 90’ların başında çocuk olmak başlıca bir yazı konusu, ve o günleri yaşadığım dostlarımdan da onay aldıktan sonra bir yazı elbette gelecek  ama bir anımı anlatmadan geçemeyeceğim. O zaman çok pis kokardı Körfez ama Kordon’da dolaşmak ya da bir yerlerde oturmak daha keyifliydi. Bir cumartesi öğleden sonra Bigboss’da otururken denizden biri çıktı yanında bir dalgıçla. Körfezde yelken yarışları vardı ve bir yelkenci ufak bir kaza geçirmiş ve yüzerek sahile çıkmıştı. Hayretler içerisinde o suda nasıl yüzdüğünü ve şimdi nasıl koktuğunu konuşurken aramızda, bize el sallamaya başladı. Kendisini çok iyi tanıyorduk ve çok da severdik hala da seviyoruz. Kim olduğunu söylemeyeceğim. O kendini bilir. Ama zulüm orta-1 de voleybol antremanları ile başladı diyebilirim.

Okulun açıldığı haftanın sonuna kesin buluşma ayarlanırdı. Bu buluşma yeri ise tabi ki Sevinç Pastanesinin önü olurdu. Buluşma saati bildirilir ve buluşulurdu. Kimseyi nerdesin diye arama veya konum gönderme şansımız yoktu. Uzun zamandır görmediğimiz arkadaşlarımızla, onlar da başkalarını beklerken, karşılaşabilirdik. Buluşma saati genelde 12 olurdu, 1430 seansına İzmir Sinemasına yemek yedikten sonra gidebilmek için. Buluşmaya herhangi bir nedenle geç kalan beklenmezdi ama geç kalanda nerede olduğumuz bilir ve bizi bulurdu. Teknolojik olarak daha geri olsak da günümüzden daha başarılıydık.

Kızım okula gitmek istemediğini söylediği zamanlarda keşke yerinde olsaydım derim hep. İnsan yaşadıklarının değerini hep sonra anlıyor ama geç oluyor haliyle.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

30 Ağu Ağustos’un 30’u

Onlar ki toprakta karınca,

                                   suda balık,

                                                havada kuş kadar

                                                             çokturlar;

korkak,

            cesur,

                     câhil,

                             hakîm

                                      ve çocukturlar

ve kahreden

                 yaratan ki onlardır,

destânımızda yalnız onların mâceraları vardır.

Bugün Ağustos’un 30’u: Bugün Zafer Bayramı…
Önce bilmeyenlere, unutanlara ve tekrar hatırlamak isteyenlere yönelik tarihsel bilgimizi verelim.
1922’de Dumlupınar’da Başkomutan Mustafa Kemal’in önderliğinde zaferle sonuçlanan Büyük Taaruz’u anmak için ilk kez 1924’de “Başkumandan Zaferi” olarak kutlanmaya başladı. 1926’dan itibarende ise Zafer Bayramı olarak kutlanmaktadır.

Çocukken yaza geldiği için kutlamayamadığımızdan olsa gerek 23 Nisan, 19 Mayıs ve 29 Ekim gibi değildi.
O zamanlar çocuk aklımla, Atatürk 23 Nisan’ı Çocuklara, 19 Mayıs’ gençlere, 30 Ağustos’u askerler ve 29 Ekim’i de geri kalanlara armağan etmiş diye düşünürdüm.

Çocukluğumdan hatırladığım bir anı da, seyredip sonra sanırım amcaoğlum Şefik’le canlandırmaya çalıştığımı o efsane film: İlk çekimi 1932 Muhsin Ertuğrul ve ikinci çekimi 1966 Ertem Eğilmez imzalı “Bir Millet Uyanıyor”. Filmde Kartal Tibet, Erol Taş, Danyal Topatan, Munir Özkul ve İhsan Yüce olan film.
Mahkeme sahnesini ve köy meydanında idama götürülürken “Ankara’nın Taşına Bak” söyleyişlerini  her seyrettiğimde hala burnumun direği sızlar, duygulanırım.  Filmi seyrettikten sonra amcaoğluyla beraber salondan arka odaya ellerimiz arkadan bağlı bu marşı söyleyerek yürümüştük. İlmekte hazırlamıştım boynumuza geçirmelik, ama Naduş durumu anladı ve müdahale etti.

Ama yıllarla beraber, milli bayramların bir millet için ne demek olduğunu daha iyi anlamaya başladım. Hatta kendimce 19 Mayıs, 23 Nisan, 30 Ağustos ve 29 Ekim’i daha iyi anlamladırdım. Kendi içerisinde öyle tutarlılar ki;
– 19 Mayıs Bağımsızlık fikrini ve geleceği,
– 23 Nisan sistemin temellerini.
– 30 Ağustos bu fikir, temel ve vatan için iradeyi ve mücadeleyi; tıpkı Nazım’ın dediği gibi;

98956 tüfek
ve şoför Ahmet’in üç numrolu kamyonetinden
yedi buçukluk şnayderlere, on beşlik obüslere kadar,
bütün âletleriyle
ve vatan uğrunda,
yani, toprak ve hürriyet için ölebilmek kabiliyetleriyle”

– 29 Ekim ise, Sistemin bütününü ve vizyonu temsil eder.

19 Mayıs haricinde hiçbiri sembolik bir gün değildir. 19 Mayıs yerine Havza Genelgesi ya da Erzurum Kongresi  tarihlerileri de alınabilirdi. 19 Mayıs tarihi, TBMM açılışına kadar giden süreci başlatan ilk adım olmasıyla da tarih olarak hiç sırıtmıyor bence.

30 Ağustos’u tam olarak anlamam aslında bir şiir kitabı ile oldu. Hangisi olduğunu anlamış olmalısınız şu ana kadar: Nazım Hikmet’in “Kuvayi Milliye Destanı”
Yok ben şiir kitabı okuyamam diyenlerdenseniz -trajikomik olan en fazla şiir yoğunluklu caps paylaşımı en çok bu kesim yapıyor- o zaman Kurt Kurtcebe’nin çizgileri ile bir çizgi roman gibi de okuyabilirsiniz.
Ben bu güne kadar İstiklal savaşını ve kahramanlarını daha güzel anlatan bir kitap görmedim. Hele bir Mustafa Kemal tasviri vardır ki:

Dağlarda tek
                    tek
                         ateşler yanıyordu.
Ve yıldızlar öyle ışıltılı, öyle ferahtılar ki
şayak kalpaklı adam
nasıl ve ne zaman geleceğini bilmeden
        güzel, rahat günlere inanıyordu
ve gülen bıyıklarıyla duruyordu ki mavzerinin yanında,
birdenbire beş adım sağında onu gördü.
Paşalar onun arkasındaydılar.
O, saatı sordu.
Paşalar : «Üç,» dediler.
Sarışın bir kurda benziyordu.
Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı.
Yürüdü uçurumun başına kadar,
eğildi, durdu.
Bıraksalar
ince, uzun bacakları üstünde yaylanarak
ve karanlıkta akan bir yıldız gibi kayarak
Kocatepe’den Afyon Ovası’na atlıyacaktı.

Nazım Hikmet kitabı bitirdiğinde altına bu şiiri nerede ve ne zaman yazdığını da belirtmiş.
939 İstanbul Tevkifanesi,
940 Çankırı Hapisanesi,
941 Bursa Hapisanesi.

Bu hafta, 30 Ağustos kutlamalarına yönelik tıpkı geçmiş yıllarda olduğu gibi, gereksiz birçok tartışma oldu. Ben ise geç bir saaatte yatsam da sabah erkenden kalkıp bunları yazmak istedim. Milli bayramlar otoritenin isteği ile kutlanmaz, halk sahip çıktığı için kutlanır ve yaşatılır.

Dün akşamdan bayrağımızı astık hemen balkona, sonra bugün için “Kurtuluş” dizisini seyretmeyi planlıyorum. Eskiden bugünlerde zaten televizyonda yayınlanırdı, aramama gerek kalmazdı. TRT arşivine baktım ama bulamadım sadece en güzel sahneler bölümü var. Bu bilgi çağında bulamama gibi bir şansınız yok eğer ararsanız.

Yazımın son sözü ise Mehmet Akif’ten;

“Allah bir daha bu millete İstiklal Marşı yazdırmasın.”

 

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

16 Ağu Aydın

En son yazımı 18 Temmuz’da yayınlamışım. Sıcaklardan olsa gerek son bir aydır, yazılar bir türlü tamamlanmadı. Bir sürü taslak yazı oluştu ama elim bir türlü gitmedi klavyeye. En sonunda artık bu tembellikten kurtulmalıyım diyerek silkelendim ve ekranın başına oturdum. Daha pişmemiş olanlar yerine yeni bir şeyler yazarak geri dönmek istedim.

Başlık sizleri yanıltmasın sakın, ne arkadaşım Aydın’ı ne de memleketim Aydın’ı yazacağım. Aydın kavramını yazmak istedim. Bunu yazmaya beni iten ise Ustam Cüneyt’in bir dost sofrasında okuduğu Rıfat Ilgaz’ın “Aydın mısın” şiiridir. Şiiri aşağıda paylaşıyorum bilmeyenler ya da tekrar okumak isteyenler için. Dürüst olmam gerekirse, o ilk dinlediğim akşama kadar, Rıfat Ilgaz’ın Hababam Sınıfı haricindeki eserlerinden haberdar değildim.

Kilim gibi dokumada mutsuzluğu
Gidip gelen kara kuşlar havada
Saflar tutulmuş top sesleri gerilerden
Tabanında depremi kara güllelerin
Duymuyor musun

Kaldır başını kan uykulardan
Böyle yürek böyle atardamar
Atmaz olsun
Ses ol ışık ol yumruk ol
Karayeller başına indirmeden çatını
Sel suları bastığın toprağı dönüm dönüm
Alıp götürmeden büyük denizlere
Çabuk ol

 

Tam çağı işe başlamanın doğan günle
Bul içine tükürdüğün kitapları yeniden
Her satırında buram buram alın teri
Her sayfası günlük güneşlik
Utanma suçun tümü senin değil
Yırt otuzunda aldığın diplomayı
Alfabelik çocuk ol

Yollar kesilmiş alanlar sarılmış
Tel örgüler çevirmiş yöreni
Fırıl fırıl alıcı kuşlar tepende
Benden geçti mi demek istiyorsun
Aç iki kolunu iki yanına
Korkuluk ol.

 

Aydın ne demek? Internette bir araştırma yaparsanız, Aydın ili hakkında bilgiler dışında bu tanımları bulabilirsiniz.

  • Genellikle öğrenim görmüş, çok okumuş, kültürlü, bilgili, görgülü, ileri ve açık düşünceli, kendisi aydınlanmış olduğu için çevresini de aydınlatabilecek nitelikte olan (kimse). Entelektüel, Münevver.
  • Işık alan, ışıklı, aydınlık, pırıltılı.
  • Kimi zaman kutlu, uğurlu anlamında kullanılır.

Maalesef sanatçı gibi aydın kavramınında içini boşaltık. Televizyon ve sosyal mecralarda, sadece iyi öğrenim görmüş ve konuşurken yabancı kavramlar kullanan (herhangi bir dilde) herkese aydın diyoruz. Farklı zamanlarda yaptıkları konuşmaları art arda dinlerseniz, vizyonsuzluklarını ve tutarsızlıklarını hemen anlarsınız. Gerçekten aydınlar var bizleri aydınlatan ama maalesef reytingleri düşük olduğundan günümüzde onları kolay kolay göremeyiz.

Ekşi sözlükte Aydın başlığında çok hoş maddeler okudum:

  • Birçok örnekte görüldüğü üzere (maalesef) dibine ışık vermeyen mum
  • Kendi başına ışık kaynağı olmak yerine, gelen ışığı yansıtma yolu ile aydınlatmak istediğinden, ancak bu kadar olabilmiş entelektüel erbab.

Bunları yazarken İlhan İrem’in “Görüşmeyelim” şarkısının sözleri  geldi aklıma;


Aydınlar post peşinde, herkes düzene uydu
Geriatrik yazarlar, artık ödüle doydu
Ne bir hassas terazi ne bir küçük ışıltı
Kantarın topu kaçtı bu beni yola koydu
Böyle başa bu traş, bu çocuk şarkıları
Türk popu hamle yaptı, sağır sultanlar duydu
Dostlarım da değişti, metamorfoz sancısı
Al takke&ver külahla, başka yolun yolcusu

Yükselen değerler&eğilimler, cilalı imaj devri
Yeni dünya düzeni, kaç perdelik komedi?
Kahkahalar doğadan, kahkahalar yeşilden
Olan oldu ya, konuşun, ahkam kesin çevreden

Bu nasıl katastrof’sa buda öyle koridor
Karanlıktan ışığa ve sevgiye gidiyor
Bitmeyen bir karnaval, bitmeyen bir merasim
Siz, bütün palyaçolar, artık görüşmeyelim.

 

Sadece eğitim almış ve çok okumuş olmak birini aydın yapar mı? Bence yapmaz. Okuduklarını içselleştiremiyorsa ve dogmalarına karşı savaşamıyorsa; kütüphaneler okusa, üniversiteler bitirse ne yazar.

Kendi ışığını bulamadıysa nasıl başkalarına ışık olabilir ki. Vicdanı yoksa bu tüm okudukları, gördükleri ne işe yarar.  Vicdan ki Viktor Hugo’ya göre “tanrının içimizdeki sesidir.” Bu sesi duymuyorsa nasıl adil olabilir ki.

Çevremizde şehirlerin kimliklerini kaybettiğinden, çevresel bozulmadan şikayet eden birçok tanıdığımız vardır. Bunların çoğu da farklı dünya görüşlerinde, iyi eğitim almış, entelektüel ve aydın diyebileceğimiz kimselerdir. Buraya kadar bir sorun yok tabi ki. Bu onlardan beklediğimiz bir davranış ama bu çevreden birçok kişi de kat karşılığında zeytinlik ya da tarlalarını müteahite vermiş ya da doğayı katlederek kendilerine bir ev yaptırmışlardır. Bu tür insanlar için oportünist dememiz gerekirken aydın dememiz gerçekten trajikomik.

Hasan Ali Yücel, milli eğitim bakanı iken oğlu Can Yücel’i burslu yurtdışına göndermedi. Bilinenin aksine oğlunun yakın arkadaşı Prof. Dr. Gazi Yaşargil’e de burs verilmedi. Gazi Beyle yapılan bir söyleşiyi okumuştum. Hasan Bey ne Can’a ne de Gazi’ye burs verdirmedi ama Gazi’den Can’ı İngiltere’ye gitmesine ikna etmesini rica etti. Bu kadar negatif bir yazıya Aydın bir örnek vermeden bitirmek istemedim.

Aydın etrafını aydınlatırken, bir mum gibi kendini de yakar ve bitirir. Fedakarlık, aydının olmazsa olmazıdır. Tıpkı Nazım’ın “Yaşamaya Dair” şiirinde söylediği gibi;


mesela, kolların bağlı arkadan, sırtın duvarda,
yahut kocaman gözlüklerin,
beyaz gömleğinle bir laboratuvarda
insanlar için ölebileceksin,
hem de yüzünü bile görmediğin insanlar için,
hem de hiç kimse seni buna zorlamamışken,
hem de en güzel en gerçek şeyin
yaşamak olduğunu bildiğin halde.

Peki ben Aydın mıyım? Hayır öyle bir iddiaya sahip değilim. Aklımın erdiğince ve nefesim yettiğince, okumaya, dinlemeye, bunları içselleştirmeye çalışmaya devam ediyorum ve etmeye devam edeceğim.

Peki siz aydın mısınız?

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

19 Tem Naduş

Dün 18 Temmuz idi, buruk bir gün: Naduş’u sonsuzluğa uğurladığımız gün. Naduş kim mi? Anaannem, anaannemiz, anaanneniz. Onu anaannem ya da anaannemiz diye sahiplenmem mümkün değil. Çünkü kendisi, benim ve kardeşlerim kadar bütün arkadaşlarımızın anaannesiydi. Hatta pazarcıların ve esnafın annesi.

Zor bir hayat yaşamış, zor bir kadındı hani “huysuz ve tatlı kadın” diye tabir edilenlerden. Ben doğduğumda geçirdiği ameliyattan dolayı akciğerinin büyük bir kısmı alınmıştı. Ben onu tekrardan yaşama tutundurandım onun tabiri ile. Bir de ilk göz ağrısı, kocasının ismi verilmişti bana: Hilmi.

Anaannem herkesi severdi ama beni başka severdi. Kız kardeşlerim onu kızdırmak için ne zaman “bokunda boncuk mu buluyorsun” dediklerinde bana olan düşkünlüğü ile dalga geçtiklerinde, “buluyorum” derdi.

Beni ayrı severdi ama gönlü o kadar genişti ki, herkes kendini sevdirecek yer bulabilirdi orada. Geriye doğru baktığımda bütün çocukluğumuz ve öğrenciliğimiz de, benim ve kızkardeşlerimin hayatına temas edip de anaannemin tebasına dahil olmayan yoktur herhalde.

İlk tanıştığınızda hanımefendi duruşu ile sizi büyülerken, tanıştığınızın beşinci dakikasında duyabileceğiniz okkalı bir küfürle sizi şaşırtabilirdi. Ama o okkalı küfürler sizi hiç rahatsız etmezdi. Kahkahası ise tescilliydi. Çok uzaktan bile onun kahkahasını ayırt edebilirdiniz.

Nesli anaannemin vefatında İngiltere’de idi ve güzel bir paylaşım yapmıştı. Oradaki bir alıntı aslında ne demek istediğimi çok güzel ifade ediyor:

“Şakrak ailesine ucundan bulaşmış birinin Nadusla bir anısının olmaması imkansizdi, ya okkalı bir küfürünü yemişsinizdir ya da mantısını…”

Mantı demişken, mantı önemli bir mevzu idi. Birimizin arkadaşımı gelecek bize kalmaya, Naduş hemen mantıya girişirdi. Sabah erkenden kalkar ve hamur açar, mantı yapardı. Şimdi bunda ne var diyeceksiniz ama gözden kaçırdığınız bir detay var. Öyle adam başı bir tabak değil, anaannem mantı yaptığında mahalle de doyardı. Yemek yaparken ölçüsü yoktu tıpkı severken olduğu gibi. Ama bir o derece de titizdi. Öğlen yenen yemek akşam sofraya getirilmezdi, yeni bir şey yapılırdı. Etsiz yemeğin yemekten sayılmayacağı ve yemek dediğinin tereyağ ile yapılacağı konularına girmiyorum bile. Zeytinyağa geçiş çok zor olmuştu onda.

Ama keyifle bir o kadar da sinirle hatırladığım ise Aşure etkinlikleriydi. Çevremde birçok aile bereket getirsin diye aşure yapar ve komşularına dağıtır. Çok keyif aldığım bir gelenektir bu. Ama çocukken aşure zamanı benim için bir travmaydı. Anaannem ve kardeşi büyükannem (ne alaka ise çocukken ona büyük taksi dermişim) beraber aşureye giriştiklerinde, sokakta büyük bir ateş yakılırdı. Anaannem ve Büyükannem birer cadı gibi o devasa kazanın başına geçerler ve büyülü bir karışım hazırladı. Onlar aşure yaparken benim gördüğüm bu idi. Ne kadar yazık ki, o dönemde fotoğraf çekmek bu zamanki kadar kolay değildi. Çok güzel instagram fotoları çıkardı o sahneden. Gelelim benim tramvama, o bir kazan aşure tüm mahalleye dağıtılırdı. Bilin bakalım kim dağıtırdı. Tabi ki ben ve kardeşlerim, Nes ufak olduğundan yırtardı bu işten ama ben ve Aslı, kapı kapı dolaşır aşure dağıtırdık tanımadığımız birçok kişiye, sonra da o tabakları toplardık.

Şimdilerde olsa idi kesin zabıtalar ile kavga ederdi, seçerek almak yasak olduğu için pazardan. Anaannem için pazara gitmek ayrı bir keyifti çünkü. Esnaf ile koyu sohbete girilir, her sebze-meyve ellenerek seçilir. Seçtirmeyen esnaf olursa önce bir arıza çıkarılır sonra bir daha ona gidilmez hatta gördüğü herkese şikayet edilir. Teyze diyene “ben senin annenim yavrum diye cevap verilir”. Yazın, bırakın Kuşadası Cuma pazarını, çevre ilçelere bile pazara gidilirdi. Onun pazarda kendisini kaybetmesini keyifle izleyebilirdiniz. Bir keresinde Ahmetbeyli’den Ada’ya geliyoruz. Ben araba kullanırken öne kurulurdu. Otururdu diyemem çünkü başka bir türlü anlatmak gerekir o duruşunu, şapkasıyla beraber. Aniden bir çığlık attı, korkudan fren yaptım ve ne olduğunu sordum: Köylünün sebze sergisindeki patlıcanlar çok güzelmiş. Geri döndüm ve aldık tabi ki.

Lisede iken YKM ve Yeni Konak dışında alışveriş merkezi diyebileceğiz PamCenter açıldığında onunla çok dalga geçerdik. Bir türlü söyleyemez, dili dönmezdi ve gülmeye başladığımızda alırdık hakkımız olan okkalı bir küfrü. Her yerde pazarlık ederdi, biz o pazarlığa başladığında kaçardık dükkandan.

Alkol kullanmazdı ama Aslı sayesinde arada bana o kahveli şeyden yapsanıza derdi: Baileys. Şimdi Aslı’ya vasiyettir, her mezarını ziyaret ettiğimizde bir bardak baileys ikram edilir.

Özel hayata çok girmek istemem ama Naduş elini biraz daha hızlı tutsaydı, 7 Kocalı Hümrüz’ün rakibi olabilirdi. 3 evlilik yaptı, ama Hilmi Bey’i hep başkaydı. En büyük takıntısı kendi evi olmasıydı, ama her kendi evi olduğunda yine bizimle yaşadı, bizi bırakamazdı.

İşte bizim Kokoş Naduşumuzun hikayesi. Maalesef bu yazıyla tanıyanlar kahkahasını, okkalı küfürlerini ve efsane yemeklerini deneyimleme şansına sahip değiller. Biz onu doya doya yaşadık, iyi ki de yaşamışız. Beş yıl olmuş Hilmi Beyine kavuşalı. Öldü demiyorum. Çünkü torunları hatta torunlarının çocukları bile onu yaşadı ve anlatmaya devam edecekler.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

05 Tem Maskeli Balo

Yeni normalin vazgeçilmez aksesuarı oldu maskelerimiz. Yılın başında, artık maskesiz dışarı çıkamayacaksınız deselerdi güler geçerdim. Ama şu an sokaklarda gezerken, kendimi distopik bir bilim kurgu filmin içinde figüran gibi hissediyorum. Sokakda maskesiz birini gördüğümde ise aşağılayıcı gözlerle onu süzüyorum. Hatta elimde olsa uyaracağım. Aynı kaldırımda karşı karşıya geldiğimiz zaman ise, kaldırımdan iniyorum. Birbirimize cüzzamlı muamelesi yapar olduk. Oysa bu hastalığa yakalanma olasılığımız o kadar yüksek ki.

Covid-19, öte yandan da çok faydalı bir virüs bence; bizlere empatiyi ve birlikte yaşamayı öğretmek için fırsatlar sunuyor. Ama insanoğlu yine ders almamaya devam ediyor.

Neyse konumuz Covid-19 değil, maskelerden bahsetmek istiyorum bu sefer, taktığımız maskelerden. Sağlık amaçlı takmamız gereken maskeler de bile farklı olmak istiyoruz. Her bilinen markanın çevrimiçi alışveriş sitelerine girdiğimizde, maske sekmesi ile karşılaşıyoruz. İnternette baskılı maskeler satıyorlar, farklı insanların ya da çizgi roman kahramanlarının ağız ve burunlarını taşıyoruz. Tuttuğumuz takımın logosu olan maskelerimiz var.

Yazı konusu kafamda belirdiğinde, her zaman yaptığım gibi maske nedir diye google’a sordum, işte aldığım cevaplardan derlediklerim;

Maske, genel anlamıyla boyalı karton, kumaş, deri veya plastikten yapılan ve başkalarınca tanınmamak için yüze geçirilerek kullanılan yapma yüzdür. Gene bu tanımla ilişkili olmak üzere, başka unsurlar için de “maske” adı kullanılır. Bunlar şöyle sıralanabilir:

  • Gaz maskesi gibi, korunmak için özel olarak yapılıp yüze geçirilen gereç.
  • Yüz ve boyun güzelliği için cilde sürülen krem, macun vb. kozmetik maddeler.
  • Mecazi anlamda, gerçek duyguları veya bir şeyin gerçek görünüşünü gizleyen aldatıcı görünüş, davranış.
  • Ruh bilimi açısından, kişinin oynadığı rol veya hem kendisine hem de çevresine karşı takındığı davranış.

Kelime dilimize Fransızca “Masqué” kelimesinden geçmiş. Kelt dilinde mask, İtalyanca’da maschera, İspanyolca’da mascara ve Fransızca’da masqué olan kelimenin kökeni; Latince’de hayalet anlamına gelen mascus (masca) kelimesinden gelmektedir. Ayrıca Arapça’daki maskara kelimesi; kostüm giymiş kişi ve soytarı anlamlarına gelmektedir.

Bilinen ilk maske, arkeolojik kazılarda bulunan ve 11 bin yıl öncesine ait olduğu düşünülen Nahal Hemar’ın mezarında, 12 parça halinde bulunan maskedir. Şu an da birleştirilmiş şekilde İsrail Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmektedir.

Kötü ruhları kovmak amacıyla yapıldığı düşünülen bu maskeler, özel kostümlerle beraber dini törenlerde kullanılırdı. Farklı uygarlıklarda farklı malzemeler kullanılarak üretilirdi. Azteklerde ve Mısırda ayrıca, önemli kişilerin bedenleri mumyalandıktan sonra yüzlerine maskelerle saklanırdı.
Antik Yunan ve Roma toplumlarında hem maske hem de vatandaş anlamına gelen “Persona” kelimesi kullanılıyordu.

Ortaçağ’da Avrupa toplumu savaşlarda ve balo, karnaval gibi saray eğlencelerinde kullandığı maskeler, şimdilerde festival, sahne sanatlarında kullanılmaya devam ediyor.

Buna ek olarak gizlenme, korunma, benzeme ve yanıltma gibi amaçlarla da maskeler kullanılmaktadır. Bu uygulamalara örnek olarak; buz hokeyi-eskrim maskeleri, eylem, isyan ve hırsızlık gibi olaylarda tanınmamak için kullanılan maskeler, bu aralar hayatımızın vazgeçilmezi olan cerrahi maskeler.

Bu araştırmalarımda çok entresan maskelere de rastladım. Kapak resminde 2 tanesinden bir kolaj yaptım. Veba salgınında kullanılan ve koku yoluyla bulaştığı inanışı ile içine lavanta torbaları konan Veba Maskesi ile Walt Disney’in 2. Dünya Savaşında olası bir Japon saldırısına karşı çocuklara korkunç görünüşlü gaz maskeleri taktırmanın zor olacağından sadece 1.000 adet üretilen Mickey Mouse gaz maskesi.

Peki insanlık tarihi kadar eski olan maske kültürü ve onun uzantısı maskeli balo yeni mi başladı? Hayır, fiziksel maskeler kadar yıllardır görünmez maskeler de takıyoruz farkına vararak ya da varmadan. Ondandır Murathan Mungan’ın şiirini Yeni Türkü’nün bestesi var hayatımızda:

Yaktım gemilerimi
Dönüş yok artık geri
Tak etti canıma bu maskeli balo
Bu maskeli balo
Ve onun sahte yüzleri

Yaşam bizlere görünmez maskeler taktırmayı zorunlu kılıyor. Hatta Kişisel Gelişim veya Liderlik eğitimlerinde bu maskelere, hayatımızdaki roller veya liderlik türleri adlarını takıyorlar. Duruma göre davranmak zorunda bırakılıyoruz. Eğer bu normlara uymaz isek genelde farklı yaftalar takılarak, toplumdan dışlanıyoruz. İstisnalar kaideyi bozmaz, bazen norm dışı maskeleri takanlar ya da maskesiz dolaşanlar kabul görüyor. Hatta aynı toplum, o maskeleri de takmamız dayatıyor bizlere.

Kendini bilme ve kendini bulma arayışına çıktığınızda ve  soruları sormaya başladığınızda, toplum size bu normları ve onun maskelerini dayatıyor, size sunulan maskelerden seçim yapıyorsunuz. Gelenek, ahlak ve “genel geçer kurallar” diye adlandırıyoruz bu dayatmayı. Yine bilmediğimiz ve anlayamadığız bir şeyi bildiklerimizle anlatmaya çalışıyor ve kalıplara sığdırıyoruz.

Bırakın başkalarına görünmek için maske takmayı, bazen kendimize bile maskesiz çıkamaz oluyoruz.

Peki nasıl bitecek bu maskeli balo?

Bilsem de size söylemezdim.

Şaka, şaka; bende bu sorunun cevabını bilmiyorum, ama arıyorum.

Banyomuzdaki ayna ve günlüğüm, bu arayışımda en önemli dostlarım. Sabahları kalktığımda aynadaki yansımam ile konuşuyor ve daha sonra günlüğümde bu konuşmaları kayda geçiriyorum. Belli aralıklarda da bu yazdıklarım tekrar okuyup kendimi hizalamaya çalışıyorum. Ancak kendime taktığım maskelerden kurtulabilirsem, bu maskeli baloya, en azından kendi maskeli baloma son verebilirim diye düşünüyorum.

Peki siz ne durumdasınız, hiç sordunuz mu aynadaki yansımanıza?

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Maskeleri konuşunca kitap ve film önerileri de buna uygun olsun istedim.

[/vc_column][/vc_row]
mask the movie

Maske hakkında yazınca onlarca Maskeli Kahraman filmi varken ben Jim Carrey’in Maske filmini seçtim bu haftaki “haftanın filmi” için.
Jim Carrey’in ilk filmleri olan Salak ile Avanak, Hayvan Dedektifi üzerinden yapılan eleştirileri maalesef kabul etmiyorum. The Mask’da ilk dönem filmlerine girse de bence ondan başkası oynasa bu kadar eğlenceli olmazdı. Ama benim için Jim Carey filmleri, Man on the Moon, Eternal Sunshine of Spotless Mind, Truman Show ve The Number 23’dir. Bu arada Jim Carrey’le doğum günlerimiz aynı.

kızılmaske

Kızılmaske ya da orjinal adıyla The Phantom, Lee Falk tarafından yaratılan ve ilk kez Şubat 1936 yayınlanan bir Amerikan çizgi roman kahramanıdır. Kızılmaske ilk özel kostümlü kahramandır. Pigmeleri, sevgilisi Diana, atı Kahraman, köpeği Şeytan’ı nasıl unuturum.

Ayrıca ormanda Kızılmaske için 10 kaplan gücünde derler.

Fantastik Türk Sinemasının gazabından Kızılmaske’de nasibini almıştır bu arada; 1968 2 adet ve 1971 1 adet olmak üzere Türkler tarafından çekilen 3 kızılmaske filmi vardır.

Read More

28 Haz İhtiyacı olanındır Şiir…

“Herkesin bir öyküsü vardır ama herkesin bir şiiri yoktur.”
Bunu ben mi söyledim yoksa bir yerlerde mi okudum hatırlamıyorum. Mütevazilik yaparak; “kesin okumuşumdur” diyerek devam ediyorum. Bu hafta şiirlerle olan tutkumu yazmak istedim. Şiir falan yazabildiğim yok tıpkı roman ve hikaye yazamadığım gibi.

İlkokulda 23 Nisan törenlerinde bağıra bağıra okuduğumu saymazsam, bilinçli olarak şiirle tanışmam orta iki yıllarında oldu. Babamdan bana bir şiir kitabı almasını istemiştim. O da bana İlhami Soysal’ın Türk Şiir Antolojisi kitabını almıştı. Yıllar içerisinde gerçekleşen taşınmalar nedeni ile o kitabımı kütüphanemde bulamıyorum. Çok üzgünüm ; Oysa ne satır arası notlarım vardı.

Şiir için; duygulardan, düşüncelerden, düşlerden, özlemlerden vb. süzülmüş yaşantı birikimleri olarak, ozanların, sözcüklerin sözlük anlamlarına kimi zaman değişik anlamlar da yükleyerek, dil içinde özel bir dil yaratarak oluşturdukları, imgelerden, simgelerden, söz sanatlarından, ritimden, uyumdan vb. yararlanarak ortaya koydukları, okurda estetik duygular uyandıran yazın ürünüdür diyor sözlük.

Şiiri nasıl da mekanik ve duygusuz olarak tarif etmişler. Bunu ilk okuduğumda aklıma “Ölü Ozanlar Derneği” filminden  “O Captain!  My Captain!” Bay Keating’in şiiri böyle bir matematiksel kalıba sokma saçmalığına verdiği tepki geldi aklıma.

Tekrardan seyretmek isteyenler için linkini paylaşıyorum. Dead Poet Society: Ripping The Books

Minik Bir Ara Not: Yıllar sonra “O Captain! My Captain!”‘nın ünlü Amerikan Şair Walt Whitman’ın şiiri olduğunu, Mr. Keating’ın sınıfında duvarda onun resmi asılı olduğunu ve ayrıca Joe Pesci’nin “With Honor” (1994)  filminde oynadığı Simon karakterini Walt Whitman’ın hayaletini sandıklarını öğrendim.

Antoloji kitabımı keşfe çıktığımda ilk karşılaştığım Ümit Yaşar Oğuzcan oldu. “İki Kişiye Bir Dünya” şiiri ile yolculuğum başladı.

[/vc_column][/vc_row]

“Gelme diyorsun
Bu gel demektir
Birazdan güneş doğacak
Dolu dizgin atlılar geçecek yüreğimden
Seni düşüneceğim
Gümüş mahmuzların parlaklığında
Yağmur nal izlerini örtmeden
Sana geleceğim
Bekle beni…”

……..

Tanrının bıraktığı yerden biz başlıyalım
Üç milyar insanın yarısını sen öldür yarısını ben
Üç kişi kalsak yetişir yeryüzünde
Yaklaş bana
Seninle kardeş değiliz

Hüzünle karışık sevinçlerden kurtul artık
Arzuların o belli belirsiz sıcaklığını sev
Biliyorsun
Önce Tanrı insanı yarattı
Sonra insan sevgiyi
Ne yapsak boş
Ne kadar çabalasak faydasız
Geriye dönemeyiz
Olanlar oldu iş işten geçti
Çamurumuza sevgi katılmış bir kere”

Antolojiyi okudukça daha fazla sevmeye başladım şiiri ve farklı şairleri. Düz yazı okumaktan daha fazla keyif veriyordu yeni şairler ve yeni şiirler keşfetmek. Ümit Yaşar’la başlayan maceram Orhan Veli, Cahit Sıtkı, Atilla İlhan ile devam etti.

O yıllarda başladım, sevdiğim şiirleri bir deftere, dolma kalem ile eğik el yazımla kopyalamaya. Malum internet yok denecek kadar az, sosyal medya daha icad olmamıştı. Kimse de “Caps” yapmıyor ki, ekran görüntüsü alalım ve saklayalım. Şimdi ulaşılabilirlik tahmin edebileceğimin üstünde, ebook arşivimi, sevdiğim tüm yazarların kitaplarını, bulut hesabıma yükledim. Ayrıca sevdiğim şairlerin tüm kitapları çevrimdışı olarak her zaman yanımda. Uzun zamandır ipad’in kalemi sayesinde notlarımı kağıt ortamından dijitale taşıdım. Tüm sevdiğim şiirleri Evernote hesabımda saklıyor ve yanımda taşıyorum. Ama hala bir defterim var, en sevdiklerimi el yazım ile kopyaladığım.

Üniversite yıllarında ise Nazım okumaya başladım. Hala iddia ederim, İstiklal Savaşı’nı en güzel anlatan şiirdir “Kuvayi Milliye Destanı”. Kurt Kurtcebe bu destanı çizgi roman haline getirdi. Bende iki kopyası var. Birincisi üniversitede satın aldığım, ikincisi de imzalı yeni baskısı. Üstat ile konuşurken, bende ilk baskısı da var dediğimde; bana bu baskısında kadın göğsü görünen yeri sansürlediklerini söylemişti burnundan soluyarak.

Daha sonra yolculuk devam etti; Ahmet Telli, Arkadaş Zekai Özger, Ahmet Arif, Can Yücel, Hasan Hüseyin (Sen aşk şiiri yazamazsın Hasan Hüseyin).

Antoloji kitabımdaki birçok şairin kitaplarını sahip olmaya başlamıştım artık. Ankara Dost Kitabevinde şiir kitaplarının olduğu yerde antoloji kitabımda olmayan şairleri de keşfediyordum. Ne güzel bir yerdin sen Dost Kitabevi. Kapandığını duyduğumda çok üzülmüştüm.

1995 yılında Ankara Kitap Festivalinde Can Yücel’e kitap imzalatmıştım. Sıranın bana gelmesini bekledim saatlerce, sıram gelince kitabı uzattım (Bir Siyasilerin Şiirleri). Adımı sordu, sonra “Anıl’a, İyi Bir Bestecinin Adına” diye imzaladı.

Yaş ve dem aldıkça da artık şiir konusunda zevkim daha da netleşti. İkinci Yenilerle tanışınca iş daha da zevkli bir hal aldı. Bu netleşmenin en önemli aktörü ise Edip Cansever’di. Her nekadar İkinci Yeniler denince akla Edip Cansever’le birlikte Turgut Uyar, Cemal Süreya, Ülkü Tamer, Ece Ayhan, İlhan Berk’de geliyorsa ben Edip Cansever’i hep ayrı tuttum.

Çeviri şiire karşı her zaman mesafeli oldum. Bir çeviri şiir, yazan kadar onu çevirenin de duygularını kapsadığını düşündüm hep. Bunun en güzel örneğini Ömer Hayyam çevirilerinden gördüm, Sabahattin Ali çevirisi ile başka bir çeviriyi karşılaştırdığınızda sanki başka şairi okur gibi olursunuz. Ben hala Ömer Hayyam’ı Sabahattin Ali çevirisinden seviyorum.

Başarılı ve farklı çeviri denildiğinde aklıma hep Can Yücel’in Hamlet’ten “to be or not to be” yi, “bir ihtimal daha var o da ölmek mi dersin” şeklinde türkçe söyleyişi gelir.

O kadar iddialı bir şekilde yazıya başladım. Peki benim şiirim var mı? Bu yaşıma gelene kadar defterime not aldığım onlarca şiir var. Hala kendi şiirimi arayışım devam ediyor.

Güvendiğim insanlardan kazık yediğimde aklıma Murathan Mungan’dan “Bilardo Topları” şiiri geliyor hani yazgını başka ıstakaların kaderine bırakan bilardo topları.

Özdemir Asaf’ın “Ağladığımı gör diye ağlamıyorum, ağladığım için ağladığımı görüyorsun” dizelerinden bisiklete binmeme devşirdiğim bir dizem de var.

İnsanlara kızdığımda aklıma Cahit Sıtkı Tarancı’dan “İmkansız Dostluk” şiirinden
“Sen kendi gecende gidersin, ben kendi gecemde;
Vazgeç kardeşim, ayrıdır bindiğimiz gemiler!” dizesi geliyor. Sonra tekrar umutlanmak için Cahit Irgat’ın o şiire cevap olarak yazdığı “Dost” Şiirinden
“İnan Kardeşim İnan
Aynı suda yüzer bindiğimiz gemiler” dizesi geliyor.

Bunun gibi örnekleri çoğaltabilecekken iki şiir farklı yere koyuyorum: Edip Cansever’den Umutsuzlar Parkı Bölüm 3 ve Friedrich Nietzsche’nin “Salome’ye” şiiri.

Hayatımın şiirini buldum diyemem, “başka türlü birşey benim istediğim” fakat “epeyce yaklaşmışım, duyuyorum; ama anlatamıyorum“.

Şiir konusunda çok sevdiğim bir “caps” var paylaşmak istediğim yazımı bitirmeden. “Annemin Plakları” radyo programında Çetin Erker paylaşmıştı. O da kimin yazdığını bilmiyormuş ama yazan harika yazmış. Ben buna ufak bir ekleme yaptım. İtalik olarak yazan dize benimkisi. Çok şaşırmamışsınızdır.

En zor hesaplaşmaları Turgut Uyar’dan öğrendim.
Memleketi anlamayı Nazım’dan,
Sevda sözlerini Cemal Süreya’dan,
İnançları ve sorgulamayı da Hayyam’dan,
Eski İstanbul hülyalarına dalmayı Orhan Veli’den,
Toprağın kokusunu sevmeyi Ahmet Arif’ten,
Tok sözlülüğü Can Yücel’den,
Deliliği Atilla İlhan’dan,
İmkansız aşkları Ümit Yaşar’dan,
Sevmelerin başlangıçlarını da olsa olsa Edip Cansever’den öğrendim.

Bu yazıyı yazarken Spotify’de Şarkılaşmış Şiirlerden oluşan listeler dinledim, bir yazı da şarkılaşan şiirlere yazmalıyım dedim kendi kendime.

Son söz:  Şiir sahibinin değil ihtiyacı olanındır. Bunu hiç unutmayın.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Bu hafta için:  kitap ve film önerim…

zenvehaiku

Yakın zamanda Haiku konusunda bir merakım oluştu. Haiku’nun ne olduğunu söylemeyeceğim, sizinde merakınız oluşsun. Bu hafta 2 hafta önce bitirdiğim D.T. Suzuki’nin “Zen ve Haiku” adlı kitabı sizinle paylaşıyorum. Yakın zamanda Oruç Aruoba’nın “Ne Ki Hiç”e doğru yelken açacağım. Beklerim.

ilpostino

Tabi ki bu haftanın filmi “Il Postino” Fazla söze bile gerek yok. Seyretmeyenler ne kadar şanslı ilk defa seyredecekleri için. Tek bir dip not: yönetmen ve baş rol oyuncusu Massimo Troisi 1994 yılında öldü yani filmin çekildiği yılda. Çekimler sırasında hasta olan Massimo, ölümü sonrasında, onu onurlandırmak için Oscar Ödüllerinde “En İyi Film” ve “En İyi Erkek Oyuncu” adayları arasında idi. Film “En Özgün Dramatik Skor ” ödülünü aldı. Bu arada 1996’da Oscar töreninde Braveheart, Olağan Şüpheliler, Leaving Las Vegas, Dead Man Walking gibi efsane filmler vardı.

Read More

21 Haz Babam

Bugün Babalar günü, hafta sonu için Kuşadası’na baba ocağına geldim. 2 Şubat’tan beri annemle babamı görme şansım olmadı yüz yüze. Gün boyunca sosyal medyada onlarca harika babalar günü paylaşımı gördük. Bende bir paylaşım yaptım ama sadece onunla kalamazdım; Babalar günü, babam ve babalık hakkında yazmak da istedim.

Babalar gününün Haziran’ın üçüncü pazarı olduğunu biliyordum ama açıkçası, bu yazıya başlamadan önce, tarihçesi hakkında hiçbir bilgim yoktu. Arayınca bulduklarımı sizlerle de paylaştım.

“Babalar günü fikri 1909’da Washington’da yaşayan ve Anneler Günü’nden ilham alan Sonoro Smat Dodd tarafından ortaya atıldı. Sonoro Dodd’un babası Wılliam Smart bir Amerikan İç Savaşı gazisi idi. Eşi, altıncı çocuklarını doğururken vefat etmişti. William Smart  hem yeni doğmuş bebeğini hem de diğer beş çocuğunu kendi başına Washington’un doğusundaki çiftlikte yetiştirdi. Sonora büyüdüğü zaman babasının ne kadar büyük bir fedakarlık yaptığını fark edip babası için özel bir gün düzenlemek istedi ve babası Haziran’da doğduğu için ilk Babalar Günü’nün Washington Spokane’de 19 Haziran 1910’da kutladı. 1924’te Başkan Calvin Coolidge “Babalar Gününü” desteklediğini açıkladı. 1966’da ise Başkan Lyndon Johnsonn, Haziran ayının üçüncü pazarını resmen Babalar Günü olarak ilan etti.”

İyi ki doğdun William Smart.

Aslında tıpkı anneler günü ve sevgililer günü gibi babalar günü de masum bir amaç ile başlarken sonrasında ise alışveriş kültürünün bir parçası olmuş durumda. Anne ve babaları yılda bir gün anmak bence çok suni. Ama konumuz bu değil…

Bence baba-oğul ilişkisi üzerine yazılmış en güzel şarkı “Güle Güle Oğlum”‘dur. “Barış Şarkıları” Albümünde Ali Kırca’nın yorumu da çok başarılıdır. Şarkının içine bir tirat ekler. Bu tiratın kimin olduğunu aradım, fakat bulamadım. Ama paylaşmak istedim. Şu kısım beni hep çok etkilemiştir. Baba olunca bunu daha iyi anlamaya başladım.

“Hayatın orta yerinde devraldıklarını bırakma kavgasındayken nelerden vazgeçtini, neleri terk ettiğini, nelere veda ettiğini”

Son nasihat
babamdan kalan gibi,
babam.
ey dedemin oğlu, oğlumun dedesi
herkesin bir babası vardır.
herkesin dedesinin oğlu, oğlunun dedesi
sizden önce geldiği dünyadan, muhtemelen sizden önce giden.
siz kıyısında durursunuz o nehrin.
o gider
bir gün nehir kuruyunca fark edersiniz akıp giden suyun altındaki inişleri, çıkışları, sevinçleri, kederleri
nehir kuruyunca
saat durunca

ben nehrin suları çekilince gördüm babamı, kurumuş nehir yatağındaki özlemlerini, kederlerini, acılarını,
ömrün saati durunca gördüm.
hayatın orta yerinde devraldıklarını bırakma kavgasındayken nelerden vazgeçtiğini, neleri terk ettiğini, nelere veda ettiğini
baba sevgisi hep vadesi uzun borçlara bırakılır. ama vadenin son ödeme tarihini bilen var mı ki?
bir gün nehrin suları ansızın çekilir verir.
ömrün saatinde yorulur akreple yelkovan.
kendinizi birden uzun bir selvinin önünde bulursunuz.
onun için hayatın orta yerinde size metanet, cesaret ve fazilet emanetlerini taşıyan emanetçiye teşekkür edin

3 çocuk ve 4 torun sahibi, Ümit Bey – allah uzun ömür versin- Kuşadası’nda, sevdalısı olduğu yerde yaşamaya devam ediyor. O bana “Anıl Paşa” der ben ona “Ümit Bey”. “Ümit Bey” seviyesine gelmemiz zaman içerisinde oldu tahmin ettiğiniz gibi. Kadı dedem hakim olarak Kuşadası’na gelmiş ve babamların gençliklerinin en güzel zamanlarını, o güzelim Ada’da geçirmişler. Çok da rol çalmamalı, kendisi Kuşadası Yerel Tarih Dergisinde yazı dizisi olarak Kuşadası’nı anlatıyor. Top oynadığı Kuşadası Spor’da yöneticilik yapmış, Kuşadası Siyasi hayatında bir sağlam duruş göstermiş.

torunlar

Babamın babası ile olan ilişkisini ancak ondan dinlediğim kadarıyla biliyorum. Benim babamla ilişkim zaman içerisinde olgunlaştı ve zenginleşti. 80’lerde çocuk olanlar beni daha iyi anlar. Benim kızım Derin ile olan ilişkim, aynı yaşlardaki bizlerin babaları ile ilişkisinden çok farklıydı. Babam bizi uykumuzda severdi demiyorum ama nasıl desem ben babamla o yaşlarda sinemaya gittiğimi hatırlamıyorum. Ama ben kızımla 3D Wings çizgi filmine bile gittim. Filmde uyumaya kalktığımda da, haylaz yüksek sesle “baba uyuma” diye sesleniyordu bana.

Babam çok konuşan bir insan değildi o zamanlarda, ama gözleri ve mimikleri ile çok şey söylerdi. Emirvakiyi sevmezdi (hala sevmez).

Lise yıllarında her ne kadar onun boyunu geçmiş olsam da benim için hala dev gibi adamdı. Onun kıyafetlerini giymek acayip bir hava verirdi bana. Ayak numaram onunkini aştığında çok sevinmiştir herhalde, aynı numara giydiğimiz zamanlarda çok ayakkabısını harcamışlığım var. Hafta içleri Ada’da olur ve hafta sonları geldiğinde en büyük keyif, beraber Havra Sokağı’na gidip alışveriş yapmaktı. Tuzda balık yapardı ve bana ayıklamayı öğretmişti. Arnavut Ciğerinde rakip tanımaz. Denizden babası çıksa yer. Hala zeytin yapar, eskiden Cine5’de maç izlerken beraber zeytin kırardık. Bu aralar rakıya da el attı. Onda da çok başarılı.

Babam (tabi ki annem) benden çok çektiler; kafama futbol kalesi düştü ortaokuldayken, üç kere sağlam kafamı yardım, iki kere camın içinden geçtim (ışık hızına ulaşamadığımdan olsa gerek cam kırıldı). Kızgınlıklarını bile dile getiremeden başımda bütün gece beklediler uyumayayım diye. Okulda yaramazlıktan disipline verildim. Kaykay ile akla gelebilecek her türlü fırlamalığı yaptım. Bana kızdığı zamanlar oldu mu, tabi ki ama bir fiske bile yemedim ondan, gerçi sözleri ve bakışları sonrası ringden çıkmış gibi olurdum.

Ondan çok şey öğrendim ve öğrenmeye devam ediyorum. Delikanlık yıllarında bazılarını öğrenmeyi ret etsem de, şimdi harfiyen uyguluyorum ondan öğrendiklerimin, üstüne bir şeyler koyarak. Mesela gömlek düğmelerini hep alttan başlayarak iliklerdi ve eklerdi; “yapacağın işe hep böyle başla ki sonuna geldiğinde yamuk yumuk bir sonuçlar karşılaşma.”

Hayatta tek bir amacı vardı; çocuklarına iyi bir eğitim aldırmak. Biz de onu mahçup etmedik üç kardeş olarak. Ankara’ya üniversite kaydına da onla gittim. Tofaş için Bursa’ya ev bakmaya da onla gittim. 18 yaşımda ehliyetimi aldım ama araba kullanmaya ondan da ehliyet aldıktan sonra başlayabildim. Buna önceleri çok kızmıştım ama yıllar geçtikten sonra, onunla beraber araba kullanırken öğrendiklerimin (o da dedemden öyle öğrenmiş) değerini daha iyi anladım. Şimdi kızıma aynısını yapmayı planlıyorum.

Sert bir adam görünümü vardı en azından benim için. Neden mi böyle dedim? Ben Ankara’ya okumaya gittikten sonra (o sene Grup Gündoğarken’in “Ankara’dan Abim Geldi” şarkısı moda olmuştu) kızkardeşlerim sayesinde benim tanıdığım adam gitmişti. Ama asıl dönüşüm torunlarla beraber oldu tahmin edersiniz. Torunlarının yanında babamı görmelisiniz. Ah Ümit Bey sen bu hallere düşecek adam mıydın?

2018 Babalar Gününde, Aslı çok güzel bir paylaşım yapmıştı; Harfine dokunmadan paylaşmak istedim, ne hissediyorsam onu yazmış diyebilirim. Kardeş olmak böyle olsa gerek…

O kadar çok şey öğrendik ki senden..Koşulsuz sevgiyi, ayrım yapmaksızın saygıyı ve eşit davranmayı,adaleti,vefayı , güçlü ama bir o kadar da vicdanlı olmayı ,şartlar ne olursa olsun hep doğru bir insan olmayı ve en önemlisi aile olmanın ne kadar değerli olduğunu.Bunları öğütlerinle değil hayatın içinde varoluşunla öğrettin..Bizde senden öğrendiklerimizi kendi çekirdek ailemize yansıtarak yol alıyoruz..Şanslı doğanlardanız biz çünkü Babalar çocukların ilk kahramanlarıdır.Hep başımızda ol ,hep böyle kanatlarının altında olalım.Babalar günün kutlu olsun.Seni çok seviyoruz…

Babamız hala hepimizin kahramanı tıpkı herkesin babası gibi.

Bunları toparlarken öyle çok anı geldi ki aklıma eklenecek, onlar özelimizde kalsın istedim, durdum. En azından şimdilik.

Dün akşam yemekte beraber rakımızı içerken, klasik metotları ile ağzımı yokluyordu: acaba bu hafta ne yazacağım diye. Hissetmişti babalar gününü yazacağımı. O yemekte bir konuşma daha geçti aramızda. Bana kaygılarından bahsetti, benim de taşıdığım kaygılarından. Sağlığına dikkat eder etmesine ama yaşı ilerliyor. Yazmadan geçemeyeceğim hala saçları var. Birçok huyum benzemiş ama neden saçım benzememiş diye hala hayıflanırım.

“Ölürsem” dedi, “annen ne olacak ondan korkuyorum, sen abisin kardeşlerine hep kol kanat germelisin” diye devam etti. Üç kardeş olarak bizler çok şanslıyız, bunun da farkındayız. Ölümü hele de babamla babamın ölümünü konuşmak insanı çok mutsuz eden birşey. Bu tür konuşmaları ara ara yaparız ben her seferinde konuyu kapatmaya çalışırım ama bu sefer sözünü kesmedim. Sonunda ona şunu söyledim.

“Kaygılarını anlıyorum, aynı kaygıları bende bir baba olarak duyuyorum. Ama şüphe duymamalısın, çünkü çocukların senden öğrendiklerini uyguluyorlar, onları çok iyi yetiştirdin ve eğittin.”

Babamı baba olduğumda daha iyi anlamaya başladım. Derler ya insan babası öldüğünde büyür diye, onda olsa gerek hiç büyümeyip hep çocuk kalma isteğim.

Bana hayattaki amacın ne diye sorduklarında, babamın biz, üç kardeşe, sağladığı fırsatları, kızıma sağlamak diyorum. Bunu yaptığımda bile senin bizim için yaptığın fedakarlıkları aşamayacak olduğumu bilsem de.

Dilim döndüğünce babamı anlattım. Ben nasıl bir babayım? Babamdan gördüklerimi uygulamaya çalışıyorum ama bunu en güzel değerlendirecek olan kişi kızım. Zamanı geldiğinde o da anlatır herhalde.

Ümit Bey ve tabi ki Gülman Hanım:  iyi ki varsınız, seviyoruz sizleri Anıl, Aslı ve Nesli olarak.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Madem babalar günü üzerine yazdım , o zaman babalar üzerine olmalı film ve kitap önerisi:

lespapasdudimanche

Bu haftaki film önerim 2012 Fransız yapımı “Les Papas du Dimanche” yani Türkçesi “Pazar Babası”. Baba olmak üzerine güldürürken düşündüren Louis Becker imzalı bir film. Seyrettiğim zaman beni çok etkilemişti.

Kramer Kramer’e Karşı filmini de düşündüm paylaşmayı ama büyük ihtimalle o filmi duymuş ve seyretmiş olabileceğini düşünerek bu filmi önermek istedim.
Umarım seyreder ve keyif alırsınız…

cevdetbey

Bu haftaki kitap önerim ise Orhan Pamuk’un ilk romanı “Cevdet Bey ve Oğulları”. Benim de okuduğum ilk Orhan Pamuk kitabıdır. “Karanlık ve Işık” adıyla kaleme alınmış ve 1979 yılında Mehmet Eroğlu’nun “Issızlığın Ortasında” romanı ile beraber  (bu da efsane bir kitaptır  okumamış olanlara tavsiye edilir) Milliyet Roman Ödülünü almıştır.

Türkiye’nin modernleşme süreci Nişantası’nda oturan burjuva ailenin üç kuşağı üzerinden anlatılmaktadır.

Read More

14 Haz Electrification

Bu haftaki yazımda sizlerle geçen iki hafta sonu keyif alarak deneyimlediğim e-bisikletten bahsetmek istiyorum.Daha önce ki yazımda kariyerimdeki değişimi, otomotivden bisiklete geçişimi anlatmıştım. Bu sefer, bir bisiklet kullanıcısı olarak deneyimlerimi paylaşacağım. E-bisikletler maalesef Türkiye’de fazla tanınmıyor ve daha önce piyasaya sürülen e-mopedlerin elektrikli bisiklet olarak adlandırılmasından dolayı da hala onlarla karıştırılıyor. Hatta Bised ‘in (Bisiklet Endüstrisi Derneği) bu ürünlerle ilgili yaptığı çalıştayda bu ayrımı netleştirmek için e-bisiklet tabirini kullanma kararı almıştık.

1890’larda Amerika’da çok sayıda e-bisiklet patent başvurusunda bulunulmuş. Bisikletin tarihinin 1817 yılında Kont Von Drais’in Draisin’i ile başladığı düşünüldüğünde elektriği bisiklete adapte etmek için insanoğlu çok beklememiş.

Bu arada sanılanın aksine bisikleti Da Vinci bulmadı. Eğer google’larsanız Da Vinci’nin “Codex Atlantius” da bulunan bisiklet çizimlerinin sahte olduğunu okuyabilirsiniz. Başka bir yazıda, fabrika ziyaretleri için kendimce hazırladığım bisiklet tarihçesini de buradan paylaşmayı planlıyorum.

Tork Sensörü ve Kontrol sistemleri 1990’larda geliştirildi. Pedal destek kavramı (Pedelec- Pedal Assisted Cycle) 1993 yılında Yamaha tarafından geliştirildi.

Günümüze gelirsek; E-bisiklet ya da Elektrikli Bisiklet diye adlandırdığımız bisikletler, motor adaptasyonuna göre ön veya arka tekerde “hub-motor” ya da orta da “mid motor” olarak ikiye ayrılmaktadır. Buna ek olarak pedal destekli veya gaz kumandalı diye de ayırabiliriz. Son olarak da hızlarına göre pedelec (25 km/saat destek verenler) ve speed-pedelec (45 km/saat destek verenler) ayrılmaktadır.

25 km/saat hızı Avrupa’da yasal limit olup Amerika’da bu yasal limit 32 km/saattir. Türkiye’de Avrupa birliği dahilinde kullandığı kanunlar geçerli olup e-bisikletlere ruhsat ve ehliyet gerekmemektedir. Fakat bunun için bazı teknik şartlar bulunmaktadır: elektrik desteği pedal çevrildiğinde devreye girmeli ve bisiklet 25 km/saat hıza ulaştığında ya da pedal çevrilme bırakıldığında devreden çıkmalıdır. Aksi haldeki ürünlerde, gaz kumandalı ya da speed pedelecler, ehliyet ve ruhsat gerekmektedir. Türkiye’de speed pedelec bulunmamakta ama gaz kumandalı ürünler arkalarında “elektrikli bisiklet” yazan tabelalar ile ehli olmayanlar tarafından kullanılmaktadır. Eğer google’da elektrikli bisiklet kazalarını aratırsanız hep bu ürünlerin karıştığı kazalara denk gelirsiniz.

Bu kadar tarihsel ve teknik bilgiden sonra biraz da e-bisikletlerin sağlık açısından faydalarına değinmek yerinde olacak. E-bisiklet teknolojisi Avrupa’da ilk olarak, yaşlı veya diz sorunları yaşayan insanların bisiklet kullanmalarına devam etmek için şehir bisikletlerinde uygulanmaya başlandı. Zaman içerisinde ise, e-bisikletlerin kullanım alanları çok genişledi. Artık dağ, yol, katlanır veya kargo bisikletlerin elektrikli versiyonları bulunmakta. Bisiklet sektörüne girdiğimde grubun raporlamalarında “bike” ve “e-bike” ayrımı vardı. Şimdi bu ayrım “e-bike” ve “non e-bike” oldu 4 sene içinde. Yakın bir gelecekte Avrupa’da e-bisiklet satışının normal bisiklet satışını yakalayacağı konusunda öngörüler var.

Peki bisikletçi dostlarım e-bisiklete nasıl bakıyor? Yol bisikleti kullanan bir çok dostum, e-bisiklete hile olarak bakmakta, onları anlayabiliyorum. Kan ve göz yaşı ile çıktıkları o rampalara bende çıkabilmekteyim onlar kadar yorulmadan.

Ama olaya biraz daha farklı bakıyorum. Bu haftaki yazının ana fikri de bu aslında. Herkes sportif olarak aynı seviyede olamaz ve birçok sebebten dolayı da hiçbir zaman o seviyeleri yakalayamaz. Fakat o rampanın tepesinden manzaraya bakmaya herkesin hakkı var diye düşünüyorum.

4,5 yıldır bisikleti daha aktif kullanıyorum. Ulaşımda mümkün olduğu kadar bisiklet kullanıyor ve amatörce granfondo yarışlarında kendimle yarışıyorum. Fakat geçen sene bu zamanlarda, kalçamda sürekli bir ağrı hissemeye başladım. Doktora gittiğimde çokta hoş olmayan bir gerçekle karşılaştım. Kalçamda doğuştan var olan bir komplikasyonun yıllar içerisinde ilerlemesi ile tedavisi sadece ameliyat olan bir rahatsızlığım olduğunu öğrendim. Doktor, yaş olarak bu ameliyat erken olduğunu, spor olarak koşu ve yürüyüş yapmamam gerektiğini ama acil kilo vermek gerektiğini söyledi.  İlk sorduğum soru bisiklet kullanabilir miyim idi. Evet cevabını aldığımda çok sevinmiştim ama dikkat etmem gerektiğini söylemişti.

Bu sorunu kabullenmem kolay olmadı, lise ve üniversite yıllarında aktif bir voleybol oyuncusuydum. Fena da sayılmazdım. İş hayatına atılınca ise spor disiplinini kaybetmiştim. Bisiklet sektörüne girince tekrardan bir tempo kazanmıştım ve çok mutluydum. Bu haber biraz üzmüştü beni. Uzun süre bisiklet kullandığımda, bisikletten inerken bile sorun yaşabiliyordum artık. Daha önce e-bisiklet deneyimim olmuştu ama hala yol bisikletim ya da gravel bisikletimle yaptığım turlar çok keyif veriyordu. İlk sektöre girdiğimde dropbar gidonlu bisiklet kullanamam derken artık katlanır bisikletim hariç tüm bisikletlerimin gidonu dropbar tipinde olmuştu. Bilmeyenler için drop bar gidon dediğim aslında yarış bisikleti tipi gidonudur.

Biraz şanslı olduğumu düşünürüm, (kişi kendi şansını kendi yaratır) bu sene yeni bir ürün vardı koleksiyonda: e-gravel. Daha ilk günden, ürün siparişleri verirken hemen bir tane ekletim kendim için. Malum Covid-19 nedeni ile önce uzakdoğuda tedarik zincirinde gecikmeler oldu sonra da üretimde gecikmeler, ama sonunda e-gravelime kavuştum. Gravel bisikletler piyasaya çıktığında Tasarım Merkezi Direktörümüz Gürol çok güzel bir tabir kullanmıştı gravel bisikletler için: tüm bisikletlere hükmetecek bir bisiklet diye Yüzüklerin Efendisi’ne atıfta bulunarak. E-gravel ise tüm bisikletlere hükmetecek bisiklete hükmeden bisiklet bence.

Şimdi sırada son iki hafta sonu Çeşme’de E-gravelim ile yaşadığım deneyimlerime. Daha E-Gravelime bir isim koymadım. Daha önceki tüm bisikletlerimin bir ismi var ama e-gravel daha ismine kavuşamadı. Kızılderililer gibi yaptım bu sefer bisiklet günler içerisinde ismini kendi kazanacak.

Daha önce Çeşme’de Bisiklete binen dostlar ile bir çok sefer turlara katılmıştım. Benim katıldığım turlarda genelde asfaltta kullandığımız ve sonunda Alaçatı’da kahve içtiğimiz bir rutin vardı. Geçen hafta Selim ve Metin Bey ile buluştuğumuzda Çiflikköy’den benzer bir rotada başlamıştık tura, ama devamında ise gördüğümüz bir patikaya saparak yoldan ayrıldık ve fark orada başladı. Rampaları çıkarken destek alarak kalçamda ve dizimdeki ağrıyı yönetebiliyordum. Yol olmadığı içinde hiç bir zaman göremeyeceğim yerleri keşfetme şansına sahiptim. İlk gün 60 km’lik bir parkur ile başka türlü görme şansım olmayan bir çok yeri keşfettik. Eve döndüğümde ne bir ağrım vardı ne de aşırı bir yorgunluğum.

Sanılanın aksine e-bisikletle de bir efor harcıyorsunuz. 60 km’lik parkur da ortalama nabzım 140 idi. Ertesi gün sabah tekrar buluştuk ve bu sefer Alaçatı istikametine giderken her zamankinin aksine başka yola saptık, sonra yol bitti ve patikada devam ettik. Kekik ve iyot kokuları arasında rampaları dert etmeden ama efor da harcıyarak keyifli bir 30 km yaptık.

İzmir’e dönünce hafta sonunu iple çektim ve dün tekrar sabah buluşup bu sefer başka bir rotada devam ettik. Çeşme merkezden Dalyan’a oradan Aya Yorgi’ye ulaşıp sonunda Alaçatı’da kahvemizi yudumladık. Bu sabah ise 5 kişi Alaçatı Havalimanına doğru, geçen pazar yaptığımız rotanın devamını getirip denize ulaştık. Gruba bugün katılan Kenan ve Ertan dün E-Gravelleri ile Çeşme’den Karaburun’a balık yemeğe gitmişlerdi.

Daha önce söyledim ben Adalıyım, Çeşmeyi fazla bilmem. Ama benimle beraber pedallayan Selim ve Metin, yıllardır yazları Çeşme’deler. Onlar bile bu gittiğimiz rotaları, gördüğümüz yerleri ilk defa deneyimliyorlardı ve şaşkınlık gizlemiyorlardı.

Bu yaz daha keşfedecek çok yer var, korkmadan inilecek rampa önümüzde. (her inişin bir çıkışı gerçeğini e-bisiklet bir nebze unutturuyor size) Hatta pedallarken Sakız Adasına da bir tur yapsak mı acaba diye konuştuk bile. Hızımızı alamadık, başka nerelere gideriz dedik.

Çok kıskandırmadan ve nazar değdirmeden anlatmaya çalıştığım E-bisiklet deneyimimi yazarken E-Bisiklet fiyatlarının pahalı olduğunda yakınan bir çok dostum olduğunu biliyorum. Maalesef tüm bisiklet sektöründe olduğu gibi E-Bisikletlerde de ithal girdi çok fazla bu nedenle fiyatlar ortadan motorlularda 11.500 Tl’e ile  20.000 TL’e arasında bisikletin tipi ve kullanılan motora göre. Bu rakam Türkiye şartlarında bir “hobi aracı” için pahalı bir rakam olabilir. “Hobi Aracı” kelimesini özellikle tırnak içinde yazdım ben bisikletin sadece bir hobi aracı olduğunu düşünmüyorum.

Hükümet Covid-19 sonrası Sosyal Hayatı Destek Kredi paketine bisikleti de aldı. Buna “bisikleti de artık krediyle mi alacağız” serzenişleri de olduğunu takip ettim sosyal medyadan. 15.000 TL’ye satın alacağınız bir E-Bisiklete ilk 6 ay ödemesiz daha sonra 54 ay için aylık 350 TL civarında bir para ödeyeceksiniz. Bu bisikleti 6-15 Km arası işe ulaşımda da kullanabilirsiniz. Terlemeden, bu trafik sıkışıklığında aracınız ile aynı sürede ulaşırsınız gideceğiniz yere. Hem ulaştığınızda, aracınız için park yeri arama süresini kazanırsınız hem de min. 15TL olan bir otopark ücretinden kurtulursunuz. Sadece otopark ücretiniz bu arada aylık 300 TL tutuyor. Aracınızın yaktığı benzin ve araç bakım-amortisman giderlerinden bahsetmiyorum bile. Hele sigara içiyorsanız günlük bir paket sigaranın size aylık masrafı 450 TL. Eğer içiyorsanız sadece sigarayı bırakarak bile bu taksitleri ödeyebiliyorsunuz. Sigara ve otoparkların sık sık zamlandığını da unutmamak lazım. Ulaşım için kullandığınız bir E-Bisikleti hafta sonu benim gibi hobi ve eğlence amaçlı kullanmalarınız ise işin bonusu.

Bu arada elektrik destekli ya da değil bir bisiklet alarak hayatınızı değiştirebilirsiniz. Mark Twain dediği gibi “Bir bisiklet alın, kesinlikle pişman olmazsınız”

Ulaşımda bisiklet kullanarak kendi bütçenize destek olduğunuz gibi daha sağlıklı bir yaşam kalitesine de ulaşıyorsunuz. Ülke ekonomisine de katkınız oluyor tabi ki. Bisikleti doğru kıyafet ile dört mevsimde kullanabilirsiniz. Bahane üretmek kolay, nasıl yapıldığını öğrenmek istiyorsanız biraz googlelarsanızı Kopenhag’da ya da Ulretch’de yaz-kış insanların nasıl ulaşım için bisiklet kullandıklarını görebilirsiniz. Bisiklet yolları da , bisiklete saygı da yollardaki bisikletli sayısı arttıkça gelişecektir.

Bisikletin ülke ekonomisine başka bir faydası da var: Turizm. Bisikletli Turizm mi olur demeyin. 2017 yılında yapılan araştırma da Avrupa’nın bisiklet turizminden geliri 44Milyar Euro ile kurvazör turizminden daha fazla (39Milyar Euro). Turizm Bakanlığı ve birçok turizmci bu pazardan pay kapmak için hazırlık yapıyor. Ülkemiz bisiklet turizmi için cennet sayılabilecek rotalar sahip ve birçok bisikletçi dostum bu rotalarda halihazırda pedallıyorlar. Bu konuda hazırlanmış ve hergün içerikle zenginleşen bir web sitesi de var. Bence bu siteyi takip edip yakın zamanda planlayacağınız bir tatil rotasını seçebilirsiniz. Sosyal Mesafeye de daha rahat dikkkat edersiniz.

Bu yazıda, geçen iki hafta da çektiğim fotolardan bazılarını da paylaşmak istedim sizlerle canınız çeksin diye. Pedallarken espri olsun diye yaptığımız insta canlı yayınlarında “İtalya olsa beğenirsiniz” demiştim. Birçok bisikletçi arkadaşım sürekli olarak burası neresi, rotanız neresi diye sordu. Oysa çoğu tatil amaçlı Çeşme’ye gelmiş ve belki de bizim pedalladığımız rotalara yakın yerlerde bulunmuşlardı.

Möhim Not: Oraları biz keşfetmedik zaten hali hazırda oralar da pedallayan birçok dostumuz var.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Bu kadar bisikletten bahsettikten sonra kitap ve film önerilerinin bisiklet ile ilgili olması çok şaşırtıcı gelmemiştir umarım.

[/vc_column][/vc_row]
birturversene

Bisiklet üstüne çok kitap var kitapçılarda bulabileceğiniz. Ama dostum Aydan’ın kitabı “Bir Tur Versene”, bisiklet kültürü üzerine bir güzelleme bence. Kütüphanenizde bulunmalı…

premium rush

Tıpkı bisiklet kitapları gibi çok bisiklet filmi var seyredebileceğiniz. Ben bu sefer aksiyonu bol bir film seçtim: Premium Rush. 2012 yapımı olan film aslında bir polisiye, Newyork’da geçiyor. 2012 yılında Newyork’da bisikletli kargolar var. Daha bizde yok ya da çok kısıtlı birkaç donkişot var buna gönül vermiş. Bu arada filmin has oğlanının şehir içinde fixie bisiklet kullanması da efsane.

Read More

07 Haz Tüketirken Tükenmek

“Less is more” –  “Az Çoktur” yani  çok sade haliyle azın daha çok olduğunu savunan kavram. Bundan 2 yıl önce yurtdışında katıldığım toplantıda yeni CEO’muz sunumunda duymuştum bu mottoyu. Yıllardır bu mottoya farklı şekillerde temas etmişim. Ama anlamdırmam için zaman gerekliymiş. Uygulayabilmek için ise hala gidecek yolum var.

“Less is more” Llyod Alter’ın bir zamanlar Planet Green’e, Alman Mimar Ludwig Mies van der Rohe’nin eserlerini tanımlamak için kullandığı tabirdir.  Bu mimari yaklaşım yıllar içinde bir yaşam felsefesine dönüştü: Minimalizm.

Uzun zamandır bana mutluluk veren şeyleri sorgularım. Maalesef yaşadığımız çağda mutluluğu yeni şeyler satınalmayla ilişkilendirme üzerine bir moda var hayatımızda bizleri baskı altında tutan. Hepimizin mutluluğu satın alarak bulacağına inandığı bir şeyler var. Sürekli bağlantıda olmamız sayesinde alışveriş merkezlerinizi yanımızda taşıyoruz ve sosyal medya mecraları satın almamız için bizlere sürekli yeni şeyler pompalıyor. Bunları alarak kısa bir mutluluğa kavuşuyoruz. Sonra sahip olma eyleminin etkisi geçtiğinde ise tekrar aynı arayış baştan başlıyor. Daha da kötüsü o aldığımız şeylerin oluşturduğu “çöplüklerimiz” ayrı bir yük. Ben bunları yaşıyorum zaman zaman.

Annemin Plaklarının bir tefrikasında Pepe’yi dinlemiştim. Pepe’de kim diyeceksiniz Urugay’ın eski Devlet Başkanı Jose Mujica: Saraysız Başkan. Modern hayatın tüketmek üzerine kurulduğunu ve tüketirken aslında paramızı harcamadığımızı , o parayı kazanmak için zamanı yani yaşamımız harcadığımızı söylemişti.

Yeni çıkan kitaplara bakarken rastlantı sonucu Maria Kondo’nun kitapları ile tanışmıştım: Sabun köpüğü gibi gözüken ama arka planda çok derin anlamlar içeren “Hayatı Sadeleştirmek İçin Derle, Topla, Rahatla” ve “Hayattan Keyif Almak İçin: At, Kurtul, Ferahla” kitapları. Gardrop düzenleme sanatı üzerine olan bu kitaplar, arka planda ciddi bir felsefe içeriyordu.

Bütün bunların arasında bir de Netflix’de bir belgesele denk geldim: Minimalism. Belgesel hakkında çok fazla bilgi (spoiler) vermeyeceğim. İzleyin bence. En son olarak da aklıma “Fight Club” filminin “Sahip olduklarınız size sahip olur” efsane repliği takıldı.

2000 yılların modasıydı Yalın Üretim. O dönemde çeşit çeşit danışman türemişti: yalın araçları üzerine kitap okuyup, patronları rasyonal olmayan sayılarla kandıran danışman ordusu. Hiç unutmam bir tanesi ile bir tartışamam da olmuştu: elindeki modeli hiçbir israf analizi yapmadan bize uygulamaya çalıştığında ona karşı çıktığım için. Bu tür insanlar, moda olan trendlerin gerçek amaçlarını anlamadan tüm araçları çok güzel süsleyip patronlara satıyorlardı ve bizler, maalesef daha sonra, sahada bu gerçekçi olmayan uygulama planları yüzünden yargılanıyorduk. Hiç unutmam bir proje sunumunda Dilbert’in karikatürünü paylaşmıştım.

Dilbert-lean-TQM-Six-Sigma-10

Anlamamızlıktan geldi herkes ama ben çok keyif almıştım. Bu dönemde Yalın Üretim konusunda çok şey öğrendiğim danışmanları bu ordudan ayrı tutuyor ve hepsine teşekkür ediyorum bana kattıkları için.

Ford İnonü fabrikasında o zamanın Genel Müdürü Mahmut Bey bir sunum yapmıştı. Klasik Yalın Düşünce – Yalın Üretim sunumlarının aksine çok farklıydı. Her “Yalın” sunumunda olduğu gibi Toyota Tarihi, Taichi Ohno ya da 7 Büyük İsraf ile başlamamıştı:

  • Doğada hiçbir canlı fazlasını tüketmiyor: Zevk için avlanan bir hayvan göremezsiniz.
  • Doğal ortamda insan fazlasını tüketmiyor: Kızılderili öldürdüğü bufalodan özür diler ve fazlasını tüketmez.
  • Ne bir eksik
    Ne bir fazla
    Hepsini tamam söyledim.
    Aşık Veysel
  • Kendini ifade edemeyenler uzun anlatım yolunu tercih ederler.
    Mevlana
  • Avucu ile su içen çocuğu gören Diojen maşrapasını atar.
  • Akıl, karatahta ve Tebeşir : Başarı kullandığınız enstrümanda değil, yaklaşımdadır.
    Albert Einstein
  • Üretmeden tüketen toplumlar üreten toplumlara mahkum olurlar.
    Mustafa Kemal Atatürk

Hafta sonu tüm bu biriktirdiklerimi düşündüm ve aklıma Cemil Meriç’in o sözü düştü:

İnsanlar sevilmek için yaratıldılar, eşyalar ise kullanılmak için. Dünyadaki kaosun nedeni; eşyaların sevilmeleri ve insanların kullanılmalarıdır.

Zaman zaman bu tüketim çılgınlığı hastalığına yakalanıp, anlamsız birçoğu elektronik gereksiz harcamalarım oluyor. Tabi ki hevesim geçince, bu aldıklarım evin bir yerlerinde, onlar için alınan IKEA kutularında saklanıyor. Hani derler ya “Erkeklerin hiçbir zaman kullanmadığı ama bir gün ihtiyacı olabileceğini düşündüğü kablo kutusu vardır” , o erkeklerden biriyim. Nokia 3210 şarj aleti bile var o kablo kutumda.

Uzun zamandır kendime bir yol buldum; bir şey alacağım zaman araştırma süremi uzatıyorum. Uzattıkça da gerçekten ihtiyacım olup olmadığını ve hayatıma ne katacağını sorguluyorum. Yolda olmak, varmaktan daha zevkli oluyor çoğu zaman. Artık tüketmeyeceğim demiyorum, tüketimim hayatıma değer katmalı. Tüketirken tükenmemeye çalışıyorum. Bakalım kahramanımızı bu yolda ne maceralar bekliyor.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Bu hafta için kitap ve film önerilerim ise;

Marie Kondo Kitap

Japon toplama ve düzenleme sanatı üzerine Marie Kondo’nun “Derle, Toparla, Rahatla” kitabı, basit bir gardrop toparlama kitabının ötesinde.
Okuması kolay ama uygulaması zor.  Çünkü vazgeçmek zordur.

Yar1m

TRT-2 de rastlantı sonucu denk geldik bu filme. Bu aralar TRT-2 Sinefiller için müthiş bir kanal; çok güzel filmler yayınlıyorlar. YAR1M (Half) Çağıl Nurhak Aydoğdu’nun 2016 yılı filmi. Beni çok etkiledi. Son sahnesinde çaresizlik çok güzel anlatılmış.

Read More

31 May İnleyen Nameler

Bir haftadır, sosyal medyada, benim de içine katıldığım ve birçok arkadaşımı da dahil ettiğim bir albüm paylaşma etkinliği var. Bir bulaşının nasıl yayıldığını bizlere çok güzel gösterdi. Bu bulaşısı yüksek paylaşım çılgınlığı, bende müzik üzerine birşeyler yazma arzusu doğurdu. Benim, müziğin içinde bir yazıda olmam gerçekten büyük bir tezat. Neden mi? Çünkü ben müzik konusunda tescilli bir yeteneksizlik abidesiyim. Gerçi bu apoletimle ilgili bazı karşı tezlere de sahibim ve yeteneklerimin doğru yönlendirilmediği için böyle olduğumu düşünüyorum(!). Konuyu biraz açayım. Ortaokulda müzik dersinde flütü burnumla çalıp ağzımdan şarkıyı söylediğimi gören Rahmetli Ali Hoca bacağıma patlatmıştı flütümü ve dersten dışarı atmıştı. O gün içimdeki müzik yeteneğinin öldüğünü düşünüyorum oysa rahmetli bendeki yeteneği fark etseydi belki farklı olurdu. Yıllar sonra bir keresinde de, eşimin devam ettiği amatör caz korosunun bir dersine çok kısa katılımım olmuştu. İlk ses verdiğimde hoca, siz dinlemeye devam etseniz daha iyi olur dedi. Bu da müzik yeteneğime vurulan son darbeydi.[/vc_column_text]

Hayatım boyunca hep bir enstrüman çalmayı arzuladım. Ama olmadı. İçimde bir uktedir; sahilde, ateşin yanında gitarımla “Akdeniz Akşamları” çalmak ama maalesef hep çalanların yanında yancı olarak kaldım.

Bütün bu kötü(!) anılarıma rağmen hep iyi bir müzik dinleyicisi oldum. Yıllar içinde bu yeteneğim hep gelişti. Bu yeteneğimin gelişimi teknolojiyle paralel bir yol izledi.

Çocukluğumda, evde Rahmetli Talih dayımın getirdiği JVC marka müzik setimiz vardı. Plak olarak da 2 tane plak; Pink Floyd -The Wall ve adını bilmediğim ama kırmızı kapağında atom bombası patlaması resmi olan album. O zaman Pink Floyd’un kim olduğunu ve ne dediğini bilmeden dinlerdim.

Kaset konusunda ise çok şanlı değildik. Babamın arabasında bulunan Türk Sanat Müziği kasetleri vardı. Tabi ki Barış Manço’nun “İşte Barış, İşte Manço” kasedinden hiç durmadan “Arkadaşım Eşşek” şarkısını dinlerdik ve her “Kuzularla oğlaklar, sevişiyor mu?” dediğinde utanarak önümüze bakardık. Sonra doldurma kasetler devri başladı. Geceleri diskolarda dinlediğimiz müziklerden oluşan karma doldurma kasetleri dinlemeye başladık.

İzmir’e taşındığımızda, babam bir akşam çift kaset girişi olan cd ve pikaplı bir müzik seti getirmişti. Cd ile tanışmamız da böyle oldu. Çift kaset çalarla kaset kopyalamalar ve karışık kaset yapmalar o zamanın en büyük icadıydı benim için. Boş kaset bulmak zor olduğu için babamların eski kasetleri üzerine yazılırdı. Doğru senkronize olamama durumlarında, şarkılar arasına bazen sanat müziği girebiliyordu.  Cd dinlemek ise çok lüks idi. Evde bizimkilerin uzak doğu seyahatinden getirdikleri yemek ve klasik müzik cdleri vardı. Hala Ravel’in Bolero’sunun baş ağrısına iyi geldiğine inanırım.

Cd’ler pahalı olduğundan eldekileri tekrar tekrar dinlemekten başka bir işe yaramıyordu müzik seti. Bir keresinde karşı komşumuz Barbaros’dan Richard Marx’ın “Here Waiting For” şarkısının bulunduğu cdsini ödünç almıştım. Hala tıpkı ilk günkü gibi, dinlerken gözlerimi kapadığımda o okyanus kıyısına giderim.

İlk aldığım kaset Glenn Medeiros’un “Nothing’s Gonna Change My Love For You” albümüydü. Orta İki yazı Fransa’da yaz okulundaydım. Annem Enrico Macias plağı sipariş vermişti ama adını unuttuğum için alamamıştım. Oysa bir kaset on plak değerindeydi, tabi ki değerini bilene. Kendi paramla aldığım ilk cd ise Dire Straits’in “Money for Nothing” albümüdür. Kuşadası’nda Sağlık Caddesindeki kasetçiden almıştım. Kendi karışık kaset yapma konusunda bir üst seviyeye geçmiş ve cdden kaset doldurmaya da başlamıştım.

Üniversite yıllarının en önemli aracıydı walkmanlerdi, hele bir de çift çıkışı varsa. Özel radyoların artışı ile walkmanleri kasetten daha çok radyo dinlemek için kullanır olmuştuk. Kasetleri başa sarmak için tükenmez kalem kullanmayı bilirim. O zamandan öğrenmiştik tasarruflu olmayı.

Sonra taşınabilir cd-çalarlar ile tanıştık ve cdler ucuzlamaya başladı, ayrıca korsan cdler de bulunur oldu. Zaman içerisinde walkmanlerin yerini cd-çalarlar ve cd çantaları aldı.

İlk MP3’ler çıktığında onları harddiskte saklayamazdık, hiçbirimizin harddiski o kadar büyük değildi. MP3 cdleri satın alır ve bilgisayardan dinlerdik. Winamp programında çalma listeleri ise bir miktar özgürlük sağlıyordu bizlere.

Taşınabilir cd-çalarların MP3 çalmaya başladığı zaman ise bir devrim olmuştu. Bir MP3 cdsinde yüzün üstünde şarkı vardı, büyük bir harddiski ve cd yazısı olan bir bilgisayar ile nerdeyse sevdiğimiz bütün şarkılardan oluşan bir koleksiyonu kolaylıkla her yere taşıyabilirdik. Hatta kaset adaptör yardımı ile arabaya bağladığımız taşınabilir cd-çalarımızla, radyo çekmiyor veya kaset sardı gibi dertlerimiz  olmadan çok uzun yollar yapabilirdik. Hala internetten MP3 indirmek zordu ve paylaşarak koleksiyonumuzu büyütebilirdik.

Koleksiyonculuk hastalığım, müzik arşivimde de kendini göstermişti. Alfabetik sıralanmış şarkıcının tüm albümlerinin (discography) bulunduğu 160 GB’lık hala silmeye kıyamadığım bir arşive sahibim. Uzun yıllar bu arşivi güncel tutmaya devam ettim. Ama teknoloji durmuyordu. Bir arkadaş tavsiyesi ile FLAC (free lossless audio codec) formatı ile tanıştım. Her şarkının mevcut bir MP3 göre on kat yer kapladığı ve ses kalitesininde en az dört kat daha iyi olduğu bir format. Beni tanıştıran arkadaşım plak (analog) ses kalitesine en yakın dijital ses demişti. Kafamda bunu canlandıramamıştım, çünkü en son plak dinlediğimde 10 yaşımda idim.

FLACları cdlere yazıp bilgisayar dışında ortamlarda dinlemeye başladım. Önce arabalara kart okuyucu ve USB girişleri eklendi, daha sonra da cd-çalarlar çıkarıldı. Şimdi telefonumuzu araçla eşleştirerek Spotify, Apple Music, Soundcloud gibi uygulamalardan çevrimiçi veya çevrimdışı müzik dinleyebiliyoruz. Müzik haricinde sesli kitap, çevrimiçi radyo ve podcastler de dinleyebiliyoruz. Artık yeni çıkan bir albüme ulaşmak ya da dünyanın herhangi bir yerindeki radyo kanalını dinlemek çok kolay. Hatta dinlediklerime göre bana yeni keşifler imkanı bile sunuyor. Kısaca müziğe ulaşmak artık çok kolay.

Teknoloji ile müzik dinlemenin ne kadar kolaylaştığını anlatırken hala teknolojinin ulaşamadığı bir kalite seviyesi var: Plaklar. Herşeye ulaşmanın bu kadar kolay olduğu bir dünyada, ben hala o analog tınıların keyfini sürmekten aldığım hazzı bu teknolojilerde yakalamıyorum.

Issız adamdan önce, FLAC ile tanışmamdan sonraydı; bir dostum bana plak dinletti sonra Sade’nin “Smooth Operator” plağını hediye etti. Hayatımın önemli bir dönüm noktasındaydım. Yeni hobiler edinmek iyi geliyordu. Onun da desteği ile sıkı bir araştırma sonrası analog bir ses sistemi aldım; 2x70W çıkışlı analog bir amfi ve marantz pikap. Elimde sadece bir plağım vardı ve onu dinliyordum.

Zamanla plak koleksiyonum gelişti. Aileden bir plak koleksiyonunuz yok ise satın alarak bir koleksiyon yapmanız öyle kolay değil. Parayla bile alamayacağınız plaklar var.

Ben şanslıydım, ilgili olduğumu gören tanıdıklarım plaklarına, yani hatıralarına gereken değeri vereceğimi bildiklerinden, onları bana hediye ettiler. Önce Aydan Yengem annesi Nilufer Babannenin vefatı sonrası, oğlum sen bu plakların değerini bilirsin dedi ve bana hediye etti. İçinde neler mi çıktı? 1950’lerin sonu Neşet Ertaç’ın “Kendin Ettim Kendim Buldum”, Ali Rıza Binboğa’nın “Yarınlar Bizim” 45’liği. Sonra Ovi Bey, sen meraklısın dedi ve bana plaklarını hediye etti: Enrico Macias’ın Ajda ile beraber yaptığı Olympia konseri plağı. Mehmet Yazıcı abim annesinin koleksiyonundan hediye ettiği Cüneyt Gökçe’nin “Damdaki Kemancı” müzikalinin plağı.

Bu şekilde arşivim gelişmeye başladı. Yurtdışı seyahatlerim de sokak satışlarında plak toplamaya başladım. Berlin’de sokak mezatında A-Ha’nın “East Side of the Sun, West Side of Sun” albümünü aldım. Her İngiltere’ye gittiğimde Charity dükkanlarında ve Notting Hill’de plakçılarda uzun uzun zamanlar geçirdim.  Phildelphia, Rocky Street’de bulunan plakçıyla Erkin Koray hayranlığı sayesinde dost oldum ve saatlerce muhabet ettik. Oradan Rocky 1’in Film Müzikleri plağı dahil birçok plak aldım. Dost olduğum sahibi, hem çok güzel bir indirim yaptı hem de plaklar hediye etti. Dünyanın bir ucunda Erkin Koray’ın albüm kapaklarının illustrasyonunu kendisinin yaptığı bilgisi bana dost kazandırmıştı.

Bir cd almak istediğinizde aynı anda elektronik, kırtasiye, hediyeli eşya da satan ruhsuz zincir mağazalara gidersiniz. Hatta şimdi plak da alabilirsiniz oralardan. Plak alışverişi böyle bir şey değildir, bunun ruhunu anlayanlar için. Benim için plak alışverişi, gidip orada kaybolmak, plaklara dokunmak, dinlemek ve bazen almaktır. Amaç almak değil, o anı yaşamaktır.

Tıpkı plak dinlemenin müzik dinlemek olmadığı gibi, eğer müzik dinleyeceksem telefonumdan da dinleyebilirim. Müzik dinleyerek çalışan bir insanım… Ama çalışırken plak dinlemem, çünkü plağa saygısızlık ederim. Plak dinleyeceksem başka bir şey yapmamalıyım, o anın içine girmeliyim.

Şu an arşivimde Aznavour’dan Frank Sinatra’ya, Dave Brubeck’den Stevie Wonder’a , Dire Straits’den Jethro Tull’a kadar her çeşit müzik var. İyi bir Türk Müziği koleksiyonuna sahip olduğumu düşünüyorum. İlhan İrem’in 1990 öncesi yayınlanan altı tane  33’lük plağından üçüne sahibim. “Köprü” 33’lüğüne sahip olabilirdim, ama kendime koyduğum bir plak için harcanabilecek üst sınıra takıldığı için almamıştım. Şimdi ise 1.000 TL değer biçiliyor. Diğer iki 33’lük için ise, zaten umudum yok. Gittigidiyor’da “İlhan İrem 1973-1976” (1976) albumünün sadece kapağı 600 TL , “Ve Ötesi” (1987) albümü ise 17.000 TL. Zihni Müzik’te “Ve Ötesi” albümünü sorduğumda bana “en son o plağı ben kısa şortluyken gördüklerini ve artık aramamamı” öğütlemişlerdi.

Sınırlarım dahilinde satın aldıklarım da oldu, hediye aldıklarımda. Arada onlarla buluşup uzaklara gidebiliyorum. Uzaktan pahalı bir hobi gibi görülebilir, ama pikaplar artık daha alınabilir seviyelere geldi, ucuz versiyonlarda bile iğne bulamama sorununu bir kenara atarsanız, ses kalitesi fena değil. O cızırtıyı duyabiliyorsunuz. Yeni basım plaklar da artık yeniden analog baskıya geçmeye başladı. Dem aldıkça daha çok keyif almaya başladığım jazz müziği arşivimi, yeni baskı plaklarla zenginleştiriyorum.

Kendinize bir iyilik yapmak isterseniz, ister lambalı bir amfiyle (bir kere dinleme şansım oldu)  ya da yeni nesil bir plakçalar ile kendinizi inleyen namelere (namelerin ne dil de ve ne türde olduğu size kalmış)  bırakın. Pişman olmazsınız.

Teknoloji bu kadar gelişirken ve bizler bunun nimetlerinden yararlanırken hep bir öze dönme arzusu duyuyor insan.. Ve orada kendimizi daha huzurlu hissediyoruz. Bu bana ruhsal arayışa çıkan kişinin en sonunda hep yanında olan kendisini bulmasını çağrıştırır. Analog tınılara özlemimiz belki de bundandır.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Bu hafta için kitap ve film önerilerim ise;

[/vc_column][/vc_row]
Muzikofili

Bu hafta size önereceğim kitap, henüz okumadığım ama okuma listemde olan Selim Kardeşimin hediyesi 2016 yılına ait Oliver Sack’ın Müzikofili – Müzik ve Beyin Öyküleri adlı kitabı. Henüz kitabı okumadığım için sizlere tanıtım bülteninden bilgi paylaşıtım. Şöyle buyurmuş;

Nörolog-yazar Oliver Sacks’ın meslek hayatında karşılaştığı vaka öykülerinin bir derlemesi. Adından da anlaşılacağı gibi, bu kitapta biraraya getirilen vakaların ortak noktası, geçirdikleri hastalık veya kazalar sonrasında müziğe karşı geliştirdikleri hassasiyetleri.
Bir sabah, zihninde bitmek bilmeyen son derece “gerçek” bir melodiyle uyanan bir kadın… Yıldırım çarpmasından sonra piyano çalmaya karşı tutkulu bir ilgi geliştiren bir doktor…
Nörolojik hasarlar ve bunlarla baş etme süreçleri yeni “algı kapıları” ile özgül ve sıradışı deneyimlerin önünü açabilir. Sacks diğer kitaplarında olduğu gibi Müzikofili’de de hekim ve insan kimliğini öne çıkararak sosyal bilimlere ve edebiyata yaptığı göndermelerle okura, üzerinde hiç düşünülmeyen bambaşka bir dünyayı, beyin denilen gizemli organın dünyasını anlatıyor.

Kimbilir belki bir gün bana da yıldırım çarpar ve uyandığımda harika bir şekilde yan flüt çalıyor olurum. 🙂

Yesterday

Konu müzik olunca o kadar çok film geldi ki aklıma bu hafta paylaşmak için: Amadeus, Dünyanın Bütün Sabahları, Pianist, 1900 Efsanesi, La La Land, Grease, Cazcı Kardeşler, The Wall, Shine, Billy Eliot vs… Karar vermek çok zor idi bende en son seyrettiğimi paylaşmak istedim.

Bu haftanın film önerisi 2019 İngiliz Yapımı “Yesterday” filmi. Filmin konusuna gelince, has oğlan, onun dışında kimsenin Beatles’dan haberdar olmadığı bir dünyaya uyanıyor, geçirdiği bisiklet kazası sonrası. Beatles’in şarkıları ile konuk olduğu ikinci film (ilki 2007 yapımı Across the Universe).

Filmde beni en çok etkileyen Has Oğlan Malik’in bu hızlı şöhret sonrası eksik kalanları arayışında John Lennon ile karşılaşıp yaptığı sohbet…

Beatles’in olmadığı bir dünya gerçekten çok eksik olurmuş.

Not: tabi ki Beatles Plakları da arşivimin nadide parçalarından…

Read More

24 May Ölüm(süz)

Apita dedem bayram sabahı her zamanki gibi erkenden kalkmıştı. Yatmadan önce bayram namazı saatin kontrol etmiş ve ona göre güzergahını planlamıştı. Erken gideceği için o saatte çiçekçi bulamam diye tedbirli davranmış ve bir gün önceden almıştı çiçekleri. Sabah kalktı, abdestini aldı ve ilk durağı Adalızade Mezarlığına gitti her bayramda yaptığı gibi. Sevdiklerini ziyaret etti, bugün kavuşacaklarını bilmeden. Ardından bayram namazı için Kaleiçi camine gitti. Namazını kılıp dostlarıyla ve cemaatle bayramlaştı. Cami çıkışında her zamanki gibi tatlı maya ekmeği satan tezgah orada idi. Sıra vardı, sırasını bekledi ve sıcak ekmeğini alıp sahilden eve yürüdü. Asansörsüz olan apartmanda 5. Kata çıktı.
Biz karşı apartmanda oturuyorduk. Cümbür cemaat klasik bir bayram sabahı idi. Halamlar bayram için Nazilli’den bize gelmişlerdi. Klasik olarak salonda yere upuzun bir yatak yazılmış ve biz çocuklar testi gibi oraya dizilmiş yatıyorduk.

Bayram sabahı idi nasıl daha yatakta olunur diyen “Gestapo Subayı” Sönmez Eniştemin tacizleriyle yer yatağı toparlanma operasyonu başlamıştı. Direnmek pek mümkün değildi kendisine.
Sonra evde farklı bir hareketlilik oldu, kapı çaldı. Gestapo apar topar evden çıktı. Sonra Enise Teyzem geldi, öldü dedi.
Sabah çiçek bıraktığı mezara ikindi de defnedildi. Yorgun kalbi onu yolda bırakmış ve kimseye yük olmadan tertemiz ölmüştü.

Bir hikaye gibi anlattığım olay benim ölümle bilinçli olarak ilk karşılamamdı. Tarihini hatırlamıyorum sanırım ilkokuldaydım. Ahmet Dedem ya da benim tabirimle Apita dedem, anne dedesini hiç görmemiş ve baba dedesini ise görmüş ama gördüğünü hatırlayacak yaşta olmamış biri için dede figürü idi. O gün “ne güzel bir ölüm” demişlerdi anlamlandıramıştım.

Bu hafta sokağa çıkma yasakları nedeni ile geleneksel yazı şekilendirme rituelim olan Pazartesi sabahı İzmir-Manisa yolculuğu ve 07:30 da kahve eşliğinde ana hatlarını hazırlama fırsatım olmadı. Haftanın geri kalanında da (cuma hariç) evden çalıştığım için facebook’da başlayıp bulaşı yüksek olan şu albüm paylaşma zincirine atıfta bulunarak müzik üzerine birşeyler yazmaya başlamıştım.

Ama nasıl olduysa Cuma sabahı yatakta bu anı geldi bana. Hani olur ya, saat 7’de çalacaktır ve siz 7’e 5 kala uyanır ama saate bakmadan hissedersiniz ve çalana kadar düş kurarsınız. İşte tam öyle bir anda bu anı aklıma geldi ve yazı şekillenmeye başladı. Can Yücel’in daha sonra bir yazımda kullanmayı planladığım şiir yazarken ilham perisinin gelişini anlatışı vardır, tıpkı onun gibi oldu. Yazı kafamda şekilleniyordu ve düşündüklerimini eğer yazmazsam unutacağım diye korkup, kalkayım bari dedim.

Elimi telefona götürdüm ve saate baktım: 4. Aklıma hemen Zülfü Livaneli’nin “Saat 4 Yoksun” ile başlayan şarkısı geldi. Sonra öf ya dedim şimdi bu saatte kalkılır mı? Ama cümleler akmaya devam ediyordu, içimden gelen bu yazma çağrısına daha fazla direnemedim ve kalktım. Ne kadar sessiz olmaya çalışsam da Burcu uyandı. Saati sordu, söyledim. Bu saatte işe gitmiyorsun değil mi dedi. Yok dedim uykum kaçtı birşeyler yazacağım diyerek odadan ses yapmadan çıkıp salona geçtim. Can Yücel’in ilham perisi tıpkı onun dediği gibi benim bulmuştu sabahın 4’ünde ve boş göndermek olmazdı.

Peki nereden geldi aklıma ölümle ilgili bir şeyler yazmak; bilinçaltının dışarı vurması diye düşünüyorum. Geçen hafta Perşembe günü, bir kez de tanışma fırsatı bulduğum değerli bir büyüğümüz için yapılan sanal anma gecesine katılma fırsatım oldu. Orada hayatlarına dokunduğu birçok insanın gerek ağlayarak gerekse de gülüp, gülümseterek onun için söylediklerini dinledim.
Ardından da bu hafta, benim onu tanıyıp takip ettiğim ama onun beni muhtemelen sadece adımdan bildiği bir hikaye anlatıcı abimizin sunumun seyrettim. Sunuma davet eden Can Kardeşim Murat “çok eğleneceğiz makaranın dipini vuracağız” diye tabirler kullanmıştı. Gülmeleri özlediğimiz bu günlerde, böyle bir usta hikaye anlatıcı ile gülmek çok iyi bir fikir gelmişti. Fakat toplantı başladığında “bugün 6 hikayem var ve sizleri biraz ağlatacağım” dediğinde; ben bu işin sonunu iyi görmüyorum demiştim. 20:30 da başlayan sohbet 23:30 da bitti.
Bilinçaltında biriken bu duygular saat 4’de uyku ile uyanıklık arasında giderken bir anda bir çatlak buldu ve yüzeye ulaştı, bende yazdım. Erken ölümleri, anmak ve ölümsüzleştirmek için, önceki yazılarımda birkaç kelam etmiştim. Ama bu sefer ölümün kendisine yöneldim.

Yıllardır kendimce sorgular dururum varlığımın ve insan varlığının amacını. Burada hiçbir inancı tartışmayı düşünmüyorum. Yıllardır okudumlarım, okuduğumdan anladıklarım, içselleştirdiklerim ve uygulayabildiklerimle kendime göre bir inanç kavramım var. Daha anlayamadıklarım ve hatta hiçbir zaman anlayamayacaklarımın da bilincindeyim. Ama hala anlamak ve anlamlandırmak için varamayacağımı bile bile bu yolda yürümeye devam ediyorum. Ara ara durup, o zamana kadar nereye gelmişim bakmaya çalışıyorum. Bunlar genelde kimsenin okumasını istemediğim -kendimle dertleştiğim – günlüklerimin “Z raporları” bölümünde oluyorlar. İlk defa bunları başkaları ile paylaşacağım. Unutmayın bu okuduklarınızın raf ömrü var, ben hala arıyorum ve yeni patikalar çıkıyor gidilecek ve yazılacak.
İnsanoğlu yıllardır ölümsüzlük, mutluluk ve herşeyi bilmenin peşinde. Mutluluğa değindim ucundan “Ne zaman mutlu olmayı unuttuk” yazımda, ama daha tamamlanmadı o yazı, eksikleri var: bir tane daha mutluluk üzerine yazı gelecek hissediyorum. Herşeyi bilmek değil ama bitmeyen yeni şeyler öğrenme arzusu yani merak üzerine bir yazı da var taslaklarda. Ama ölüm(süz) üzerine birşeyler yazmak yoktu aklımda.
İlk ölümle yüzleşmemden sonra yıllar içinde başkaları da oldu ve olmaya da devam edecek. Kafka çok güzel söylemiş, “Ölümün olduğu dünya da aslında hiçbir şeyin anlamı yoktur”.
Yıllar içinde ölümle de yüzleşmeyi öğrenme yolunda ilerlemelerim oldu ama daha çok yol var.
Apita dedeme yakıştırılan o “güzel ölüm” kavramının, yıllar içinde benim hayatın anlamı konusudan fikirlerimin oluşmasında bir kilit taşı olduğunu anladım. Bir gün günlüğüme ne istiyorum bu hayattan diye yazdığımda “Mutlu ve Huzurlu bir ölüm” dedim. Çünkü biliyordum her zaman yapılacak çok daha fazla şey, okunacak çok daha fazla kitap, seyredilecek film, gezilecek yer, içilecek rakı ve sövülecek insan var. Tamam olduk diyemiyeceğiz bu bütüne ulaşma yolculuğunda. Her ölüm erkendir. Bunu da biliyorum.

Yıl 1999 Kasım Ayı Cuma Günü, Çayırovası Arçelik tesislerinde bulunan İDEA Eğitim Merkezindeyim. Ergun Zoga’dan “Koç’da Çalışma Hayatı” adlı bir eğitime gireceğim. Perşembe akşamı fazla kaçırmışız ve tüm gün nasıl dayanacağım diye düşünmekteyim. Hayatımda katıldığım en iz bırakan eğitim idi. Daha önemlisi bize hafta sonu ödevi vermişti; okunacak 2 kitap. Ben hafta sonu o kitapları okumayı bitiremedim. O gün hediye edilen “Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı” kitabını 21 senedir başucu kitabım yaptım. Birçok dostuma hediye ettim.
Kitabın en can alıcı yer,; nasıl bir hayat yaşamak istediğini tarif etmek için kendi cenaze töreninden konuşacak insanların ne söylemelerini istediğini düşünmesini tavsiye etmesidir. Ölmeden önce ölün der bir nevi.
Şimdi tüm bunları düşündüğümde, ölümsüz olmak istemem, ölümdür hayatı sınırlandırarak ona anlam katan. Sonu olduğunu bilmeseydik eğer bu yaşamımızın keyif de alamazdık anlarımızdan.
Ölümden sonra ne var bu herkesin kendi inancına ait bir kavram, isteyen istediğine inanabilir. Sonunda inancı ile de yüzleşecek olan o olacak.
Ölümsüzlük ise, bu yazıyı tetikleyen girdiğim toplantıda anılan insanlar ve benim Apita dedem için yaptığım. İnanın bana adının Ahmet olduğunu hatırlamakta zorlandım ve hala akrabalık ilişkisi konusunda telefon joker hakkımı kullanıp, annemi aramadan konuyu toparlama şansım yoktu.
Ölümsüz olamıyorsunuz ama ölümün ötesine geçerek ölümsüzleşiyorsunuz. 2 haftadır girdiğim sohbetlerde bunu gördüm ve hissettim.

Bir insan, ancak onu hatırlayacak insan kalmadığı zaman gerçekten ölür.

Azteklerin bir sözüdür bu. Ben kızılderili atasözü olsun da “Bir Kızılderili Reisin siz hiç yanıldığını gördünüz mü” yazmak istemiştim. Ama merak bu ya araştırınca Aztek atasözü olduğunu yazan bir kaynağa ulaştım. Ama benzerlerini Kızılderililer dahil benim önemli başka düşünürler de söylemiş.

“Hatırlandıkça devam vardır, ta ki, bir gün hiç anılmayıp unutuluncaya kadar…” – Kızılderi Atasözü
“Her insanın iki ölümü vardır. Biri öldüğünde, diğeri ismi son kez söylendiğinde. Bir anlamda insan ölümsüz kalabilir.” – Ernest Hemingway
“Öldüğünde, doğmadan önce ne isen o olacaksın. Adını hatırlayan son kişi öldüğünde de hiç doğmamış olacaksın” – Arthur Schopenhauer

Ben Apita dedemin adını unutmadım ve katıldığım sohbetlerde anılanların adlarını da hafızama kazıdım. Artık onlar benle de yaşayacaklar.
Bana hayatta ne istiyorsun diye sorduklarımda güzel yani mutlu ve huzurlu bir ölüm diyorum. Ölümün ötesine geçmek ise hayatlarına dokunduğum insanlarda beni andıracak bir hayat sürmek. Tabiki herkes gibi bende, ardımda bırakacaklarım için kaygılar duyuyorum. Bu nedenle sıraya ne kadar çok dikkat edilirse o kadar güzel olur.
Bu yazıda Cemal Süreya’nın bu şiiri paylaşmasaydım eksik kalırdı.

Ölüyorum tanrım
Bu da oldu işte.

Her ölüm erken ölümdür
Biliyorum tanrım.

Ama, ayrıca, aldığın şu hayat
Fena değildir…

Üstü kalsın…

Hepimize “Üstü Kalsın” diyebilecek bir yaşam diliyorum.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Bu hafta için kitap ve film önerilerim ise;

21

Bu kadar değindikten sonra bu haftanın kitabı olarak başka bir alternatifi düşünmedim bile. Piyasada birçok Kişisel Gerilim kitabı var. Bu kitabı hala okumaya başlamadıysanız, hemen başlayın. Pişman olmazsınız.

20

2007 yapımı bir film bu haftaki önerim. Kadro muhteşem, konu da bu haftanın yazı konusuna uydu. Çok daha fazla birşey yazmaya gerek bile yok. Jack Nicholson efsane oynuyor. Morgan Freeman’ın dinginliği ise muhteşem. Ölmeden önce izlenecekler listesinde olmalı.

Read More

16 May Sanki Yıllardır Tanıdığım İnsan

Benim Can Kardeşim,
Yılın o günü geldi de geçiyor bile…
Aslında yaşamın her günü,
kutlanası bir ödül ama…
Ben bugün de sana;
Sağlıklı, huzurlu, mutlu, umutlu
ve kutlu nice güzel yaşlara…
Sevdiklerinle ve sevgiyle…

Diyorum ve…

Bu üsteki paylaşım senin yaşgünümde paylaştığın…

Bu sefer sıra bende, şimdi ben de senin yaş gününü kutlayacağım ama biraz sıra dışı olacağı kesin.

Möhim Not: Blog kapağı için bir fotoğrafımızı bulamadım, Ayvalıkta çektiğim birini koydum. Mümkünse bir daha geldiğinde çekilelim beraber.

***

2014 yılında bir balo da eş durumundan tanıştık. Sonra sosyal medyadan birbirimizi takip etmeye başladık. Sokakta birbirimizi görsek tanımazdık ama o kadar ortak yanımız vardı ki sanki sen benim abim gibiydin her şeyi bende önce yaşamış ve bana da yol gösteren.

Sonra Burcu’nun sergisinde tekrar fiziki olarak karşılaştık daha çok görüşmeliyiz (!) diye. Bize yemeğe geldiniz ve o gün ilk bize açıklamıştınız hayatınızda yeni yelken açacağınız limanı. İlk defa bir sofrada beraber oturmuş içiyorduk ama sanki yıllardır tanışıyormuş gibiydik. Sonra hemen bir hafta sonra biz size yemeğe geldik ve nerede kalmıştık diyerek devam ettik.

Bu iki geceden birer hatıramız var ikimizin de; Ben sana Simon & Garfunkel’in plağını hediye etmiştim. Sende bana Milliyet Çocuk Koleksiyonunda iki dergi. İkimizde karşılıksız en özellerimizi verebilmiştik birbirimize dünyanın bu kadar verme özürlü olduğu bir dönemde.

Bir de sen tatil için geldiğinde Bostanlı’da yemeğe gittik, bu senin evi toparlamaya geldiğin seyahatti. Hafızam beni yanıltmıyorsa bunun dışında bir kez daha görüştük Karşıyaka Sahilde.

Çok şaşırtıcı değil mi, toplamda her görüşmeyi yarım gün kabul etsek bile 60 saat yüz yüze görüşmüşüz. Benim doğduğumdan beri 388.800 senin ise 423.360 saat geçtiği düşünülürse, bu süre ne kadar kısa değil mi? Üstüne üstlük bir tesadüf sinilesi ile başladı dostluğumuz.

Blog yazmaya başlamama en büyük teşvik senindi ve ben daha başladığım gün, bu yazıyı yazmaya karar vermiştim, devamını nasıl getireceğim günler içerisinde şekillendi.

İkimizin de bildiği hatta senin daha iyi bildiğin gibi, aslında bu aramızdaki dostluğu temelleri daha biz farkına varmadan kurulmuştu ve zamanı geldiğinde ise tamamlandı.

***

Evet, yazımızın üst kısmı, bu yazıları yazmaya beni cesaret eden Can Kardeşim Murat’a küçük bir yaş günü hediyesiydi. Devamında ise biraz dostlukdan bahsedeceğim

Dost, Arkadaş ne demek? Aralarında fark var mı? Gerçek dost nedir? Menfaatin en önemli ilişki nedeni olduğu bu çağda böyle dostlar bulabiliyor muyuz gibi sorulara kendi çerçevemden kelam edeceğim.

Eğer sözlüğe sorarsanız Dost ne diye ; “Sevilen, güvenilen, yakın arkadaş, gönüldaş, iyi anlaşılan kimse, düşman karşıtı” cevabını alırsınız.
Aynısını Arkadaş için yaparsanız ise ; “Birbirlerine karşı sevgi ve anlayış gösteren kimselerden her biri, bacanak, eş, yâren, yoldaş” diye cevaplar bu sefer sözlük.

Bunca yıldır yanlış bilmiyor muşum; hayatınız boyunca bir sürü arkadaşınız olabilir ama gerçek dostlarınızın -yakın arkadaşlarınız- sayısı için için aynı şeyi söylemezsiniz. Yani dost ile arkadaş aynı şey değildir.

İnsan psikolojik olarak varolabilmek için tanıklara ihtiyaç duyar ve arkadaşlar bu tanıklıklar için önemlidir. Arkadaşlar sizin kişisel tarihinize yolculuktur. Geçmişinizin tanığıdır. Birbirinden güç alırsın, onaylanmak istersin arkadaşın seni onaylar ve ciddiye alır hatta bazen gaz bile verir.

Ama dost ise başkadır insan için; benim çok kolay bir tarifim vardır ayrımı anlatan. Ben bir arkadaşımı arayacaksam, önce ne söyleyeceğimi düşünür ve hazırlanırım hatta aradığım saat uygun mu diye kontrol ederim. Bir dostu arayacağım zaman sadece arar ve konuşmaya başlarım. Hatta bazen aklınıza geldiğinde birden telefonunuz çalar arayan o olur. Dost benim için kardeş yarısıdır. Dostlar sadece senin iyi hissetmen için duymak istediklerini söylemezler, bazen en acı, en sert şeyleri onlardan duyarsın.

Arkadaşın ya da dostun yok ise yaratmaya kalkarsın. Tıpkı “Cast Away” filminde Tom Hanks’in voleybol topu ya da Turgut Özben’in Olric’i gibi beyninin kıvrımlarında. Kimbilir belki dostu olanların bile kafasında yarattığı dostları da vardır değil mi o kadar da sabit fikirli olmayalım. Her kafasında dostlar yaratanlara deli demiyelim ya da tüm delileri kötü kabul etmeyelim. Çünkü kişinin kendi özüyle iletişim kurması ve kendiyle arkadaş olabilmesi de ruhsal sağlığı için önemlidir.

Ufak ama önemli bir not: Dostun ve arkadaşın kötüsü olmaz çünkü ona arkadaş denmez.

Yıllardır para biriktiremedim ama çok arkadaş ve birkaç dost biriktirdim diye düşünüyorum. Bu bana her zorluğa karşı mücadele etme yeteneğini veriyor. Tüm dostlarıma ve arkadaşlarıma hayatıma kattıkları ve katmaya devam edecekleri için  buradan sonsuz teşekkürler.

Bu haftanın kitap ve film önerisine gelince;

Haftanın Kitabı – Şeker Portakalı

540x540(1)

Çocukken Çocuk Kalbi ile beraber okuduğum ilk kitaplardandı. Ondan sonra Zeze’yi hiç unutmadım. Bazen karşıma da çıkıyor farklı ortamlarda. En son “Annemin Plakları” nın bir bölümünde çıktı yine. Tekrardan okuma isteği belirdi yine bende.
Vasconcelos 12 günde yazdığı bu romanı yirmi yıldan fazla yüreğinde taşımış ve sonra bizlerle paylaşmış.

Haftanın Filmi – Stand By Me

540x540

1986 yılı yapımı olan film, Stephen King’in Ceset adlı romanından uyarlanmış. Filmi daha önce seyretmiştim ama Stephen King’in romanı olduğunu bilmiyordum. Şarkısı da efsanedir tabi ki.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere,
Eyvallah…

Read More

10 May Çocukluğumun Adası

Daha önce yazmıştım Adalı’yım diye, ilkokulu orada bitirdim. Ailem, köklerim hala orada.
Bu hafta bir anda aklıma geldi çocukluğum ve gençliğimin Kuşadası. Onu yazmak istedim bu hafta.
Coşkun Sabah adaya yazdığı şarkı ile başlayalım yazıya;

Ne zaman aşk arasam
İçimde bir ümit var
Ne zaman sevdalansam
Aklımda hep bir yer var
Kuşadası gönlümde
Var macerası
Kuşadası gönlümde
Aşkımın hatırası

Yılancı Burnu’nda Efes’e bağlı olarak kurulan İonların Neopolis şehridir Kuşadası’nın bilinen ilk tarihi. Sonrasında Pilav Tepe eteklerinde Andız Kulesi denilen yerde de bir yerleşimi olmuştur. Ulaşım güçlüklerinden dolayı bugünkü yerine Yeni İskele (Scala Nouva) adı ile kurulmuştur. Lelegler’e, Aioller’e ve Ion’lara ev sahipliği yapmıştır. Lidyalıların, Perslerin hâkimiyeti sonrasında Büyük İskender’in Anadolu’yu ele geçirmesi ile Helenistik Çağı yaşamış. Roma ve Selçukluların ardından Bizans’ta hüküm sürmüş topraklarda. Anadolu Beylikleri döneminde önce Menteşoğulları sonra Osmanlı egemenliğine girmiş. Bir dönem Aydınoğlulları’nın egemenliğine geçmiş olsa da 1425 yılında Osmanlılar bölgeyi tamamıyla ele geçirmişlerdir. 1919-1921 yılları arasında İtalya’nın, onların çekilmesi ile Yunan işgaline girmiş ve 7 Eylül 1922’de düşman işgalinden kurtulmuştur. İsmini veren Güvercin Ada (Küçükada) Kalesi 1843 yılında Bizanslılar tarafından yapılmıştır. Kuşadası Belediyesinin web sitesinden alıntı yaptığım kısa Kuşadası tarihi böyle.

Malum bu aralar şehirlerarası seyahat kısıtlaması var, ailemi bile görmeye gidemiyorum. En son 2 Şubat’da Kuşadası’ndaydım. Allahtan gerek annem gerekse de babam yaşlarına göre (kafaları genç) internet ve teknoloji ile haşır neşirler, bu nedenle ailecek “Family Party” üzerinden konuşabiliyoruz.
Yasaklar bittikten sonra da onları riske atmayacak şekilde tedbirlerimi alarak gitmeyi planlıyorum.
Uzun zamandır sadece onlar için gidiyorum adaya çünkü artık beni adaya bağlayan şeyler öyle azaldı ki.

Ben Dağ mahallesi Liman Sokak doğumluyum. Limanın hemen orada Grand Baazar’ın sonunda 3 katlı bir evde doğmuşum. Uzun yıllar orada Babaannemler oturduğumuzu hatırlıyorum. Anaannemler de Stella otelin orada Bezirgan Sokakta otururlardı ve 99 merdivenli bir yokuştan çıkardık oraya.
İlk oturduğumuz evde sarılık geçirdiğimi hatırlıyorum. Daha okula başlamamıştım ve bir sürü çizgi roman alınmıştı bana evde yatarken resimlerine bakayım diye. Sonra da hepsini yaktık demişlerdi.

Daha sonra Türkmen mahallesine taşındık. İstiklal Caddesindeki Saray apartmanında oturmaya başladık. Futbol maçlarını evin balkonundan seyredebiliyorduk. O evden hatırladığım, biraz alengirli bir evdi, kapılar kendiliğinde açılır kapanırdı ya da bana öyle geliyordu. “Futbol sahasın eski mezarlıkmış, bu nedenle buralarda biraz in cin olur” şeklinde hikayeleri birbirimize anlatırdık.
Bir gece, başımızda büyük olarak Uğurlar ile sinemaya giderken kestirme olsun diye gece futbol sahasından geçmiştik. Tariş tarafındaki kalenin arkasında beyazlar içinde sakallı bir dede gördüğümü sanmıştım. Yıllar sonra kız kardeşimle konuşunca onunda gördüğünü ve korkudan kimseye söyleyemediğini paylaştı benimle. Gerçekten gördük mü yoksa Doğan Sinemasında Stephen King’in Sis filmine gidiyoruz diye psikolojimiz bize oyun mu oynadı, orasını bilmiyorum.

Saray apartmanından oraya yakın olan aynı cadde üzerinde Yalçındağ sitesine taşındık ve ben üniversiteye gidene kadar da Annemler düzenli orada oturdular. Şimdi Gençlik Caddesi diye bilinen yerde cadde falan yoktu. Hatta değil yol bizim siteden bitimindeki incir ağacından sonra hiçbir şey yoktu. Oradan boş araziler ve papatya tarlasından geçerek maceralı bir yolculuk sonrasında Gürbüz Sitesine ulaşabilirdik.

Sokakta büyüyen bir çocuktum. Yağmur sonrası zemin uygun olduğunda çivi ya da çelik çomak oynardır o olmayan yolda. Zemin uygun ise de zincibir oynardık. Zincibir oyununu bilye ya da meşe olarak da bilebilirsiniz. Almanya’dan gelenler olursa bize kemik (10 Zincibir eder) ya da Balyoz (büyük olan) getirdiklerinde havamızdan geçilmezdi. Oyuna başlamadan önceki son kim olacak tartışmaları da efsane olurdu. Bu konuda Cengiz en iyimizdi. Gazoz kapak oynamak için ise düzgün bir zemin ve mermer taş parçasına ihtiyaç olurdu. Hiç unutman annem koca bir torba biriktirdiğim gazoz kapağını ben eve bu çöpleri almam diye atmıştı.

Cengiz’i öyle bir satırla geçiştirmek olmaz tabi ki; Amcaoğlunun süt kardeşi, annesi babaannemin en yakın arkadaşı ve süper zeka bir arkadaşımızdı. Değil Türkçe’yi İngilizce ve Fransızcayı bile tersten konuşabilirdi.

Sabah kahvaltıdan sonra çıkılır evden ve akşam karanlık olana kadar dışarıda geçirilirdi. Bazen annelerin balkondan avaz avaz bağırması ile erken de sonlandırılırdı. Şener’in bundan yararlanarak yaptığı bir şakayı hiç unutamam. Futbol sahasına annemin sesi gelmezdi ve Şener annemin beni çağırdığını söylerek beni eve koşturttu. Alarm yanlıştı ama eve gelince tekrar dışarı çıkamadım. Ah Şener ah hala unutmadım bu yaptığını.

Basketbol daha o kadar gelişmediği için gerek futbol sahası gerekse de Kaya Aldoğan Lisesinin basketbol sahası bizim futbol alanımızdı. Çok kavga ettik basketbol oynayacakları oraya almamak için. Bir de Türkmen’in sonunda Taban Tarla vardı, oraya da deplasmana giderdik. Hatta Kulüp binası bile inşa etmiştik.

Marangozda yaptırdığımız tahta kılıç ve kamalar, zeytin dalı ile yapılmış yaylarımız ve ucuna gazoz kapağı kıvrılmış ortası delik sert otlardan yapılmış oklarımız ile mahalle kavgalarına giderdik. Hatta o yeşil patlayan otlardan suyu bombalar bile yapardık. Bisikletlerde demir atlarımızdı. Yokuş aşağı inerken elleri bırakır yere koyduğumuz şişelere ok atardık. Eniştem sıkı bir avcı olduğu için sünnet hediyesi olarak bizlere havalı tabanca hediye etmişti. Ben bisikletin maşasına tüfeğimi koyabileceğim bir kabza yapmıştım. Yokuş aşağı inerken ellerimi bırakır tüfeğimi alır ve hedefe saçma atardım.

Akşamları çıkmamıza izin verildiğinde ise Türkmenin bir arabanın zor geçtiği sokaklarına girer, yaz ise açık pencereden televizyona tüftüf, kış ise de bacanın içinden düğün bombası ve kızkaçıran atar ve  kaçardık. Ama ne kaçardık.

Bu tür bilimum ıvır zıvırı alabileceğimiz tek yer vardı; Halit Bulgur’un Binbir Gıda Pazarı. Özellikle bayram harçlıklarını alınca bütün parayı kızkaçıran, mantar, füze ve düğün bombasına yatırırdık. Yine bir bayram günü, Mert ve Mustafa ile terasta böyle bir alışverişten sonrası oynamak için toplandı. Yanlış hatırlamıyorsam Mustafa’nın yakıp koyduğu füze rüzgardan yana yatıp bütün nevalenin olduğu kutunun içine düşmüştü. Yere yatıp bir süre kalkmamıştık çünkü sanki bir çatışmadaymış gibi kafamızın üstünden füzeler kız kaçıranlar geçiyordu vızır vızır.

Mantar ile yapılan en güzel şaka yola içine taş konularak döşenmesi ve arabaların oradan geçince gürültüden durması dışarı çıkıp sesin nereden geldiğini ya da lastiklerinin patlayıp patlamadığını kontrol etmelerini kuytu bir yerden seyretmekti.

Fırlamalıkta en üst seviye ise neredeyse ben dahil her tanıdığımın sünnet mekanı olan Kuştur’da yapılan bir etkinlik vardı. Burada detayını vermeyeceğim kötü örnek olurum. Bilenler bilmeyenlere anlatır artık.

Okulum, Mahmut Esat Bozkurt ilkokulu sahilde idi. Okula yürürek giderdik. Dönüşte ise fayton’a kaçak binerek dönerdik. Mert’le beraber macera olsun diye arada “boklu derenin” oradan geçerdik. Hasta olduğumda Ersen ödevleri eve servis ederdi (ne gerek vardı ki).
Muto 4.Sınıfta geldi bize babası Efsane Altınordulu Muhterem Hoca Kuşadası Spor’un başına geçince. Atınç ise kız kardeşim Aslı ile aynı sınıfta idi. Cenk’de Mert ile bir alt sınıfta idi. Şu an fanatik Beşiktaşlı olan Cenk bir dönem Cengiz’in baskıları ile Galatasaraylı olmuştu.

Pasta Bülent, babasının pastanesi olduğundan bu lakap ile anılırdı. O da bana korsan derdi. Pepe Sinan Gürbüz’de otururdu. Bir de Pepe Ufuk vardı. Hüseyin Ilık kan kardeşimdi, Tom Sawyer’i okuyunca ben Tom olmaya karar verdim onu da Huckberryfinn ilan etmiştim kafamda. Tabi ki bir Becky’de vardı, yaz tatilerinde evlerinin sokağında bir aşağı bir yukarı bisiklet ile volta attığım.

Video kaset günleri başladığında Stüdyo AC ve Stüdyo Kale çok önemli olmuştu bizim için. Cuma günü okul çıkışı bir sürü karate filmi alır, seyreder ve kızkardeşim üzerinde uygulardım. Sonra Annem video kaset kiralamalarıma sansür getirdi.

Delikanlıkla beraber gece hayatına da geçiş yaptım tabi ki; önce barlar sokağı açıldı Kuşadasında. Sonra Kaleiçindeki evler birer birer bar olmaya başladı. Step’de Kudusi çıkar ve Agora Meyhanesini söylerdi. Green’de Funda vardı. Another ve She ise daha çok DJ çalardı.
Heaven’ın ise ayrı bir anlamı vardı benim için; tüm adalılar gece en azından bir kere Heaven’a uğrardı. Gün içerisinde farklı yerlerde çalışan tüm arkadaşlarımı görebilirdim.
Heaven benim için ayrıca Saim ve Atınç demekti. Girişte sunak gibi bir yerde ayakta dururduk genelde. Bazı günlerde Saim’in yanına çıkar film seyrederdim. Sonuçta ben oraya müzik dinlemeye veya dağıtmaya gitmiyordum. Dostlarımı görmeye gidiyordum.
Önce Saim gitti bir serseri kurşunla sonra Atınç gitti acelesi varmış gibi.

Barlar Sokağı öncesinde Capello vardı unutulmaması gereken. Her ne kadar yaş tutmasa da Ali Rıza abiler bizim girmemize müsaade ederlerdi. Saat 3de “Because I Love You” başlayana kadar dans edecek partner bulamazsak pistte tek başına dans ederdik sap sap. 2. Şarkı genellikle Kingston Town olurdu.
Tatil günlerinde gündüz plajına gidip Türkiye’nin ilk su kaykayında deli deli atlamalar yapardık.
Kaleiçinin son dönemlerinde Temple açıldı ama Temple’da çok anım olmadı. Club 33 ise bizden daha çok babamların zamanından çok ünlüydü. Yaşımın tutmadığı için hiç girmediğim ama adını unutmadığım Cotton Club vardı daha Kaleiçi barlarında arkadaşlarım yaşarken.
Gazibeğendi ‘yi unutmamak lazım tabi ki, en güzel geceler Gazibeğendi’den Adayı seyrederken içilne ilk bira ile güzelleşirdi.

Adalı olduğum için Kuşar, Aykuştur gibi Siteler bölgesi bana hep uzaktı her ne kadar orada çok anılarım da olsa. Sonuçta bizim için deniz demek Küçükada idi. Gerçi tüm Kuşadası orada olurdu. Sanki bizi tanımıyorlarmış ya da girişte para alıyorlarmış gibi Efe otelin önünden denize girer küçükadaya kadar yüzer, plaja kaçak girerdik. Orada biraz soluklandıktan sonra tekrar denize atlar bazen efe otelin oradan bazen de gemi yoksa limana kadar yüzer. Limana çıkar bekçiler gelene kadar atlar. Oradan da 3. Plaja kadar yüzerdik.
Kuştur’a ya da Ömer tatil köyüne aile ile gidilirdi. Ayrıca en az yılda bir kere Kalamakiye pikniğe gidilirdi. Buz gibi suya girilir. Akşamüstü domuzlar plaja indikten sonra geri dönülürdü. Cenk sayesinde Fransız Tatil Köyüne kaçak girdiğimizde ise bayram olurdu bizim için. Okçuluk, kano ve gerçek BMXler, bir de BMX ler ile patika yollardan çıplaklar kampının üstlerine gidip oradan plaja bakmak o uzak mesafeden ne görebilirsek.
Daha bahsedemediğim onca şey var ki : Tuki, Çorbacı Bahadır…

Yaş aldıkça yazları yabancı dil gelişsin ve de haytalık azalsın diye çıraklık dönemleri başladı. Orta-2 yazında, yengemin kardeşi Adnan Amcanın Edi’s Barında amcaoğlu Şefik ile çalışmaya başladık. Saat 2330 kadar çalışıyorduk, Barmen Saldıray Abiden kokteyl yapmayı öğreniyor ve kaçak olarak Shaker’in dibinde kalanları tadarak damak tadımı geliştiriyordum. Ama tabi çocuğuz daha fırlamalık diz boyu. Adnan Abi maaş gününden önce kovaladı bizi. Hala takılırım ona maaş vermemek için kovdun demi bizi diye.
Sonraki yaz ise Kuştur Tatil köyünde resepsiyonda çalıştım. Kuştur’un en şaşalı dönemi, içerde para geçmiyor boncuk ile alışveriş yapılıyor, havuz var, animasyon var ve yaşıtım onlarca Fransızca konuşan var. Otelin müdürü babamın arkadaşı Rahmetli Erdal Amca bir akşam hışımla resepsiyona geldi, tabi önce parfümünün kokusu geldi (Fahrenheit) . Herkes gibi bende hazır ola geçtim. Sonuçta o anda Erdal Bey idi. SSK sistemine girişim Kuştur’dur.

Üniversite 2’nin bitimine kadar yazları çalışmaya devam ettim; Derici ve Kuyumcu’da tezgahtarlık. Daha sonraki yıllarda mesleki stajlarımı hakkını vererek uzun yaptığım için yazları çalışma fırsatım olmadı.

Bunları yazarken aslında Kuşadası’nı ne kadar sevdiğimi anladım. Ama maalesef bu anlatıklarım artık yok yeni Kuşadası’nda. Turizmin ilk neferi, tıpkı diğer Turistik Kasabalar gibi göç aldı, şehirleşti o büyüsünü kaybetti.

Tabi ki ben Kuşadasından kopamam, sonuçta ata toprağım. Ama ne bileyim annemi babamı ziyaret etmek dışında artık beni çeken bir şey kalmadı.

Dedim ya önce Saim’i kaybettik serseri kurşunu ile. İnanamamıştım ilk duyduğumda. Kimseye yakışmadığı gibi ona da yakışmamıştı ölüm.
Ama sonra Atınç gitti. İşte o zaman benim de Adaya dair özlemimin bir parçası gitti. Sonuçta yıllardır adaya geldiğimde, çarşıya iner Atınca uğrardım. Oradan Ersen’i arardık ve Ferah restorana gider, güneşi uğurlardık. Muto adada ise koşar gelirdi. Hatta orada otururken geçen gelir masaya oturur sohbete renk katardı. Babam anlardı eğer Atınçla buluştuysam akşam yemeğe gelmezdim. Hatta mesaj atardı, anahtarı çektim, her zamanki yere koydum diye.

O sabah babam aradığında ve Atınç’ı kaybettik dediğinde nasıl kaybettiniz demiştim. Sonra Ersen’i aramış ve sadece telefonda ağlamıştık. Üniversite yıllarında Ankara’da bile beraberdik, aylarca konuşmasak bile ilk konuşmamızda nerede kalmıştık derdik. Cuma günü de bana mesaj atıp takılmıştı yine.
Cenazesi sonrası Ali Baba’ya gittik ve masaya masa ekledik tıpkı eskiden onunla otururken Ferah Restoranda olduğu gibi, herkes bütün çocukluğum oradaydı. Şimdi Adaya gittiğimde şehre hiç inmek istemiyorum. Ne bileyim içimden gelmiyor. Babamla bahçede oturuyoruz, bir kadeh koyuyoruz. Ben ilk kadehi ona içiyorum. Sonuçta daha babamların oturduğu eve daha taşınmamışken çok içmiştik orada beraber Atınç ve Muto ile.

b17 (14)

İşte benim çocukluğumun adası, yazıyı ilk yazmaya başladığımda 10 sayfa oldu. Unuttuğumu sandığım birçok anıyı tekrar yaşadım. Kısaltarak buraya koydum. Çok iyi geldi bana bu yazdıklarım.
Önemli not, Kuşadası’nın tarihi konusunda çok güzel bir dergi var: Kuşadası Yerel Tarih. Babam ve amcam da yazıyorlar dergide. İnternette eski sayıları da bulunuyor. Ben şanslıyım Babam her yeni sayı çıktığında getiriyor.
Bence takip edin, çok keyifli bir dergi. Hatta Kuşadasında yaşayanların desteklemesi lazım. Sonuçta yazılmadığımı unutulur tarih. Tarihi olmayanların geleceği de olmaz.

Yazımı bitirmeden önce bu haftanın kitap ve film önerisini de paylaşalım…

Bu haftanın filmi 1957 yapımı 12 Kızgın Adam. Henry Fonda’nın efsane oyunculuğu ile tekrar tekrar seyrettiğim bir Liderlik Filmidir.
Henry Fonda’nın 11 kişiye karşı sorularla nasıl diğer jüri üyelerini düşünmeye sevk ettiğini ve nasıl çatışmayı yönettiğini seyretmek hatta tekrar seyretmek paha biçilmez.

cuma ya da pasifik arafı

Herkes Daniel Defoe’nun Robinson Crusoe kitabını bilir. Ben biraz şanslıyım, lisede bu kitabın Cuma tarafından yazılmış halini okuma şansım oldu. Yazar Michel Tournier Robinson’un Cumalaşmasını anlatmıştı diye hatırlıyorum. Yıllar sonra aklıma geldi. Bir daha okumak lazım.
Kitap ile ilgili araştırma yaparsanız bu metne ulaşabilirsiniz: “Yazdığı bu ilk romanda ise Batı modernliğinin “girişimci birey” kültünü, “vahşileri ve doğayı uygarlaştıran beyaz adam” imgesini, “üretim, tüketim” tapınmasını ve “zaman, düzen, disiplin” kaygısını en özlü biçimde ifade eden Robinson mitini paramparça ederek, heyecan verici bir doğa/düşünce sentezini muştulayan çok farklı bir mitoloji inşa ediyor.”
Konu biraz güncel diye düşündüm.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

03 May Gitmek…

“Bugünlerde herkes gitmek istiyor. Küçük bir sahil kasabasına, bir başka ülkeye, dağlara, uzaklara…
Hayatından memnun olan yok. Kiminle konuşsam aynı şey… Her şeyi, herkesi bırakıp gitme isteği.
Öyle “yanına almak istediği üç şey” falan yok. Bir kendisi. Bu yeter zaten. Her şeyi, herkesi götürdün demektir. Keşke kendini bırakıp gidebilse insan. Ama olmuyor. Hadi kendimize razıyız diyelim, öteki de olmuyor. Yani her şeyi yüzüstü bırakmak göze alınamıyor. Böyle gidiyor işte. Bir yanımız “kalk gidelim”, öbür yanımız “otur” diyor. “Otur” diyen kazanıyor.

O yan kalabalık zira. İş, güç, sorumluluk, çoluk çocuk, aile, güvende olma duygusu… En kötüsü alışkanlık. Alışkanlığın verdiği rahatlık monotonluğun doğurduğu bıkkınlığı yeniyor. Kalıyoruz. Kuş olup uçmak isterken ağaç olup kök salıyoruz.
Evlenmeler… Bir çocuk daha doğurmalar… Borçlara girmeler… İşi büyütmeler…
Bir köpek bile bizi uçmaktan alıkoyabiliyor.
Misal ben…
Kapıdaki Rex’i bırakıp gidemiyorum. Değil bu şehirde gitmek, iki sokak öteye taşınamıyorum. Alıp götürsem gelmez ki… Bütün sokağın köpeği olduğunun farkında. Herkes onu, o herkesi seviyor. Hangi birimizle gitsin. “Sırtında yumurta küfesi olmak” diye bir deyim vardır; evet sırtımızda yumurta küfesi var hepimizin. Kendi imalatımız küfeler. Ama eğreti de yaşanmaz ki bu dünyada. Ölüme inat tutunmak lazım. İnadına kök salmak lazım. Bari ufak kaçışlar yapabilsek…
Var tabii yapanlar. Ama az. Sadece kaymak tabakası.
Hepimiz kaçabilsek… Bütçe, zaman, keyif… Denk olsa. Gün içinde mesela… Küçücük gitmeler yapabilsek. Ne mümkün. Sabah 09.00, akşam 18.00. Sonra başka mecburiyetler. Sıkışıp kaldık. Sırf yeme, içme, barınmanın bedeli bu kadar ağır olmamalı.
Hayatta kalabilmek için bir ömür veriyoruz. Bir ömür karşılığı bir ömür yani.
Ne saçma.
Bahar mıdır bizi bu hale getiren?
Galiba.
Ben her bahar áşık olmam ama her bahar gitmek isterim.
Gittiğim olmadı hiç. Ama olsun… İstemek de güzel.”

Bu haftaki yazıma bir alıntı ile başlamak istedim. Bende belki çoğunuz gibi bu yazı / şiirin Can Yücel’e ait olduğunu biliyordum. Maalesef yazıya koymaya karar verdiğimde araştırınca gördüm ki Pakize Suda’nın 2002 Nisanından Hürriyet Gazetesindeki köşesinde ve Ocak 2003’de basılan “Ağız Tadı ile Sevişemedik” adlı kitabındaki “Gitmek” adlı yazısıymış.
Bazen birçok doğru bildiklerimizi sorgulamamızda fayda var. Her okuduğumuza inanmamak gerekli, merak etmeli ve sorgulamalıyız.

Hepimizin aklında bir gitmek fikri vardır. Her bunaldığımız da “gideceğim buralardan” der dururuz.
Peki kolay mı o gitmeler? Bu gidişlerin dönüşü nasıl olur? Giden midir terk eden yoksa kalan mı? Bu eve hapis olduğumuz günlerde aklıma bir gitme fikri girdi ben de bunları sizle paylaşayım dedim.
Bu gitme fikri “geri dönüşü olan bir gitme” ise bu yazının konusu olmayacak. Geçen hafta Berkay kardeşim dönüşü olan bir gitme yazısı ile zaten beni ve tüm okuyanları şöyle güzel bir tatile çıkardı. Ben ise dönüşü olmayan, Kürkçü dünyanın, gemilerin hatta limanın bile yandığı bir gitmeden bahsedeceğim.
Böyle bir fikrim var da ondan mı yazıyorum. Bilmem, belki o beynimin karanlık kıvrımlarında vardır ama daha aydınlığa çıkmamıştır. Ama herkesin böyle bir gitme fikrine sahip olduğunu iddia etmiyorum ama derinlerde bir yerde bir kaçış veya vazgeçiş tohumunun var olduğunu düşünüyorum. Bazılarımız bunu yeşersin diye toprağa bazılarımız da saksıya ekeriz.
Gitmek nedir? Nasıl Gidilir? En zoru gitme nedir? Bu sorulara cevap bulamayacaksınız bu yazıda ama bahse girerim bir sürü sorular bulacaksınız kendi gitme isteklerinizle ilgili.
22 Nisan akşamından beri evdeyim. Çalışmıyorum diyemeyeceğim, çünkü internet bağlantısı ve bilgisayar sayesinde sayısız çevrimiçi toplantıya katıldım. Raporlar ve tablolar hazırladım. Bir ulaşım amaçlı bisiklet turu (yeni e-bisikletimi denemek için Bostanlı’dan Göztepe’ye gidip geldim) ve market alışverişi için çıkışları saymazsak, sadece balkona çıktım. Hatta balkon yaşam üzerine çeşitli foto-montajlar paylaştım instagramda.
Dedim ya evde oturmak bana yaramıyor, yok yere icat çıkarıyorum. Şimdi Burcu bunu okuduğunda “ne oluyor?” diye soracak, ailem merak edecek, Babam kız kardeşime “çaktırmadan sor” diyecek.
Merak etmeyin bir yere gittiğim yok en azından şimdilik ama “Bir Mühendisin Gündüz Düşleri” değil mi bu yazı dizisinin ana mottosu, bende evde oturup dururken, öyle bir gittim, ama dönüp geldim bunları yazdım. Hatta evde kaldığım sürede en çok vakit geçirdiğim balkonda kendimce gidişler yaptım.

En zor gidiş nedir?
Kendinden gitmektir en zoru; Herkes bazen yeniden başlamak ister, hani bilgisayarı kasınca yeniden başlatmak gibi kendinize de yeniden başlatmak istersiniz. Yeniden başlasaydım bu hataları yapmazdım, bu kararları alırdım / almazdım diye düşünürsünüz.
Holywood sineması bu paralel evren konularına çok önem verir. İlk aklıma gelen filmler “Sliding Doors” ya da “Family Man”. Tabi ki çabuk büyümek isteyen her çocuğun hayali olan Tom Hanks’in “Big” filmini de unutmadım.
Yeniden başlatma yani gitme isteğine sebep olan seçimlerimizdir. Eğer daha farklı seçimler yapsaydık yine yeniden başlatma isteklerimiz olacaktı ama muhtemelen başka yerler ve zamanlarında hayatımızın.
“Yaşarken yeniden doğsanız” bile yine o geçmiş seçimleri getiriyorsunuz yanınızda yeni yaşamınıza ama…
Ama yeniden başladığınızda aynı hataları yapmama hakkında sahipsiniz.
Hafta için The Core filmini seyrettim Netflix’den. Klasik bir felaket filmi idi. Ama filmden aldığım bir replik çok hoşuma gitti.
“Lider olmak yetenekle ilgili değildir, sorumlulukla ilgilidir. Sadece doğru kararlardan değil, yanlış olanlardan da sorumlusun ve boktan kararlar vermeye hazır olmalısın.”
Takımı bozamıyoruz yani gidip gelseniz de, yeniden başlasanız da sizi sizsiniz. Bunu tüm olarak kabul etmelisiniz.

Gitmelerden nerelere geldim yine. Gitme fikrini ben hep Ezginin Günlüğü’nün bir şarkısı dizesine benzetirim.

“Denizkızı girmiş düşünceme, Ben iflah olmam”

Sözleri Halim Şefik Güzelson’un “Balık Ağzı” şiirinden. Kaç yıldır dinler ve bu sözü kendimle özleştiririm ama ilk defa bunu yazarken öğrendim şiirin kime ait olduğunu. Bu arada Halim Şefik Beyin soyadı da harika : Güzelson.

Gitmelerin en güzel yanı varış değildir, yolun kendisidir aslında. Varacağınız yer yine kendiniz oluyorsunuz bu arada farklı bir şey aramayın.

Gitmelerden bahsedip Rina filminin son sahnesindeki Şarapçının efsane tiradını da eklemeden olmaz tabi ki;

“Gitmek cesaret ister ufaklık. Gideceğin yer neresi olursa olsun, sevdiklerinle arana mesafe girince, varış yerinin hiç bir anlamı kalmaz. Vedalaşmakta zor iştir biliyo musun? Oturursun geminin kıçına. Bakarsın sevdiklerine gittikçe ufalırlar, ufalırlar kaybolurlar. O zaman anlarsın işte vedalaşmak asıl kalana değil gidene koyar. Yüz defa söyledim sana hüzünlü değilim mizacım böyle. Bak, şarabımla beraberim çocukluğumdan beri hayaller kuruyorum. Şarabımdan ayrılmadan hem de, ben şarabımdan ayrılmıyorum, o da bana bunca gidene rağmen hala hayal kurdurtmaya devam ediyor. Ne olmuş yani büyük adam olamadıysa, hayallerimizi satmadık ya…”

#Balkondayasam üzerine bu evde kaldığım günlerde farklı foto-montajlar yaptım. Aynı sokağa bakarken ne hayal gördüklerimi biraz teknoloji desteği ile sizlerle Instagram’dan paylaştım. Buradan da paylaşayım dedim.
“Photofox” diye bir program kullanıyorum cep telefonumda, ücretsiz sürümünde bile başarılı. Tek yapmanız gereken ana fotoğraf üzerinde istemediğiniz yerleri silip arka plana istediğiniz fotoğrafı yerleştirmek. Sonrası hayal gücü.
Ne demiş Albert Baba;

“Mantık sizi A noktasından B noktasına götürür. Hayal gücü ise her yere…”

Bu haftaki kitap önerim; Ayn Rand’ın 1957 yılında yayınladığı “Atlas Vazgeçti” adlı kitabı.
Türkçe’ye 3 Cilt olarak Sinan Çetin’inin Plato Yayınları tarafından yayınlanan efsane kitap. Çevirisi akıcı bir kitap.
2007 Yılında okumuştum. Hatta kitap ile ilginç bir anım var. Delhi uçuşumda kitabımı okurken Hintli bir adamla kitap sayesinde tanışmış ve yol boyunca kitap üzerine tartışmıştık.
2008 krizi sonrası 2009 yılında 500.000 adet satmış.
Who is John Galt?

Kitaplardan uyarlanan filmler birkaç istisna haricinde genelde başarılı olmaz. Rastlantı sonucu çok sevdiğim kitabın filminin çekildiğini duymuş ve heyecanla indirmiştim. Kitabı günümüze uyarlamışlar. Beklendiği gibi film kitabın çok gerisinde kalmış. Kitabı okumadan izlerseniz çok zevk almazsınız. Ama kitabı okuduğunuzda ise filmi izlemek size zevk verecektir. En azından bana çok zevk vermişti.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

26 Nis Benim 23 Nisanım

Bu hafta Çarşamba akşamından beri evdeyiz. Perşembe sabahı, babam ilkokul zamanlarından 23 Nisan fotoğrafımı paylaştı benimle ve akşamına da 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramını evlerden oldukça farklı bir şekilde kutladık.
Perşembe akşamı Pazar günkü yazımda 23 Nisan’ı yazayım dedim kendime.

23 Nisan 1920 Türkiye Büyük Millet Meclisinin kuruluş tarihi, bunu hepimiz biliyoruz. Ama gerçekten anlıyor muyuz? Bu 100. Yılını kutladığımız bu tarihin anlamını anlayabildik mi? Buna cevap vermeyeceğim, ama bunu cevaplayabilmek için önümüzde tam bir yıl var hepimizin. Gelecek sene 23 Nisan’da umarım bu pandemik süreç bittiğinde cevabımızı gösterebiliriz.

Neden böyle yazdım? Eğer bu pandemik kriz olmasaydı, Beyaz Yakalılar için Cuma ile birleştirilen 4 günlük bir tatil fırsatı olacaktı, lütfen kendimize dürüst olalım. Bu sene sanal ve balkonlarda kutladığımız 100. Yılı,  seneye hakkını vererek kutlayalım. En azından ben öyle yapacağım.

23 Nisan’ın Bayram olarak kutlanmasına 1924 yılında karar verildi ve Atatürk bu bayramı çocuklara 1929 yılında armağan etti. 1979 yılında ilk olarak 6 ülkenin katılımı uluslararası boyuta taşındı ve 40 varan uluslararası katılımla dünya çocukları olarak kutlanmaya başlandı. Dünya’da çocuklarına bayram hediye eden ve bu bayramı bütün dünya ile paylaşan ilk ve tek ülkeyiz.

İlk Meclis yani Meclis-i Mebusan 23 Aralık 1876 yılında Kanun-ı Esasi’sine göre kuruldu. Yetkileri sınırlı bir meclisti ve görüşülecek kanun teklifleri için padişahtan izin almak gerekiyordu. Şu an meclisimizde yazan bir cümle aklıma geldi; “Egemenlik kayıtsız şartsız, milletindir.”

Benim 23 Nisanlarımdan hatırladığım zamanlar genellikle ilkokul zamanları, yani Kuşadası zamanları.

Kuşadası’nda bayramlar eski statta kutlanırdı. Tıpkı Teoman’ın “İstasyon İnsanları” şarkısındaki Cennet Plajının otopark olması gibi, maalesef o eski stat da şimdi otopark oldu, hatta önce gecekondu otopark idi şimdi en son geçtiğimde gördüm ki bildiğin bayağı bariyerleri ve gişesi olan bir otopark oldu.

İlkokul 1. Sınıfta Milli Takım forması ile katılmak istedik ama Bayrak Kanunu nedeniyle Kaymakamlıktan izin alınarak beyaz tişörtün göğsüne ay yıldız etiketi ile katılmıştık. Oysa hayallerimizde Milli Takımın beyaz zemin üzerinde kırmızı şeridin üstünde ay yıldızdan oluşan o efsane forması vardı. Paylaştığım fotoğraflardan biri bu fotoğraf. Biraz iriymişim galiba o zamanlarda yaşıtlarıma göre. Bir de dikkate edin saçlarım var.

Yanlış hatırlamıyorsam 5. Sınıfta şiirde okumuştum. Hangi şiiri okuduğumu hatırlamıyorum ama Rahmetli Ayşe Hocam öyle bağıra bağıra oku ki mikrofona ihtiyacın olmasın demişti. Yine saçlarıma dikkat ediniz.

Bunun dışında her bayramda bir gösterinin parçası olurdum. Atabarı ve harmandalı da oynadım. Allahtan onların fotoğraflarını bulamadım. Buradan anne ve babama sesleniyorum, lütfen onları bulursanız sadece benle paylaşın ya da yakın.

Ortaokul döneminde ise Göztepe Gürsel Aksel Stadına provalara giderdik ve o anlam veremediğimiz hareketleri bize yaptırırlardı. Tabi o seyahatlerin en komik anları Alsancak’tan Göztepe’ye yapılan otobüs seyahatleriydi.

23 Nisanlarda eski Cuma pazarının orada bulunan Belediye Düğün salonunda 23 Nisan Balosu yapılırdı. O baloların birinde dans etmeyi planladığım bir kız vardı (kim olduğunu hiç hatırlamıyorum, o zamanlarda Kuşadası’ndaki 3 ilkokul –Mahmut Esat, Devrim ve 7 Eylül- ortak katılırdı) ama fırlamalık yaparken pantolonu yırtınca eve erkenden dönmek zorunda kalmıştım.

TRT’den izlediğimiz o 23 Nisan Şenliklerini ise hiç unutmuyorum, farklı kültürlerden çocukların gösterilerini izlemek, benim için o ülkelere gitmekti. Halit Kıvanç efsane sunumunu da unutmamak lazım. 1979 yılı kaydını youtube’da buldum, çocuklarımıza seyrettirmek keyifli olabilir, onlar seyretmezse biz seyrederiz bir daha.

Bir de unutmadığım, televizyondan yayınlanan 23 Nisan gösterilerinde tribünde yapılan o efsane gösteriler. Nasıl bu kadar başarılı koordine oluyorlar ve şimdi ne yapacaklar diye heyecanla beklerdik. Türk aklı olarak da, bunun için ne kadar çalıştıklarını da sormadan edemezdik.

100. Yılını hiç daha önce tanışamadığım, ama o akşam samimi bile olduğum komşularımla beraber İstiklal Marşını söyleyerek kutladığım 23 Nisan’ı umarım seneye hakkıyla kutlarız.

23 Nisan’ı konuşurken bildiğim en büyük Lider Mustafa Kemal Atatürk’ün adını anmadan geçtiğimi düşünenlere ise tek mesajımı ondan aldım; “Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kâfidir.”

Bu haftanın kitap ve film önerisi 23 Nisan’a özel  çocuklara ve içindeki çocukları hiç öldürmeyenlere uygun oldu.

The Goonies – Define Adası (1985)

The Goonies filmi Türkiye’de Define Adası olarak yayınladı. Eskiden TRT’de harika Disney Filmleri gösterilirdi. Yanlış hatırlamıyorsam bu filmi de orada seyrettim. Define adası romanı ile alakası yok ama onunda filmi var. Fırsat yaratın ve çocuğunuzla seyredin.

Define Adası

Hala okumaktan keyif aldığım bir kitap, bence yeniden okunabilir evde otururken.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

19 Nis Dojaz

Yazının adını bilerek ilgi çekmesi için dojaz olarak verdim. Aslında Denge’den bahsetmek istiyorum bu yazımda. Dozaj kelimesiyle yaşadığım komik bir anım var. Sanırım ortaokuldaydım. Okul çıkışı Mehmet Taylan ve Yasin’le okuldan çıkmış eve yürüyorduk. Taylan yine bana takılıyordu, ağzımdan “Yeter Memo Dojaz kaçırıyorsun” dedim. Mehmet dozaj yerine dojaz’ı duyunca ise takılmanın dozunu arttırdı. Hala bana takılır arada dojazı kaçırma Anıl diye.

Gerçi Taylan’ın dozaj konusunda hep sorunu (!) olmuştur. Bir keresinde yine okul çıkışı bizim evin girişine koku bombası atmıştı. Dozajı kaçırma konusunda başarılı bir dostumdur kendisi. Hala arada bana “Anıl Dojazı kaçırma” diye takılır.

Denge kavramı hepimizin hayatına aslında ortaokul fen dersleriyle girer ve çoğumuz fen derslerini sevmediğimizden olsa gerek denge ile bir türlü barışamayız. Ben Fen derslerini sevdiğimden olsa gerek denge konusunda hep takıntılı oldum. Yaş alıp hayatla mücadelem daha da çetrefilleştikçe de denge kavramı daha da önemli kazandı.

Denge Nedir? Bilimsel bir tarif vermek gerekirse Google Hazretleri böyle buyuruyor;

  • Bir insanın ya da nesnenin devrilmeden, dikey durma durumu
  • iki karşıt gücün denk gelmesinden doğan durum
  • durmakta olan bir nesne üzerine etki yapan güçlerin o nesnede bir devinim yaratmamaları durumu ya da devinmekte olan bir nesneyi etkileyen güçlerin o nesnenin hızını ve yörüngesini değiştirmemeleri durumu
  • karşıt etkilerin birbirlerine eşit olduğu durum
  • kişide zihinsel ve ruhsal uyum
  • iki ya da daha çok gücün eşitleşmesinin ürünü olan görece bir durgunluk dönemi
  • Birbirine denk olma
  • Ekonomik yaşamın uyumlu ve düzenli gidişi
  • Siyasal güçlerin, yetkilerin birbirini sınırlayacak biçimde dağılması durumu
  • Vücudun en küçük dayanak yüzeyinde ya da yüzeylerinde devrilmeden, düşmeden durması
  • dik, düzgün durumdayken düşücek, devrilecek duruma gelmesi
  • aralarıdna ilişki bulunan şeyler arasındaki uyum dengesini yitirmek
  • düzenli durumu düzensizleştirmek, yoldan çıkmak.

Hayatın her anında ve her kavramda dengeden bahsederiz. Fizik de denge vardır, kimya da denge vardır, doğa da denge vardır.

Yani hayat bir denge oyunu aslında.

İstinasız hepimizin denge ile sorunu vardır;

Profesyonel çalışanlar iş ile aile dengesini kuramamaktan şikayet ederler, bu iki boyutlu denge problemi eve gelinde aile ve kendi arasındaki denge ile yeni boyutlar kazanır. Denge denklemi böylece bilinmezlerin artışı ile daha da karmaşıklaşır. Dengesizlik bizleri karamsarlığa ve huzursuzluğa götürür.

Dengesiz biri deriz eğer yaptıkları konusunda öngörülerimiz tutmuyorsa, oysa kabul etmeyiz belki de onun dengesi budur diye. Çünkü herkesin dengesi kendine dengelidir.

Bunları yazarken Sezen Aksu’dan Denge şarkısı aklıma geldi, ne diyordu sözlerinde…

Sizin alınız al inandım, morunuz mor inandım.
Tanrınız büyük amenna, siiriniz adamakıllı şiir.
Dumanı da caba, dumanı da caba.

Bütün ağaçlarla uyuşmuşum
Kalabalık ha olmuş ha olmamış
Sokaklarda yitirmiş cebimde bulmuşum
Ama sokaklar şöyleymiş sokaklar şöyleymiş, ağaçlar böyleymiş
Sokaklar şöyleymiş, ağaçlar böyleymiş…

Ama sizin adınız ne, benim dengemi bozmayınız
Sokaklar şöyleymiş, ağaçlar böyleymiş.

Aşkım da değişebilir gerçeklerim de
Pırıl pırıl dalgalı bir denize karşı
Yan gelmişim diz boyu sulara
Hepinize iyi niyetle gülümsüyorum
Hiçbirinizle döğüşemem
Siz ne derseniz deyiniz, benim bir gizli bildiğim var
Sizin alınız al inandım, morunuz mor inandım
Ben tam kendime göre, ben tam dünyaya göre

Ama sizin adınız ne, benim dengemi bozmayınız
Sokaklar şöyleymiş, ağaçlar böyleymiş…

Hayatımızda herşey de denge kurmaya çalışır dururuz, ama dengesizliğin de bir denge durumu olduğunu kabul etmeyiz. Denge de olduğumuzu anlamak için dengesizliği de deneyimlemiş olmalyız ve size komik gelecek ama denge ile dengesizlik arasında da bir denge olmalı.

Bunları yazarken aklıma konfor alanlarımız geldi. Hayatımız boyunca konfor alanlarımızı arttırmak için uğraşırız tıpkı dengemizi sağlamak için çabaladığımız gibi . Ama konfor alanları bizi köleleştirir, uyutur. Hatta konfor alanlarımızı kaybetmemek ve dengemizi bozmamak için hiç bir şey denemeyiz ve böylece ilerlemeyiz.

Yıllar önce bir bulmuştum nette bu yandaki karikatürü , ne de güzel anlatmış konfor alanlarını.

Bu haftaki yazı çok da istediğim gibi gitmedi, belki de dengesizliğimin ve huzursuzluğumun üst seviyede olduğu bir dönemde denge ve huzur üzerine yazı yazmak iyi bir fikir değildi ama ne bileyim öyle başladı ve bende öyle tamamladım.

Malum hepimiz bu aralar çok dengesiz ve huzursuz, dengesizliğimizi kabul etmemiz gerekli, en azından ben öyle düşünüyorum.

Oysa huzur arayışta onu bulunca yarattığımız konfor alanının bir süre sonra bizleri daha da huzursuz ettiğinden, konfor alanlarından çıkmaktan korktuğumuz içinde bu huzursuzlukla yaşamaya başladığımızdan.

Belki daha uygun bir zaman ve modda bu konuları tekrar ele alırım. Hele şu karantina günleri bir bitsin de nefes almaya başlayalım.

Bu haftanın kitabı Dr. Spencer Johnson’un “Peynirimi Kim Kaptı” adlı kitabı. Bu kitabı hayatımda önemli bir dönüm noktasında Ali Öztok hediye etmişti, Manisa’dan İzmir’e gelene kadar bitirmiştim. Öyle kısa olduğuna bakmayın, çok dolu bir kitap.

Şimdiler de hayatıyla ilgili dönüm noktasında olan her dostuma bu kitabı hediye ediyorum.

Tıpkı kitap da dediği gibi;

Korkmasaydın ne yapardın?

Walter Mitty’nin Gizli Yaşamı 2103 yapımı bir film. Bu hafta aklımda onu tekrar seyretmek vardı. Gündüz düşler kurması ve sonsuz hayal gücü nedeni ile Walter Mitty ile hep bir yakınlık duydum.

Keyifle seyretmeniz dileği ile.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

12 Nis Siz 40 Yaşınıza Nerede Girdiniz?

Pazar akşamı yazımı yayınladıktan sonra beni yine tatlı bir telaş alır; gelecek haftaya ne yazacağım. Gerçi bir liste yapıyorum başlıklardan oluşan yazmak istediğim konular hakkında. Ama takdir edersiniz ki hayat sizin yaptığınız planlara güler geçer, bu kural burada da geçerli. Yazmayı planladıklarım dışında güncel ruh halime göre başka konular filizleniyorlar aklımın o karanlık köşelerinde. Bu şekillenmeler de genellikle pazartesi günü arabada işe giderken oluyor. Bu yazı bu yol sürecinde doğmadı ama bir yol hikayesi oldu; yol ve yolda beraber yürüdüklerimiz üzerine.

Onur Akkozak bu hafta sosyal medyada beraber yaptığımız seyahatlere yönelik bir tbt paylaşımı yapmıştı, bende ona bir fotoğraf gönderdim. Sonra akşamına öyle uzun uzun telefonda konuştuk. İşte o an anladım artık 40 yaş kutlamamızın hikayesini yazmalıyım diye. Sadece basit bir gezi hikayesi değil yalnız bu, ona göre okuyunuz lütfen.

Google hazretlerini insan hayatı boyunca kaç kişi ile tanışır diye sordum: bana youtube’dan çok güzel bir Nescafe reklamını tavsiye etti. Reklamın yalancısıyım ama 80.000 kişi ile tanışıyoruz; aile, okul, mahalle, iş arkadaşları , ex-ler vs.. Çoğunu tanımadığımız sosyal medya arkadaşları da bunu dahil mi diye sormadan geçemedim sayıyı düşününce.

Çocukluk ve mahalle arkadaşlarının çoğu yaş aldıkça sadece bir isim olarak hayatınızda yer almaya başlar. Üniversite arkadaşları ile tatlı bir rekabet içinde olursunuz sonrasında yıllar geçtikçe yakınlaştıklarınız olur ama ne bileyim hep bir şeyler vardı adını koyamadığınız arada hep bir mesafe koyan. Yıllar geçtikçe hayatınıza bir çok insan girer işten ordan burdan,  bazıları da kalır, bazıları ise linkedin, facebook ya da instagram hesabında kalırlar.
Ama lise arkadaşlarınız ise farklıdır; çünkü kendinizi tanımaya başladığınız süreçte onlar hayatınızdadır, en mutlu anlarınızda onlar vardır yanlarınızda. Benim de böyle bir arkadaş grubum var, İzmir Saint Joseph 1993 mezunları.
Hayatımızın en güzel yıllarını beraber deneyimledik ve hiçbir gizli ajandamız ve menfaatimiz olmadan. Yıllar geçtikçe bunun değerini de daha iyi anladık.
Bugünkü hikayemiz bu insanların 40 yaşlarını kutlamak için planladıkları ve gerçekleştirdikleri seyahatin hikayesi. Bu seyahatle kalmadı bu ekip başka seyahatler de yaptı ve yapmayı da planlıyor daha bu işin 50’si var.

Sevinç pastanesinin yanında bir kafede Yasin ile oturmuş 40 yaşımızda bir yerlere gitmeliyiz hep beraber diyorduk. Bu konuşmadan yaklaşık bir sene önce Yasin , Bora, Kunter ve Ben Bansko’ya kayak yapmaya gitmiştik.
Ipad’de haritayı açtık ve bakmaya başladık neresi olmalı diye. Kışın olmalıydı bu seyahat, çünkü herkesin yazın eşi ve çocukları ile bir programı oluyordu. Kış olacak ise o zaman sıcak bir yerler olmalıydı; seçenekler bir anda güney yarım küre ile sınırlandırıldı.
Ben yıllardır Küba’ya gitmek istiyordum, o gün bu seyahatin tohumları atıldı; Havana’ya gidecektik. Sonra program biraz daha (çok mütevazi oldu) zenginleştirildi ve Cancun-Havana olarak karar verildi. Sonrasında İzzet ve Yasin’in efsane organizasyon yeteneğiyle detaylandırıldı.
17 Ocak günü başlayan seyahatimiz Cancun’dan başlayacak ve Havana’da son bulacaktı. Benim yaşgünüm de sembolik olarak hepimizin yaşgününü kutlayacaktık.

Ayrı bir whatsup grubu kuruldu, uçak biletini alanlarla grup zenginleşti. Türkiye’den Ben, Yasin, Kunter, İzzet, Mustafa, Onur, Batu, Bora, Ali, Süleyman ve Mehmet Taylan, Amerika’dan ekibe katılacak Yiğit ve Sinan. Toplam 13 kişi. 13 yaşımdan beri tanıdığım 12 kişi ile dünyanın bir ucuna gidiyordum.

Dünya acaba bu tehlikenin farkında mıydı?

ve seyahat başlar…

Benim seyahatim biraz erken başladı; çalıştığım şirketin yıllık üst yönetim toplantısı İsviçre St. Gallen’de yapılıyordu ve 16 Ocak’da bitiyordu.
16 Ocak akşamı St. Gallen’de Alman, İtalyan, Fransız, ispanyol, Çinli, Amerikalı ve Brezilyalı (kendi çapında birleşmiş milletler topluluğu) iş arkadaşlarımla yaşgünümü kutlamaya başladım. Saat 12 gibi odaya geçip valizimi kapattım ve 3’de St. Gallen’den Zürih’e geçtim. Saat 7 uçağı ile Paris’e inip Türkiye grubunu beklemeye başladım. Air France ile uçtuğumuz için İstanbul ve Bursa hariç (İzmir, Bodrum ve Fethiye) grup geceden havalimanına gelmiş ve orada sürünüyorlardı. Nereden mi biliyorum bütün gece, whatsupdan uyurken yakalananların fotoğrafları yağıyordu da oradan.
Ben arkadaşlarımı beklerken aile fertleriyle yaşgünüme dair telefon görüşmeleri yapıyordum, hala uyumamıştım ve kendimi Meksika uçuşuna saklıyordum başımıza geleceklerden habersiz. Ekip geldi, buluştuk ve beklemeye başladık ama biraz erken başladığımız doğruydu.

Host ve Hostesler tehlikenin farkına varmadan hoşgeldiniz diye gülümsüyorlardı bizi uçağa alırken. Benim bildiğim yolda içmek için viski aldığımızdı kasa’dan. Toplu seyahatlerde iyi bir uygulamadır kasa yöntemi, biz de kasa Mustafa Dönmez’dir çünkü kafadan yapar hesapları ve parayı vermeyeni sündürür takipçiliği ile.

Uyumayı planladığımı bahsetmiştim ama arkadaşlarımın bana sürpriz kutlaması nedeni ile bu plan suya düştü en azından bir sürelik. Şampanya patlatmak sıkıntı olduğundan Host’u ikna etmişler “ben yokken yapın” diye, bir de çevremizde kim varsa onlara kamera vermişler. Yanlış hatırlamıyorsam viskiler bittikten sonra Ali birşey söylemek için yanına çağırdığında tuzağa düştüm; şampanya patladı, artık mantar nereye gittiyse, tanımadığım bir sürü insan beni kameraya çekiyordu. Okyanusun üstünde 40. yaşıma , 40. yaşlarımıza girmiştik. Sonra yol boyunca içtik, Host en son şarap arabasını bırakıp gitti “ben sizle uğraşamam” diyerek. Rose şarap bile vardı (!) tonunu sizin ayarlayabildiğiniz. Bora “rose içer misin” diye sorup sonra kırmızı ve beyaz şarabı karıştırıp verdiğinde fark ettim, bu işin sonunu iyi görmediğimizi.

Sağ salim Cancun havalimanına akşamüstü indik, Türkiye’de geceyarısı olmuştu ama teknik olarak hala benim yaşgünüm devam ediyordu.
Meksika’ya online vize alınabiliyordu fakat Cancun Pasaport Kontrolünü yapan görevliler bunu bilmiyorlardı. Amerikan vizesi ile geçen uyanık arkadaşların aksine ben vizemi aldım diyerek emin adımlarla yürüdüm gişeye.
Benim gibi 7 arkadaşım ile beraber nezarete alındık. Çakmak çaksan uçabilirdik. Amerika vizeli arkadaşlar bavulları toparlarken bize Meksika Polisinin gerçekleri öğrenmesini bekledik ve beklerken de selfie çekmeyi ihmal etmedik. Yarım saatin sonunda gelip özür dilediler (!).
Biz de ekip ile dışarıda buluştuk ve bir minivan’a doluştuk otele gitmek için. Batu’nun şöförle cana yakın bir sohbeti takdiri hak ediyordu. Şöföre adını sordu, Şöför Maynemi diye başladı, Batu tamamladı: “Beeeyler adamın adı Maynemi’miymiş.” Sonra o kadar güldük ki yol ne kadar sürdü hatırlamıyorum. Gerçi ne olsa gülüyorduk zaten o kafa halinde.
Otele vardığımız da Sinan bizi bekliyordu. Yiğit Amerikalı olmaya karar verdiğinden avukat tavsiyesine uyması nedeniyle maalesef aramızda yoktu. İçimizde buruk bir sevinç vardı; Sinan’ı yıllardır görmeyenlerimiz hasret giderirken, Yiğit’in katılamıyor olması ise hepimizi üzmüştü.
Yiğit’in “Bir daha sefere Vegas’da yapalım sizi yaşatırım” sözü ise kayıtlara geçmişti tabi ki.

Otele yerleşip hemen yemeğe ve içmeğe gittik. Saat hala geceyarısını geçmediği için teknik olarak yaşgünüm devam ediyordu. 40. yaşıma girdiğim gün tam 32 saat sürmüştü. Meksika’da ilk akşam yemeğinde şeklini beğendiğimiz ama tadını beğenmediğimiz bu entresan (!) kokteyleri denemiştik.

Bu uzun yolculuk sonrası ne yaptık derseniz; gezdik, eğlendik. Aşağıdaki fotoğraf koleksiyonunda gezdiğimiz yerlerin fotoğraflarından oluşan kolajları da paylaşıyorum. Edebi dostluklarımıza yeni anlar ekledik. Taa oralara gitmeseydik de eğlenirdik tabi ki sadece bu sefer deplasmana çıktık.

Çektiğim onca fotoğraftan bu kolajları bile hazırlayabilmek çok zordu, çünkü herbirinin anısı vardı. Ama bu aşağıdaki iki fotoğrafın benim ve tahmin ediyorum ki tüm ekip için anlamı çok büyüktür.

1

Biz de her Havana’yı ziyaret eden gibi SJ93 olarak Küba’dan Atamız ziyaret ettik. Bu beklenen bir hareketti. Ama asıl bizlerin gözlerini yaşartan olay ise, parkta oturan yaşlı bir Kübalı abinin yanımıza gelip bize Atatürk’ü anlatması idi.

3

Sokaklarda avare avare gezerken yolda kalan bir araç gördük ve hiç bir çağrı olmadan koşturduk, yardım ettik. Bana da böyle güzel bir kare yakalama fırsatı oldu. Yalnış anlaşılmasın ben de destek verenlerdendim, sadece yolun kenarına yaklaşırken biraz geri çekilip bu anı ölümsüzleştirdim.

Peki ben bu gezi yazısını niye yazdım? Kesinlikle sizlere nispet yapmak için değil, bunu öncelikle belirtmeliyim.
Bu yazıyı yazarken aklımda iki sebeb vardı; Birincisi bu seyahatimizi ölümsüzleştirmek istiyordum, sonuçta “söz uçar, yazı kalır”. İkinci ve en önemli sebeb ise, şu anki yaşadığımız psikolojiden bir anlık da olsa uzaklaşmak idi; yaşadığımız anların verdiği moralle önümüzdeki günlere daha umutu bakabilmekti…
Unutmadan ekleyim, adım gibi eminim ki sizlerinde böyle dostlarınız vardır dünyanın en uzak deniz fenerlerine gözünüz kapalı gideceğiniz.

Bu ekip tabi ki durmadı, Belgrad çıkartması yaptı, Gürcistan’a gitti ve en son olarak da “SJ93 Operasyon:Çöl Kaplanı” adıyla Marakeş ve Kazablanca’yı kapsayan çöl’de kalmalı bir Fas turu da yaptı. Her buluşmada bu seyahatler konuşulmaya başlayınca bir sonraki destinasyon planlanıyor. Şimdilik bir kısa program taslak olarak duruyor, Korona günleri bitince filizlenecektir kısa sürede.

Geçen perşembe günü sanal ortamda toplantıdığımızda, onlara bu seyahati yazacağımı bahsettiğimde öncelikle kaygılarını giderdim. Ne de olsa Cancun’da yaşanan Cancun’da kalır dedim. Buradan hepsine tekrar selam olsun; Yasin, Kunter, Ali, Mehmet Taylan, Süleyman, Mustafa Dönmez, Sinan, Bora, Batu, İzzet, Onur Akkozak.

Geçen haftaki başladığım haftanın kitap ve film önerisini de unutmadan ekleyelim.

rummehmet

Bu haftanın kitap tavsiyesi : Ferhan Şensoy’dan Rum Mehmet. Çok keyifli hikayeler var, öyle su gibi gidiyor okurken. Tabiki aşırı zeka içeriyor tıpkı Ferhan Şensoy’un tüm kitaplarında olduğu gibi.  Kitapta beni en çok güldüren hikaye ise “Yevgeni Yevtuşenko Geçiyor”, hepimizin çevresinde bir Emekli Orhan Amca vardır.

PK 2014 yapımı bir hint filmi. Aamir Khan oynuyor başrolde. Onu “3 Idiots” filmi ile başladım seyretmeye, hiçbir filmini kaçırmıyorum artık. Bu filmi bana Kevin Spacey’in K-Pax filmini çağrıştırdı. Biraz sert bir film inançlar üzerine. Bende filmden kalan en anlamlı mesaj; “Sizin yarattığınız Tanrı’ya değil, sizi yaratan Tanrı’ya inanıyorum”

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

05 Nis Arabadan inip bisiklete binmek

2015 yılının son ayında, on altı yıllık otomotiv sektöründen ayrılıp, benim için yabancı olan bisiklet sektörüne geçerken, biri çıkıp bunları yazacaksın ileride deseydi ona güler geçerdim herhalde. İyi bir iş teklifi almıştım; tecrübelerimi, kazanımlarımı kullanabilecek ayrıca daha önce hiç çalışma imkânım olmadığı alanlarda da tecrübe kazanacaktım. Hayatımda ilk defa, son kullanıcı dediğimiz asıl müşteriye dokunma fırsatım olacaktı. Sonuçta otomotivde çalışırken; ana sanayide zaten müşteriyi bilmezsiniz her ne kadar dolaylı olarak müşteri olsanız da, yan sanayide ise müşteriniz satınalma ve ürün geliştirme departmanlarıdır. Kalite sorunu yaşarsanız da Kalite bölümleri ile sıkı fıkı olursunuz. Aslında iş değiştirirken sadece bunları düşünüyordum.

Üniversitede bölüm seçimim biraz rastlantısal oldu. Odtü’de okumak istediğim konusunda hiç şüphem yoktu Lise 1’den itibaren. Ama bölüm konusu biraz muamma idi; mühendislik okuyacağım kesindi ama bölümünü popüler olanlardan seçtim: Elektrik-Elektronik, Endüstri ve Makina. İlk sene üç tercih yapıp kazanamayıp ikinci sene aynı tercihlerle şeytanın bacağını kırmıştım: Odtü Makina Mühendisliği. Soranlara mezun olunca makinist olacağım diyordum, terfi edince de Başmakinist.

Okumaya başlayınca birçok alanda çalışabileceğimin farkına vardım. Odtü’ye girme konusundaki kararlılığımdan, branşlaşma konusunda eser yoktu. Parlak bir öğrenci değildim. Nasıl olduğunu anlamadan Termo ve onun devamı derslerde çalışmadan başarılı olurken, mukavemet ve onun devamı derslerde ise kan ve gözyaşı döktüm. Dört yılın sonunda biraz ondan biraz bundan aldığım seçmeli dersler ile Makina Mühendisi oldum.

Odtülü olmanın ayrıcalığını yaşadım ve mezuniyet töreni sonrası Koç Grubu yetiştirme programı için Nakkaştepe’ye görüşmeye çağrıldım. Elime 3 zarf verildi: Tofaş, Ford ve Arçelik. Randevu al ve görüş onlarla dendi. Gittim görüştüm ve beklemeye başladım. Sonra 17 Ağustos oldu, beni kimse bu dönemde işe almaz deyip tam askerlik kararımı aldırırken, Tofaş “gel başla” dedi. Geldim ve o zaman yeni kurulan Ar-Ge departmanında başladım. Trajikomik olan Araç Dinamiği bölümünde görevlendirildim.
Bir kez daha Odtü’lü olmanın ayrıcalığını yaşadım: Direktörümüz Kamber, kasteri bilip bilmediğimi sorduğunda bunlar Saim Hocanın derslerinde anlattığı konular, bilmiyorum ama nereden öğreneceğimi biliyorum dedim. Bilgiye nereden ulaşabileceğimi vermişti okulum bana. Tofaş’ta Odtülü olmak bunun dışında da ayrıcalıktı çünkü neredeyse herkes Odtü’lü idi (o zamanlar tabi ki)

Analitik düşünme ve problem çözme tekniklerini DNA’mıza işlettiler diğer teknik konulara ek olarak. Soru sormayı ve sorgulamayı öğrendim. Sonra 5 yılın sonunda Tofaş’tan mezun oldum. Çünkü İzmir’e taşınacaktım. Hala Tofaş benim kıymetlimdir.

Manisa’da bir aile şirketinde çalışmaya başladım. Aile şirketlerine ön yargılı olanlarınız vardır; zordur ama bir o kadar da kolaydır. Orada her şeyi yaptım. Yanlışlarım da oldu doğrularım da. 7 yılın sonunda oradan da mezun oldum.

Odtü’de lisans, Tofaş’ta yüksek lisans ve Tirsan Kardan’da doktoramı yaptıktan sonra her mühendisin hayali olan bir “greenfield start-up” başına geçtim. Öğrendiklerimi uyguladım ve başarılı oldum. Ama kendimi tekrar etmeye başladığımı düşündüm. Böyle bir başlangıcı var işte “arabadan inip bisiklete binme” hikâyemin. Uzun bir giriş oldu ama otomotiv’in benim mesleki hayatımda ne demek olduğunu anlatmadan hikâyeyi geliştirmek olmazdı.

Aralık ayında iş başı tarihim bayi toplantısı ile çakıştığı için herkesle tanıştırıldım. Çok değişik bir deneyimdi benim için. Birbirlerini yıllardır tanıyan bir grubun içerisine katıldım. Hani kovboy filmlerinde şehre yeni şerif atanır ve herkes onu kuşkulu gözlerle süzer ya işte öyle bir durumdu.

Bisiklet hakkında hiçbir şey bilmiyordum (ve hala öğrenmeye devam ediyorum ve neyi nereden öğrenebileceğimi zaten bildiğimi ispat etmiştim kendime) Önce üretim nasıl yapılır onu öğrendim ve bir bisiklet topladım atölyede. Sonuçta bilmediğin bir işi yönetemezsin. Ben yıllardır ustalarımdan bunu öğrenmiş ve uygulamıştım. Sonra dipsiz internet kaynaklarına daldım. O zaman yine hatırladım biz araç dinamiğinde ilk önce “Bisiklet Modeli” ile hesaplar yapardık sonra “Four Wheel” modeline geçerdik.

[/vc_column][/vc_row]
Kişiye özel bisiklet yapanlara öykündüm, “bike fit”me uygun bisiklet kadrosu çizdim ve ürettim. Bayileri gezdim, bisiklet grupları ile kim olduğumu söylemeden sürüşlere katıldım. İlk başlarda amacım Pazar bilgisi toplamaktı ama zaman içerisinde bu sürüşlere katılmak oldu asıl ve tek amacım. Critical Mass’lar da “Arabadan İn, Bisiklete Bin” sloganları attım.

İş olarak başlayan bisikletli maceram bir süre sonra tutkuya dönüştü. Fabrikaya girdiğimde ya da işle ilgili bir toplantıda bisiklet benim için ürettiğimiz bir ürün ama bu tepe yönetici şapkamı çıkardığımda ise insanoğlunun keşfettiği en önemli buluşlardan biri.

[/vc_column]
MOYK6761
[/vc_row]

Şiiri çok sevdiğime değinmiştim daha önceki yazılarda. Bir konuşmam da Özdemir Asaf’ın dizelerini gönderme yaparak; “Bisiklete bindiğimi gör diye bisiklete binmiyorum, bisiklete bindiğim için bisiklete bindiğimi görüyorsun” demiştim. (Orijinal hali : “ Ağladığımı gör diye ağlamıyorum, ağladığım için ağladığımı görüyorsun.”)
Aslında gerçekten de ilk senenin sonunda durumum bu oldu.

Fabrikaya gelen gruplara genellikle sunumu ben yapmaya çalışırım, kendimce güzel bir sunum hazırladım. Benim gibi bisikleti bilmeyen birine bisikletin tarihçesinden, bisiklet seçimine kadar geniş bir yelpazede birçok bilgiyi hap gibi vermeye çalışırım.

Bisiklet hayatımın önemli bir bölümünü kapladı, eve iş getirmek gibi bir durum. Çok bisikletim var, her bisikletin kullanım alanının ve verdiği keyfin farklı olduğunu keşfettim. Şanslı olduğumda doğru sonuçta bunları fabrikada saklayabiliyorum, eve getirip bir kaos yaratmak yerine. Şu an 6 bisikletim var. İkisi klasik, bir yol bisikleti, bir şehir bisikleti, Single-Speed Minivelo (Quasimado) ve her an bagajımda duran bir katlanır bisikletim. Bir tane Gravel’im de vardı ama onu bu sene bir e-gravel ile değiştiriyorum. Yani yakında yine 7 bisiklete sahip olacağım.

1696597471515716945_25315437

Zorunlu olmadıkça bisikletle ulaşımımı sağlıyorum; evet her sabah Manisa’ya araba ile gelip, akşam araba ile dönüyorum ama bunun dışında bisikleti kullanmak için fırsat yaratmaya çalışıyorum. Yemekli bir toplantıya üzerimde takım elbise ile bisiklet ile ulaşıp valeye bisiklet verebiliyorum mesela. İlk başta yadırgıyorlardı ama şimdi katlamayı bile öğrendiler bisikletimi. Ya da bisikletimi görebileceğim güvenli bir yere koymama müsaade etmeyen dükkanlardan hizmet almıyorum. Cuma günü iş dönüşü arabayı park ettikten sonra pazartesi sabahı nereye park ettiğimi hatırlamadığım zamanlar bile oldu. Arandım durdum Bostanlı sokaklarında pazartesi sabahları.

İstanbul’daki bir toplantıya bisikletle gitmiştim. Şaşırdınız değil mi tabi ki İzmir-İstanbul arası bisiklet kullanmadım. Sabah İzmir’den çıkıp Bursa’ya vardım. Bisikletim ile feribota bindim, İstanbul’da bisikletim ile toplu ulaşıma entegre oldum ve dönüşü de aynı yoldan yaparak evime döndüm.

Amatör bisiklet yarışlarına katıldım ve her birinde kendimle yarıştım. İlk iki sene yokuşlarda yürüdüm ama son iki senedir ayağımı hiç yere değdirmeden bitirdim yarışları.
Gökova körfezini bisiklet ile dolaştım. Yavaşlığın nasıl hatırlattığını ve hızın nasıl unutturduğuna bizzat şahit oldum. Milan Kundera’nın Yavaşlık kitabından bir aforizmadır, Aydan Çelik sayesinde öğrendim. Ama bisiklet sayesinde deneyimledim. Akyaka-Akbük arasında araba ile çok seyahat etmişimdir. Ama bisikletle geçerken kekik kokusunu, denizin iyot kokusunu ve gözlemecilerin efsane kokusunu-tadını deneyimledim ve hala unutmadım. Bu sene Corona’dan dolayı biraz gecikmeli olacak belki ama yine pedallayacağım.
Bisiklete gönül vermiş nevi şahsına münasır çok insanlar tanıştım. Her birinden çok şey öğrendim ve güzel anılar biriktirdim ve umarım biriktirmeye devam edeceğim. Buradan herbirine selam olsun.

Yeni rollerde biçildi sosyal hayatımda; eskiden otomotivde çalıştığımdan her arabanın ikinci el fiyatını bilmem beklendiği gibi şimdi de bisiklet almak isteyen tüm dostlarım beni arıyor. Böyle bir VIP hizmet sağlıyorum hiç sıkılmadan ve zevk alarak.

Bana sorulan birçok soru oldu bu süre zarfında; hangi bisikleti almalı, en iyi bisiklet hangisi vb… Fırsat bu fırsat yazmaya başlamışken onlara da değineyim:

  • En iyi bisiklet kullandığınız bisiklettir, daha iyisi ise bir sonraki alacağınızdır. Bisiklet seçimi nerede ve ne için kullanacağınız, ne kadar bütçeniz olduğu gibi sorulara vereceğiniz cevaplarla ilgilidir. Ben spor amaçlı bisiklet kullanan biri değilim, daha çok hobi ve ulaşım (commuter) amaçlı kullanıyorum. Çok amaçlı kullanacaksanız Treking diye anılan Şehir bisikletleri iyi bir başlangıç kabul edilebilir. Ama sadece ulaşım için kullanacaksanız ve evde yer sıkıntınız var ise de katlanır bisikletler de iyi bir seçim olacaktır.
  • Bisiklet toplamak aslında çok kolay bir iş; Uzakdoğudan parçaları sipariş edip, evin garajında toplayıp, çevrimiçi satışını yaparsanız sizde bisiklet satmış olabilirsiniz. Kataloglardan parça seçip onları vidalıyorsunuz sonuçta. Ama Bisiklet Fabrikası dediğiniz zaman bir otomotiv fabrikasının karmaşıklığına sahip malzeme çeşitliliğiyle, en optimum parçaları, en doğru zamanda üretim hatlarına getirip, o vidaları hep aynı torkda sıkarak, ürettiğiniz ürünün her an arkasında durmanız gerekmekte. Ayrıca tıpkı bir tekstil ürünü gibi her sene yeni bir koleksiyon yaparak her bisiklet sevdalısına hitap edecek bir ürünü düşünmek ve pazara sürmelisiniz. Yoksa bana kalsa ben Henry Ford’cuyum; “İstediğiniz renkte araba üretebiliriz, istediğiniz renk siyah oldukça.”

Makina Mühendisi de olsam hayatımı son on yıldır üst düzey yöneticilik yaparak kazanıyorum. Çalışma hayatında kendime bir ilke belirlemiştim; “Çalışıyor olsaydım, çalışmazdım.” İlk okuduğunuzda anlamadıysanız tekrar okuyuyabilirsiniz. Ben aslında her çalıştığım kurumda yaptığım işimi çok severek yaptım. Kişiye kendi işi zor, başkalarının işi kolay görünür. Ben buna hiç inanmadım, her işin kendi içinde zorlukları ve konfor alanları vardır. Ben zorluklara hiç odaklanmayarak hep çalışırken keyif aldım. Bisiklet işinde ise keyif daha fazla, bunu söylemeden geçemeyeceğim. Ofiste çok sıkılırsam, üretime inip hattan çıkan bisikletlere dokunuyorum, yeni prototipleri deniyorum.

Bu sefer sadece çalışmayı değil, ürettiğimiz ürünü de seviyorum. Sevmemek elde değil ki; siz hiç bisiklete biniyor diye ağlayan birini gördünüz mü? Gördüyseniz de kesin mutluluktan ağlıyordur.

Bu kadar konuşup durdum ama ilk bisikletimi söylemedim; pinokyom vardı bal rengi. Gurbetçi komşularımız tatile geldiklerinde yazın onların BMX vardı ama ben Pinokyomun ön tekerini kaldırıp onlardan daha çok pedal atardım.

Profesyonel olarak kariyerim beni nereye götürür bilemem ama emin olduğum bir şey var gençlik yıllarımda hayatımdan çıkan bisiklet, bu girişi ile daimi olarak hayatımda kalmaya devam edecek.

İyi ki “Arabadan İnip, Bisiklete Binmişim…”

Yazımı bitirmeden, bu yazıyla başlayacağım bir uygulamadan da söz edeyim. Her hafta hoşuma giden bir film ve kitap önerisi vermek istiyorum.

Bu Haftanın Kitabı: Emre Kongar’ın “Hocaefendi’nin Sandukası” adlı kitabı. Hiç spoiler vermiyorum ama bu kitabı üniversite-1 de Gülün Adı kitabından hemen sonra okumuştum.

hocaefendinin sandukası

Bu Haftanın Filmi : Fail Safe. İster 1964 yapımı Henry Fonda versiyonunu, isterseniz de 2000 yapımı George Clooney, Harvey Keitel versiyonunu seyredebilirsiniz.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse af fola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

29 Mar Dünya Ölmeme Günü

26 Mart bilenler için “Dünya Ölmeme Günü” dür. Bu yazımda o günün hikayesi ile başlayacağım ama yazı beni nereye ulaştıracak, açıkçası bilmiyorum. Yazıyı 26 Mart perşembe günü akşam, her yıl ki rituelime uygularken başladım. Ama sizler bunu en erken pazar akşamı okumaya başlayacaksınız, yani önümde 3 gece ve 3 gün var, gerçekten korkuyor insan nelere doğru yol alabileceği konusunda yazının.

Devlet büyüklerimizin “herkes kendi OHAL’ini kendi ilan etsin” buyruğuna uyarak salı gününden beri evden çalışmaktayım. Tahmin edersiniz ki psikolojimin twitterda dolaşan capslardan bir farkı yok; torba torba kağıt attım evden ve bir o kadar da okunacaklar adlı klasörün içine doluverdi. Neyse ana konumuza giriş yapalım.

Dünya Ölmeme günü 26 Mart 1981’de Çiçek Pasajında bir masada çıkmış; masa da masaymış ha. Edip Cansever, Uyar Ailesi (Turgut, Tomris ve Tunga), Salim Şengil, Nezihe Meriç, Muhteşem Sunter, Can Yücel, Mehmetcan Köksal, Dürnev Tunaseli, Pertev Tunasali, Ömer Uluç ve İsa Çelik. İnternette aratırsanız kapakta paylaştığım fotoğrafın bulunduğu birçok yazı bulabilirsiniz. Ben yazımı Masal Dergisinin Kasım 2019 tarihli sayısındaki İsa Çelik ile yapılan “Ölmeme Günü” adlı söyleşiden oluşturdum. İsa Çelik ülkemizin en önemli fotoğraf ve grafik tasarımcılarından biri, en bilebileceğimiz eseri ise Can Yayınlarının meşhur beyaz kapak tasarım formu. Aslında hepinizin evinde en azından bir tane eseri var. Ama sizde bu yazıyı okuyana kadar bilmiyordunuz muhtemelen.

26 Mart Neşe Restoran: lokantanın orta yerine, dört masa birleştirilerek, bir uzun masa yapılmış. Beyaz formika masaların üstü, her zamanki gibi, örtüsüzdü. Servis tabakları olarak, o zamanlarda, pahalı olmayan yemek  yeme ve içki içme yerlerinde pek revaçta olan yaprak desenli melamin tabaklar konulmuştu. Dibi kalın rakı bardakları ikişer ikişerdi ve yanlarında da paslanmaz çelikten metal küllükler vardı. Müdavim Meyhanelerinde erbap meyhaneci, kimin ne içeceğini ne kadar içeceğini, ne yiyeceğini, neyi ne zaman yiyeceğini iyi bilir. Biz gelmeden beyaz peynir, fasulye pilakisi, pancar turşusu, fava, bol sumak, kırmızı biber ve maydonazla halledilmiş soğanlı arnavut ciğeri, lakerda, üstüne ince ince dereotu kıyılmış çiroz, kılçıkları ayıklanmış, yüz yüze yapıştırılarak kızartılmış hamsi kuşları ve sevdiğimiz pek çok başka meze tabağını, çoktan yerleştirmişlerdi masaya. Ortalarda, mavzer gibi, soğuk, büyük yeni rakılar vardı ki, can dayanmaz.

Masayı o kadar güzel tasvir etmişler ki virgülüne dokunmadan birebir aldım yazıma. Ağzımın kenarını da sildim bunları yazarken. Bu masayı aklınızda hayal ettiğinize adım gibi eminim.

Rakılar doldurulup “eşinme” faslını fazla uzatmadan, kadehler tokuşturulmuş. Tomris Uyar ilk olarak bu güne Rakı ve Özgürlük Günü adını vermiş ama malum 80 sonrası bir ortamda özgürlük kelimesi biraz cüretkar gelmiş. Masaya oturma ayrıcalığı olan Tombalacı İsmet, o gün Tomris Uyar’a biraz keyifsiz gelmiş. Sorulara “yok birşeyim” diye cevap verince Tomris bir şişe rakı söylemiş, İsmet’e vermiş ve seneye aynı gün ölmeden bunu masaya getirmesini istemiş. İsa itiraz etmiş bunu içer beklemez diye ve bunun üzerine şişenin üstüne kağıt yapıştırılmış, herkes imzalamış ve Ölmeme Günü böyle başlamış. Şişeyi sırası gelip alan o sene ölmeyecek, bu şişeyi saklayacak ve seneye aynı gün ve saatte bu rakıyı içmeye getirecek. Kural bu kadar basit. Şişe o gün en bitkin, en ölük kimseye verilirmiş. Sanılanın aksine Cemal Süreya bu sofra da hiç oturmamış. Edip Cansever bu sofrada söylemiş o ünlü vecizesini;

“Ertesi gün için bir şey diyemem ama rakı içtiğin gün ölmezsin…”

İşte Dünya Ölmeme Gününün hikayesi bu. Ben her sene 26 Mart’ta bir duble rakı içerim bu güzel insanların anısına. Bu sene de içerken bunu yazmalıyım dedim ama yazının başında da belirtiğim gibi yazı nereye gidecek bilmiyordum. İlk içkimi ne zaman içtiğim aklıma geldi bir anda. Sanırım orta-2 deydim, Sinanlarda kalacaktım. Biz Sevincin sokağında oturuyorduk onlar ise Recis’in sokağında oturuyorlardı. Sinanla beraber evden çıktık Reyhan’ın yanındaki bakkala gittik. Benim üstümde babamın paltosu vardı, kendimce büyük görünüyordum. Sinan dışarda bekledi, ben emin adımlarla bakkala girdim; Bana bir şişe vodka, bir de Vişne suyu dedim. Yüreğim ağzımdaydı. Sonrasını hatırlamıyorum. Başka bir gece, Sinanların evinde ben, Muhsin ve Bora, 10 Emir’i seyrederken Tevfik Amcanın kendinden mekanizmazlı olan büyük şişe viskisinden içmiştik.

İlk rakı denemem ise Orta Sonda karneleri aldıktan sonra idi. Yine Sinan ve Bora vardı ama bu sefer Barbaroslarda idik. Barbaroslar tam bizim evin karşısında oturuyorlardı. O zaman Sevincin sokağında oturuyorduk. Babalarımız gibi rakı sofrası donatmaya karar verdik. Kıbrıs Şehitlerinde bir şarküteri vardı oradan meze aldık, rakı aldık (2 büyük) ve Sevinç pastanesinden pasta. Herşey güzel başlamıştı ama bu meretin su bardağında içilmeyeceğini, yavaş içilmesi gerektiğini (45 dakikada bitti 2 büyük) ve tatlı ile içilmemesi gerektiğini (rakıya pasta bandık) acı tecrübe ile öğrendik. O akşam babama görünmeden rakı şişelerinden kurtulma operasyonu ise efsane idi. Babam balkonda oturuyordu, Sinan babama görünmeden caddenin ortasındaki çöp tenekesine rakı şişelerini attı. Cumartesi saat 10’da o kalabalıkta sürekli tepelere bakarak yengeç gibi yürüyen ve çöp tenekesini ıskalayıp iki şişeyi dışarıya düşürüp kaçan biri oldukça ilgi çekici idi herkes için, babam dahil. Nereden mi biliyoruz, biz balkonda yere yatmış aradan Sinan’a ve babama bakıyorduk. İyi ki o zaman kameralı telefonlarımız yokmuş. O günden sonra Bora hiç rakı içmedi, Barbaros’da içmemiştir herhalde. Sinan ile ben içmeye devam ettik.

Yaş ilerledikçe içmeyi öğrendik, ağzımız ile içmeyi. Çok güzel anılar da biriktirdik. Mesela bir akşam Yasin ve Sinan ile Fuar Kahramanlar Kapısından Sevince kadar halay çekerek gelebilmiştik çünkü yürüyemiyorduk gülmekten; böyle daha hızlı gideriz diye düşündük ki öyle oldu. Mezuniyet akşamı Topçu’da otururken Baykal Kent ile karşılaştık ve pasaportta onunla beraber gün doğana kadar şarap içtik. Ben şimdi hanginizde kalacam diyen kadar onunla idik sonra kaçtık.

 

Alsancak Çamlık Sokakta Cumartesi akşamları Yasin’in gitarı eşliğinde ne güzel geceler geçirdik. Sinan’la rakı içmeyi sevdiğimizden meze yapmayı öğrendik. Akşam BigBoss’da otururken Onur’u arayıp “Ne bileyim” der telefonu kapatırdık. Yarım saat sonra küfrederek kapıdan girerdi. Rahmetli Atınçların Heaven’da bir akşam Muto, Yasin , Nedim ve Ben ne güzel içmiştik. Rahmetli biralar ısınmasın dediği için barmen yarım olan şişeleri tam ile değiştirdiğinden habersizdik, Yasin bana dönüp bu bira bitmiyor ya diyene kadar.

Bunun gibi çok güzel alkol sofraları anıları dolu hayatımdan. Şimdi sizlere bunları anlatmak, ya da alkol bağımlısı olduğumu düşünmeniz için paylaşmadım bunları. Son günlerde her birimiz arkadaşlarımız ile (aynı şehirde, hatta aynı sokakta yaşadığımız), dostlarımız ile Skype, House Party, Zoom gibi görüntülü görüşme imkanı veren yazılımlar sayesinde buluşuyor ve muhabet ediyoruz. Hatta içki içiyoruz ve sonra da “ne güzel araba kullanma derdi yok, kapatıyorsun programı hop evdesin” diyoruz.

Teknolojiye karşı bir insan değilim, birçok yakın arkadaşım uzaklarda yaşıyor ve görüntülü görüşme imkanı gerçekten çok keyifli ama ben bir sofrada oturup arkadaşlarımla kadeh tokuşturmayı, acısına mutluluğuna ortak olmayı gerçekten çok özledim. Bir süre daha sanal buluşmalara devam edeceğim ama ilk uygun fırsatta onlarla oturup bu evde geçirdiğimiz günlerin acısını çıkarmak istiyorum.

Bir aforizma da benden olsun Edip Baba izin verirse ;
“Ertesi gün için bir şey diyemem ama rakı içtiğin ve bu aralar evde kaldığın gün ölmezsin”

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse affola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

21 Mar Radyo Günleri

Bu haftaki yazımın başlığını Woody Allen’in 1987 yapımı filminden aldım. Radyonun benim hayatımda önemli bir yeri vardır. Bugün biraz radyodan, biraz benim hayatımda ki öneminden ve biraz da çok sevdiğim bir radyo programından bahsetmeyi planlıyorum.

Dünyada neler oluyor, bu çocuk “Cımbızlı Şiir” deki gibi neler üzerine düşünüyor da yazıyor diyebilirsiniz. Önce isterseniz Orhan Veli’nin  “Cımbızlı Şiir”ini hatırlayalım.

“Ne Atom Bombası
Ne Londra Konferansı
Bir Elinde Cımbız
Bir Elinde Ayna
Umrunda mı dünya!”

Haaşa bu hafta tıpkı herkes gibi çok kötü bir hafta geçirdim, belirsizlik insanın elini kolunu bağlıyor. Sürekli kendinden emin ve “ne yaptığını biliyor” durmam gerekli idi, o maskemi (sağlık maskesi takmadım) taktım ve bütün hafta oynadım. İşte herkes kaygılıydı, eve gelince de durum aynıydı. Sadece sabahları işe gelirken gardımı düşürdüm. Sonunda cuma sabahına geldiğimizde, yine işe giderken aklıma Jerzy Kosinki’nin “Bir Yerlerde” kitabındaki Mr. Gardener’in bir lafı geldi.
Bu alıntıyı yapmadan biraz kitaptan bahsetmeliyim. Jerzy Kosinki’nin Boyalı Kuş ve Şeytan Ağacı kitaplarına göre en yumuşak kitabıdır. Hayatı boyunca yaşadığı malikanenin bahçesi ile uğraşan ve televizyon seyreden “zekası kıt” bir bahçıvanın, ev sahibinin ölümü sonrasında sokağa atılması ile yaşadıklarını anlatıyor. Peter Sellers’in efsane oyunculuğu ile de 1979 yılında filmi de çekildi. Alıntı yapmak istediğim kısmı şöyle bir sahne de çekilmiş;
Amerika Başkanı ile adını bilmediği için Bay Bahçıvan (Mr. Gardener) olarak bilinen Chance, sohbet ediyorlar. Amerika Başkanı, Bay Bahçıvan’a ekonomik kriz nedeni ile yapılacak atılımlar ve nasıl davranması konusunda fikrini sorduğunda, hayatı boyunca bahçesi ve televizyonu dışında başka bir dünyası olmayan kahramanınız bilgece cevap verir;
“In the garden, growth has it seasons. First comes spring and summer, but then we have fall and winter. And then we get spring and summer again.”  Uzatmadan Türkçeleştirirsek “Kıştan sonra ilkbahar gelir”.
Başka bir deyişle de “Gecenin en karanlık anı, şafak sökmeden az önceki andır.”

Corona ve onun etkileri şu aralar hayatımızı çok kötü etkiliyor ama bu enseyi karartma nedeni olmamalı, sonuçta kış bitince ilkbahar gelecek. Bu nedenle bahçeyle ilgilenmek gerekli, kaygıları yönetmeli ve alabileceğimiz tüm önlemleri almalıyız. Bilimsel olarak bu hastalığı bir şekilde geçireceğiz. Risk grubunda olanların hastalığa yakalanmalarını aşısı bulunanan kadar geciktirebilirsek en büyük kaygımızı da kontrol altına almış oluruz. Sonuçta her birimizin anası, babası, dedesi, ninesi var bu risk grubuna giren. Ama “Geleceğinizi düşünmezseniz, bir geleceğiniz olamaz.” bunu unutmamak gerekli.

Sosyal mesajları verdikten sonra tekrar Radyo’ya dönebiliriz. Bilmeyenler için benim 2 adım var; ilk adım yani göbek adım Hilmi. Hilmi ismini anne dedemden aldım. Kendisini hiç görmedim. Annem gençken Ankara’da hastanede vefat etmiş. Ankara’da okurken mezarını bulup yaptırdığımız için Annem çok mutlu olmuştu. Aydın’da Radyocu Hilmi diye anılırmış. Kapak fotoğrafında kendisinin bir lambalı radyoyu tamir ederken görebilirsiniz. Zamanında sinemada da çalışmış o günlerinden de iki fotoğrafı ekledim.

Vefatı sonrasında ananannem evi geçindirmek için tüm radyoları (şu an herbiri antika) yok pahasına satmış. Elektronik ıvır zıvıra merakımdan dolayı rahmetli anannem “ah deden seni görseydi” derdi hep. Başka bir yazı da Naduş’u da anlatacağım size merak etmeyin, böyle bir atıfla geçiştirilecek kadın değil o, bilen bilir.

Anıl ismini ise aslında kura ile aldım. “Kura” kelimesi komik geldi değil mi? Ailenin büyüğü olarak baba tarafından Albay Dede’ye sorulmuş adım ne olsun diye. Albay dedenin adını hiç bilmedim, Albay dede işte. O da iki isimden birini kura ile çekerek bu olsun demiş. Kaçırdığım ismi açıklıyorum : Mengü (anlamı ölümsüz, edebi, mengü suyu : ab-ı hayat).

Ben Anıl ismini seviyorum, anlamı ne diye soranlara yıllarca “anılmaktan” geliyor demiştim. Hintli bir firma ile iş yaparken firma sahibinin eşi adımın bir hint erkek adı olduğunu söylemişti hatta Hindistan’ın Ali’si imiş. Sanskritçe “rüzgar” demek Anıl ayrıca rüzgar tanrısında adı. Hindistan’dan dönerken pasaport kontrolünde memura hintli ya da hint asıllı olmadığı anlatmaya çalıştığım bir anım da var. Memur ısrarla gidince babana sor kesinlikle köklerinde hintli biri olmalı yoksa neden ismin Anıl olsun demişti her ne kadar şu surata bak Hintliye benziyor muyum desem de.

Yine konuyu Radyo dışında her yere getirdim, geri dönelim hemen.

Annemden dolayı yıllarca Radyo 3 de “Gece ve Müzik” programını dinleyerek büyüdüm. Babamla ise her araba seyahatinde radyoda Trt-FM dinleriz hala. Sonuçta aileden iyi radyo kültürü aldım. Sonra özel radyolar kuruldu yasal olmadan. Önceleri çok keyifli idi ama sonrasında acayip dejenere oldu. Şimdi ise, ona birazdan değineceğim.

Lise yıllarında Power FM’de “Mehmet Ali In the Morning” programı vardı; ondan duymuştum “zor bir işi tembel birine vermek gerektiğini, çünkü bir kolay yolunu bulacağını”.  Tabi bir de radyodan maç dinleme keyfi vardı. “Topu aldı ve ekseni etrafında döndü”; bunu yıllarca kafamızda hayal etmeye çalıştık çünkü ne kadar denersem deneyim o spikerin anons ettiği gibi havalı olmuyordu topu alıp ekseni etrafında dönmek.

Ankara’da okumaya başladığımda Odtü Radyo yeni kurulmuştu. Sabahları Ege’den Modern Sabahları dinleyerek yurtlardan bölüme yürürdük. Geceleri ders çalışırken damar şarkılarla bize destek olan yine Radyo Odtü idi. Her sabah bir ritueldi güne Radyo’dan “Perfect Day” şarkısı ile başlamak. Ankara günlerinde bir de Ses Radyo vardı anonsun, reklamın olmadığı ve sürekli damar Türkçe şarkılarla özellikle gecelerimize anlam katan. Ana akım radyolarda vardı, Power FM, Metro FM gibi. Maalesef Kaybedenler Kulübünü canlı dinlemedim. Dinlesem kesin severdim. Bunun dışında bir çok programı da kaçırmışımdır.

Sonra ne oldu, Cd’li arabalar, MP3 playerlar çıktı internetten önce. Zamanla radyo dinlemeler sadece işe gelirken arabada veya kulaklıkla android’li telefonlarda (çünkü ios hala radyo imkanı sunmuyor).

Bu aralar ise artık radyoları, (tüm dünyadaki radyoları) cep telefonumuz ile istediğimiz her yerde dinleyebiliyoruz hatta Spotify gibi uygulamalarda istediğimiz türde müziklerden oluşan kişisel radyo kanalları yaratabiliyor ve hatta paylaşabiliyoruz. Bir tek anons ekleyemiyoruz ama o da yakındır. Anons demişken “anonslu” asker kasetlerini hatırlayan var mı?

Tabi bir de Podcast’ler girdi hayatımıza, çok da iyi oldu. Çünkü zamane bizler artık kendimizi bir programın saatine göre disipline etmiyoruz, canımız ne zaman isterse o zaman bu keyfi tadıyoruz, maçlar hala hariç. Aslında çok da kötü olmadı, araba ile seyahat ederken Kerem Görsev’in ya da Ayhan Sicimoğlu’un radyo programının podcast’ini dinleyerek işe gelmek ya da işten dönmek çok keyifli oluyor. Podcast’lerde sadece müzik programları dinlemek zorunda da değiliz, ilgi alanlarımıza göre gerçekten seçenekler çok çoğaldı.

Az evvel dejenerasyon sonrasına geleceğim diyordum işte tam zamanı: Teknolojik imkanlar sayesinde herkes istediğini dinleyebiliyor, hala çok dejenere programlar ve radyolar mevcut ama çok kaliteli (en azından benim için çok kaliteli) yayınlarda var. Seçme özgürlüğümüz var; neyi, ne zaman dinleyeceğimize dair.

İşte tam bu kaliteli yayınlara değinmişken sizlerle bir programı paylaşmak istiyorum: Annemin Plakları…
Ne zaman dinlemeye başladım bilmiyorum. Ama en azından 5 senedir dinliyorum. Nasıl keşfettiğimi de hatırlamıyorum çünkü uzun zamandır radyo dinleyici değildim, önceleri müzik arşivimden sonraları da müzik plaftormlarından dinliyordum herşeyi. Galiba plak kelimesini internette aratırken yakaladım. Çok da iyi yapmışım.
Sunucusu Çetin Erker’in sesini Joy FM’in haber programlarından tanıyorsunuz. Kendisi 1976 doğumlu yani yaşıt sayılırız. Programı dinlerken sanki yıllardır tanıdığım bir arkadaşımla muhabbet ediyormuş gibi hissediyorum. Her dinlediğim programdan sonra üzerinde tefekkür ettiğim bir çok konu kalıyor elimde. Hatta bazılarını bu blog yazılarımda okudunuz ve okumaya devam edeceksiniz umarım. Birkaç kez kendisine yazmak bile istedim sonra neden bilinmez vazgeçtim. Belki bir gün yazarım.
Program pazarları saat 1200 de Retrotürk’de ya da 2200 de Joytürk’de yayınlanıyor. O pazarın yoğunluğuna göre ya 12 de güzel bir kahve yapıp kulaklıkla dinliyorum ya da bir duble viski koyup bilgisayar karşısında dinliyorum akşamına. Tabi bu tek dinlemem olmuyor, tüm bölümlerin podcast kayıtları cep telefonumda kayıtlı. Bazı günler bu programları tekrar tekrar dinliyorum.
Birçok yeni şey öğreniyorum ve birçok da yeni araştıracak şey; İhsan Yüce’nin Ekmek ve Şarap şiirini mesela orada dinledim, hatta İhsan Yüce’nin kim olduğunu orada öğrendim, her ne kadar bir sürü filminde kendisini seyretmiş olsam da. Sezen Aksu’nun Hadi Gülümse şarkısında neden “bir kedim bile yok” dediğini şimdi anlıyorum, Tomris Uyar ve 4 şairin hikayesini orda dinledim. Eski Türk filmlerinin hikayelerini, TRT zamanı yılbaşı mesajlarını ve daha neler. Programı dinlerken dünyanın anlamsız dert ve tasalarından hep uzaklaştım ve dönüşte daha iyi modda geldim. Çok da spoiler vermeyim ama şu an spotify de 108 bölüm var dinleyebileceğiniz her bir 1,5 saati aşan (162 saat eder bu da hiç durmadan neredeyse bir hafta dinleme fırsatı, ne kadar şanslısınız). Arada tekrar eden hikayeler de var ama olsun, zaten çok sefer tekrar dinleyeceksiniz bölümleri buna eminim. Herkese şiddetle tavsiye ediyorum kesinlikle kendinizden bir şeyler bulacaksınız.

Kolaylık olması açısından Facebook ve Insatagram Sayfalarını da paylaşıyorum burada :Facebook Instagram. Ayrıca Soundcloud ve Youtube Kanallarından da ulaşabilirsiniz.

Yazının kısa bir özetini yaparsak eğer size seyredecek 2 film önerdim (Radio Days, Being There), okunacak bir yazar tavsiyem oldu Jerzy Kosinski. Radyoda takip edebileceğiniz en bir program da tavsiye ettim Annemin Plakları. Bonus olarak Kerem Görsev ile Jazz ve Ayhan Sicimoğlu Latin Lovers programları da var atlamayalım.
Kendime moral aşıladım umutsuzluğumu dağıtmaya çalışarak ve bunu sizinle de paylaştım, işe yaradı mı hiçbir zaman bilmeyecek olsam da.
Bunun yanında biraz da kendimi mutlu ettim yazarak. Yuppie ağzıyla Win-Win durumu.
Zor günler geçiriyoruz, evet bundan şüphem yok, bunu söylerken bile yüklemde “geçme” var. Yani bunlar geçecek, biz enseyi karartmayalım.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse affola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

 

 

Read More

15 Mar “Corona” Günlerinde Aşk…

Bu hafta bir şeyler yazmak oldukça zordu. Normalde pazartesi erken işe gelir ve yolda düşünüp, kurguladığımı hızla bilgisayara geçirir. Ardından da hafta içinde eklemeler yaparak bitirirdim. İki haftaki yazım dışında bu rutin hiç bozulmadı ama bu sefer nedense bir türlü olmadı. En son kendime verdiğim sözü hatırladım. Disiplinli olarak her hafta bir yazı yazacaktım. Cumartesi akşamı klavyenin başına oturdum. Doktorların tavsiyesine uyarak dış temizliği için kolonya ve iç temizliği için 2 duble rakı sonrası yazmaya başladım. Başlık her ne kadar Corona’dan bahsetse de ben Corona’dan hiç bahsetmeyeceğim. Zaten her birimiz uzman olduk bu aralar. “Kolera Günlerinde Aşk” kitabını da okumadım. Marquez’den Kırmızı Pazartesi ve Yüzyıllık Yalnızlığı okudum sadece. Ben bu gün sevdiğim filmlerden hatta filmlerin en güzel sahnelerinden bahsedeceğim. Bilmeyenleriniz için, ben iyi bir film koleksiyoneri sayılırım kendimce. Yıllarca önce vcd sonra internetten indirip dvdye yazıp kutuladığım dvd ve ona paralel olarak bir hard disk’de biriktirdiğim dvix’lerden oluşan sıkı bir film koleksiyonum var. Sayı binin üstünde ve bazılarını seyretmedim bile. Başladığım ama bitiremediğim bir kolaj projem de var; sevdiğim filmlerin en güzel sahnelerini birbiri ardına ekleyip bir film yapmak istiyorum. Kendimi kötü hissettiğim zamanlarda o filmi seyrederek mutlu olacağıma inanıyorum. Film listemden yararlanmak ve bitirdiğimde bu filme sahip olmak için lütfen özelden ulaşın.

Hadi Başlayalım…

İlk filmimiz tabi ki Ölü Ozanlar Derneği. 1990 yılında bir cuma günü okul çıkışı Çınar Sinemasında seyretmiştim. Beni çok etkileyen filmlerin başında gelir. Filmden o kadar etkilenmiştim ki Walt Whitman’ın şiir kitabını bile almıştım Ankara Dost Kitabevinden. İşte en sevdiğim sahnesi de budur.

İkinci filmimiz Joe Pesci’nin oynadığı “With Honor”. Türkiye’de insanlık yolu olarak çevrildi. Nerede seyrettiğimi hatırlamıyorum. Yıl 1994 olduğuna göre Ankara’da seyretme ihtimalim de var. Ama eğer İzmir’de seyretmişsem kesinlikle İzmir Sinemasında seyretmişimdir. İzmir sineması benim yaşıtlarım için gerçekten çok öenmlidir. Keşke Ahmet Abi tekrardan açsa da bizde İzmir sinemasında tekrar film seyretsek. Filme gelirsek Harward’ın kalorifer dairesinde yaşayan ve Walt Whitman’ın hayaleti sanılan bir evsizin mezun olacak bir gence hayat dersleri vermesi üzerine idi. Hatırladığım en efsane sahnesi ise kaçak girdiği bir derste ukala bir hocaya attığı nutukdu. O filmden sonra özel bir an yaşadığımdan o ana ait ufak fiziksel bir şey (filmde taş biriktiriyordu) saklama alışkanlığı oluşturmaya çalıştım ama olmadı.

Devam edelim; şimdi sırada 1994 yılından “Il Postino” var. Bu filmde geçen bir replik hala şiir defterimin ilk sayfasında yazan iki şiirden biridir.
“Şiir sahibinin değil ihtiyacı olanındır.” İkincisini bir gün şiir merakımla ilgili yazdığım yazıda paylaşırım artık.

İtalyan sinemasından başlamışken oradan devam edelim; şimdi sırada 1988 yapımı “Cinema Paradiso” yani Cennet sineması var. Yanlış hatırlamıyorsam Kuşadası’nda televizyonda seyretmiştim ilk bu filmi lise yıllarımda. Son sahnesinde hep gözlerim dolar. Bende o sahneyi paylaştım. Bu arada filmin yönetmeni Giuseppe Tornatore ve filmin müziklerini de Ennio Morricone yapmış. Bu yazıdaki yolculuğumuzda onlarla yine karşılaşacağız.

Bir tane daha Giuseppe Tornatore, Ennio Morricone filmi daha var sırada; “The Legend of 1900”. Gemide doğan ve orada yaşayan bir pianistin hikayesi. Sizlerle efsane piyano düello sahnesini paylaştım ama filmi seyrederseniz çok daha fazlası var.

Sıra geldi Baba serisine. Lise 1’den önce kitabını okumuştum. Filmlerini sonra seyretmiştim. Kafamda canlandırdığım tüm karakterler filmde o kadar güzel yerine oturuyordu. Bu keyfi “Gülün Adı” filminde de yaşamıştım. Baba 3 filmini çok sevmemiştim. Baba 2’de Robert De Niro’nun babanın gençliğini oynadığı sahneler harika idi. Hala hiç sıkılmadan tekrar tekrar seyredebilirim. Müzikleri de harikadır.

1941 yapımı Casablanca’dan bahsetmeden olmaz tabi ki. En sevdiğim filmdir. Geçen sene lise arkadaşları ile Fas’a yaptığımız seyahatte son gece Kazablanka’da kaldığımızdan dolayı Rick’in Barına gidip bir şeyler içme ve müzik dinleme şansım oldu. Filmi seyredenler hatırlayacaklar barın karşısında havaalanı vardı ama şimdi ranta yenik düşmüş. Casablanca’dan tabi ki en anlamlı sahne geliyor; Play it Sam.

“Amazing Grace and Chuck” 1987 yapımı bir film ve Türkiye’de “Sessizliğin Gücü” olarak yayına girdi. Sinema’da oynadı mı bilmiyorum. Yaz tatilinde Stüdyo AC’den video kaset alıp seyretmemize izin verildi. Ama karate filmleri almam yasaklanmıştı. Çünkü seyredip seyredip kızkardeşim üzerinde deniyordum. Bu nedenle de kaset alırken bir nevi otosansür vardı bana uygulanan. Maalesef bu filmi arşivime koyamadım hatta adını unutursam bir daha bulmak bile zor oluyor. Film, nükleer silahlanmaya karşı beyzbol oynamayı bırakır, bunu yerel gazetede okuyan ünlü bir NBA oyuncusu da sporu bıraktığını açıklar. Sonrasında bu çağrıya dünyadan birçok profesyonel sporcu katılır. Çok basit konusu olan ama bir o kadar da mesaj yüklü bir filmdir. Az daha filmi anlatıyordum. Son sahnesi beni çok duygulandırır.

Sırada bir gaz filmi var; 1986 yapımı “Hoosier” yani Türkçe adı ile “Kazanma Arzusu”. Ünlü bir koçun bir kasaba takımının başına gelip takımı eyalet şampiyonu yapma hikayesi anlatılır filmde. Ama benim için lise yıllarımda her voleybol maçı öncesi motivasyon kasedi idi. Çünkü takım olmayı, tek yürek savaşmayı anlatırdı. Çok iyi bir liderlik filmidir. En sevdiğim sahnesi final maçı öncesi takımla beraber oynayacakları salonda saha ölçülerini ölçüp, takımına dönüp “gördünüz mü bizim salonla aynı ölçüde” demesidir.

İnsan yazdıkça aklına başka filmler geliyor, ayrım yapmakta zorlanıyor. Bu yazıyı sadece romantik filmler, film müzikleri, seriler veya Türk filmleri şekliden birçok yazıya çevirebilirim. Ama son bir filmle bitirmek istiyorum.

Bu son filmimiz ise 1957 yapımı “12 Angry Man” / “12 Kızgın Adam”. Henri Honda’nın sadece 1 sahne de geçen (mahkeme ve tuvaleti de sayarsak 3 sahne diyebiliriz.) harika bir çatışma yönetimi filmidir. Henry Fonda’nın 11 jüriye karşı yürüttüğü mücadele tekrar tekrar izlemeye değer.

Daha yazamadığım ama yazarken aklıma gelen onca film var; Bir Zamanlar Amerika, Remember The Titans, Turist Ömer Serisi, Sergio Leone Spagetti Western’leri, Tom Hanks-Meg Ryan filmleri, Olağan Şüpheliler, Dokunulmazlar… Of yazdıkça aklıma geliyorlar ve o filmleri her hatırladığımda hem ilk seyrettiğim yeri ve o an hissettiklerimi de hatırlıyorum.

Böyle boş bir yazı oldu bu haftaki, ben yazarken bir tarafta youtube’dan filmleri buldum bir taraftan bunları yazdım. Bunu yaparken ne oldu biliyor musunuz; ne Corona’yı düşündüm ne de onun hayatlarımıza etkilerini. En azında yaklaşık 2 saat uzaklaştım bu gergin dünyadan. Yine bir mühendisin gündüz düşleri durumu yaşadım. Bir sürü filmi tekrar seyretme isteği doğdu. Umarım sizler de bu yazıyı okurken biraz uzaklaşırsınız şu anki durumlarımızdan ve herşeye rağmen yaşamda her zaman keyif alabileceğimiz şeyler var olduğunu görürsünüz.

Foto Not: Fotoğrafı Cunda sahilde çekmiştim, ben restoranda oturuyor ve rakımı yudumluyordum. Gelip tam karşımda sahile oturdular, bu pozu yakalayana kadar konuşmadan en az 10 dakika oturup denizi seyrettiler, bende makina hazır onları çünkü hissediyordum öpüşeceklerini.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse affola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

08 Mar Huzur

“Bir tatlı huzur almaya geldik Kalamış’tan
Ah Kalamış’tan”

Güftesi Behçet Kemal Çağlar’a, bestesi ise Münir Nurettin Selçuk’a ait hepimizin en azından bu 2 dizesini bildiğimiz şarkıdan aldım bu haftaki yazımın başlığını. Nihavent makamında bestelenen şarkının yazılma hikâyesi anlatılmaya değer. Hikâyeyi Suat Yener’in www.musikiklavuzu.net sitesinde okudum ve paylaşmak istedim.
Münir Nurettin Selçuk üstadın Kalamış’ta yalnız kendisinin şarkı söylediği bir kulübü varmış, üye olunarak girilen kulüpte, yemek ve meze servisi yokmuş, yalnızca viski servis ediliyormuş.
Üstat, şimdilerde moda olan viski kulüplerinin atasını yıllar önce kurmuş ama yeni haberimiz oldu.
Dostu, Behçet Kemal’den içinde Kalamış geçen bir şiir yazmasını istemiş, bir türlü şiire başlayamayan dostunu motive etmek için de, onu bir akşamüstü sandalla Kalamış’ta gezmeye davet etmiş. Bir ilham perisi ile Kalamış’ta yapılan bir sandal sefası sonucunda bu şiir ve sonrasında bu beste çıkmış.

https://youtu.be/FcVQIZlAZlA

Hikâyenin sonrasını Suat Yener’in, Şarkının Gözyaşları kitabında okuyabilirsiniz. Kolaylık olması açısından sayfa 117 de burası anlatılıyor.

Behçet Kemal hakkında bir ek bilgi daha; Faruk Nafiz Çamlıbel ile beraber 10. Yıl Marşı’nı yazmışlardır.

Münir Nurettin Selçuk’la ilgili ufak bir anekdot eklemeden geçmeyeceğim; Burcu ile birlikte Timur Selçuk ve Nükhet Duru ’nun konserine gitmiştik. Biletleri aldığımdan konser başlayana kadar bir hoşnutsuzluk var idi onda. Ama konser başlaması ile birlikte hepsi yok oldu gitti tabi ki. Konserin ne kadar efsane olduğunu anlatmayacağım, ya da Timur Selçuk’un “babacığım hep böyle zor eserler yarattı” diye esprili bir serzenişten (!) sonra “Beni Kör Kuyularda Merdivensiz Bıraktın” eserini nasıl kusursuz seslendirdiğini de. Bahsedeceğim bir baba ile oğul arasında olan ve beni çok etkileyen bir diyalog, Timur Selçuk babasına neden ona yurtdışından gelen Opera Sanatçısı tekliflerini kabul etmediğini sorduğunda aldığı cevap;
Eğer kabul etseydim, Opera söyleyen bir Müslüman, Türk olacaktım ama şimdi Türk Musikisinin Münir Nurettin Selçuk’u oldum demiş. Bu sözler beni o an nasıl etkilediyse şimdi de etkiliyor. Ülkesi için bir şeyler yapmaya çalışan tüm aydınlara selam olsun buradan.
Bu arada “Beni Kör Kuyularda Merdivensiz Bıraktın” şiiride Ümit Yaşar Oğuzcan’ın intihar eden oğlu Vedat’a yazdığı şiir olduğu söylenir her ne kadar yazılma ve intihar tarihi arasında tartışmalar olsa da…

Konuyu bu kadar dağıttıktan sonra bakalım nasıl toparlayacağım. Başlığımıza dönelim; Huzur. Peki, nedir huzur, şarkıda söylendiği gibi Kalamış’a gidip alabilir miyiz?

Huzur konusunda kendim dâhil (evet kendimle konuştuğum doğrudur, niye şaşırdınız) kimle konuştuysam , herkesin onu aradığını görüyorum. Peki, ne aradığımızı biliyor muyuz ya da başka bir deyişle eğer aradığımızı bilmiyorsak bulduğumuzu nasıl anlayacağız?
İşte bu sorular beni yola koydu ve yıllardır aklımda olan soruları, şu ana kadar bulabildiğim cevaplarımla sizlerle paylaşmaya ve sonrasında sizlerden geleceklerle yeni sorulara yelken açmaya karar verdim bu hafta.

Vira Bismillah…

Arapça kökenli bir sözcük “huzur”; Sözlükte, insanın içinde duyumsadığı rahatlık duygusu, gönül rahatlığı, iç rahatlığı, baş dinçliği, rahatlık içinde bulunma durumu, dinginlik, çekişmesizlik diye açıklanmış .
Erinç’te Türkçe karşılığı.
Makam, yer anlamında da kullanılıyor ama bu anlamı konumuz değil.
Peki, bence huzur ne? Öyle tek bir anlamı yok huzurun. Ayrıca bence huzur öyle sürekli sahip olunması gereken bir durumda değil zaten sürekli huzurlu olursan bir süre sonra huzursuz olursun.

Bursa’da yaşarken evimizin çevresinde tek katlı-bahçeli çok ev vardı rantsal dönüşüme girmemiş olan. Bu evlerde ısınma odun sobası ile yapılırdı. Kışın akşamları, servisten inip soğuk havada atıştıran kar eşliğinde eve doğru yürürken, baca dumanından çıkan isin kokusunu duymak bana acayip huzur verirdi. Hala ne zaman soğuk bir kış akşamında odun sobasından çıkan isli dumanın kokusunu duysam, içsel bir rahatlık, bir huzur hissederim. Ondandır mı bilmem ama Islay Single Malt’larını çok severim. (konuyu dağıtmayalım Anıl Bey).
Maalesef bu fırsatlarım oldukça azaldı malum yaşadığımız ortamlarda rantsal dönüşümler tamamlandı ve artık elektrik veya doğalgazla ısınmaktayız.
Yine Bursa’dan bir anı; sabah servisler 7.30 gibi varırdı fabrikaya ve binlerce insan turnikelerden geçer ve ofislerimize doğru yürürdük. Bir gün yine bu yürüyüşümüz sırasında CD-çalarımda Patricia Kaas’ın “Rendez-Vous” adlı 1998 yılına ait canlı albümünün “Les Hommes Qui Passent”şarkısı vardı. Şarkının çıkışı harikadır. O çıkış sırasında tüm o yürüyen insanları bir anda siyah-beyaz görmeye başladım. Ben hariç her şey siyah-beyaz olmuştu. Onlar robot gibi yürürlerken ben ise yanlarından uçarak geçiyordum sanki. O an hissettiğim dinginlik, huzur anlatılamazdı.

Anlatabildim mi acaba; huzur sürekli sahip olunan bir ruh hali değildir bence. Sağlıklı, zengin ve mutlu olmanız sizin huzurlu olmanızı sağlamaz. Huzurlu bir hayat yaşayabilirsiniz ama benim gibi huzurlu olduğunuz anları hatırlayın desem, bir kaçını hatırlarsınız ve hatırladıklarınız ne kadar sıra dışıdır?
Ben ne mi yapıyorum? Huzurlu bir hayat yaşamaya çalışıyorum ama huzurlu olduğum anları hatırlamakta zorluk çektiğim doğrudur ve hatırlayabildiklerim ise yukarıda paylaştıklarım gibi basit ama benim için önemli anlar.

Mutlu olduğumuzda huzurlu mu oluruz yoksa huzurlu olduğumuz için mi mutlu oluruz? Aklıma en çok takılan sorudur bu. Yukarıda paylaştığım her iki anda da mutlu olduğuma dair hiçbir şey hatırlamıyorum hatta ikincisinde sabahın köründe çalışmaya gidiyorum ama hissettiğim huzur beni çok mutlu etmişti sebepsizce.

Yine kıssadan hisse bir hikaye ile toparlayalım yazıyı;
“Halkı tarafından çok sevilen bir kral, huzuru en güzel resmedecek sanatçıya büyük bir ödül vereceğini ilan eder. Yarışmaya çok sayıda sanatçı katılır. Günlerce çalışırlar, birbirinden güzel resimler yaparlar, eserleri saraya teslim ederler. Tablolara bakan kral sadece ikisinden hoşlanır. Ama birinciyi seçmesi için karar vermesi gereklidir. Resimlerden birisinde bir göl vardır. Göl, tıpkı bir ayna gibi etrafında yükselen dağların görüntüsünü yansıtmaktadır. Üst tarafta pamuk beyazı bulutlar gökyüzünü süslemektedir. Resim, bakanlara mükemmel bir huzur hissi verecek kadar güzeldir. Diğer resimde de dağlar vardır. Ama engebeli ve çıplak dağlar. Dağların üstündeki öfkeli gökyüzünden boşanan yağmurlar ve çakan şimşek ise resmi daha da sıkıntılı bir hale sokmaktadır. Dağın eteklerindeki şelale insana gürültüyü, yorgunluğu hatırlatacak kadar hırçın resmedilmiştir. Kısaca resim, pek de öyle huzur verecek türden değildir. Fakat kral resme bakınca, şelalenin ardında kayalıklardaki, çatlaktan çıkan mini minnacık bir çalılık görür. Çalılığın üstünde ise bir anne kuşun örttüğü bir kuş yuvası göze çarpmaktadır. Sertçe akan suyun orta yerinde anne kuşun kurduğu yuva izleyenlere harika bir huzur ve sakinlik örneği sunmaktadır.
Ödülü kim kazandı dersiniz?
Tabi ki ikinci resim… Kral bunun nedenini şöyle açıklar:
“Huzur hiçbir gürültünün, sıkıntının ya da zorluğun bulunmadığı yer demek değildir. Huzur, bütün bunların içinde bile yüreğimizin sükûnet bulabilmesidir.””

Gürültünün patırtının ortasında sükûnet dolaş; sessizliğin ortasında huzur bulunduğunu unutma…

Basit düşünsek ve çevremize biraz baksak aslında huzurlu olabileceğimiz o kadar çok şey var ki, ama biz doyumsuz insanlar, huzur’u satınalmaya çalışıyoruz. Satın aldıklarımızın bizlere mutluluk ve huzur vereceğini umut ediyoruz. Ama almanın verdiği kısa süreli zevk geçince yine aynı huzursuzluk sarıyor tüm benliğimizi. Fiziksel olarak biriktirdiklerimiz üzerimize üzerimize geliyor, boğuyor bizleri.

Basit yaşayacaksın.
Mesela susayınca su içecek kadar basit.
Dört çıkacak, ikiyi ikiyle çarptığında.
Tek düğmesi olacak elindeki cihazın;
tek bir düğme, tek bir cümle gibi;
sevince lafı dolandırmadan söylediğin
“seni seviyorum” gibi.
Basit bir öpücük yetecek sana;
basit sıcak bir öpücük
ve o öpücükle dolacak tüm günlerin, tüm düşlerin.
O öpücük için yapacaksın hayatının kavgasını,
o öpücük için yiyeceksin hayatının dayağını.
Kabak çekirdeği verecek sana
rakamların veremediği mutluluğu

El yazısıyla yazılmış eğri büğrü bir mektup olacak
en değerli kağıdın;
hep yanında taşıdığın,
atmaya kıyamadığın.
İki harekette giyiniverecek,
iki harekette soyunuvereceksin.
Kısacık olacak uyanman
ve yola çıkman arasında geçen süre;
kısacık olacak
sıcacık kollara dolanman
ve yolculuklara çıkman arasında geçen süre.
Kendin bile anlayabileceksin yazdıklarını;
bakışların bile anlatabilecek kendini.
Beklentilerin de basit olacak.
Kaf Dağı’nın önünde bekleyecek mutluluklar.
Bir ıslıkta bulabileceksin en uzun dostluk romanını;
ya da bir damla gözyaşı yaşatacak sana
en ucuz aşk romanını.
Pankreasının sağlığına dua edeceksin kapatırken gözlerini.
Zafer işareti yapacaksın tuvaletten çıkarken.
Bir kaşarlı tost olacak aradığın
nasıl oturacağını bilemediğin sofrada;
parmakların olacak en kıymetli çatalın.
Yine, aynı parmaklar çözecek en karmaşık denklemleri.
İskender’in kılıcı duracak avukat rehberinin yanında.
Bir filarmoni orkestrası veremeyecek sana
kontrplak bir gitarda, doğru basılmış bir
“fa diyez”in mutluluğunu.
Makyajın ilk “a” sına kadar bilmen yetecek.
Temizlik kokacak en pahalı parfümün.
“Bilmiyorum” diyebileceksin bilmediğinde
ve çok normal olacak onu da bilmeyişin.
Tek dereden su getirmen yetecek,
bir “istemiyorum” diyebilmeye.
Ne durduğu farketmeyecek abanın altında.
Saatin, sadece saati gösterecek;
Telefonunu sadece telefon etmek için kullanacaksın.
Küçük bir not defteri olacak bilgini en hızlı sayan.
Basit yaşayacaksın, basit.
Sanki yaşamın bir gün sona erecekmiş gibi basit…

Bunları yazarken aklıma Yalçın Ergir’in “Basit Yaşayacaksın” şiiri geldi.

Hayatlarımızı basitleştirmek aslında bizim elimizde, ama bahane üretmeyi bırakırsak. Huzur ve mutluluk ne olacak derseniz, basitleştirdiğinizde hayatlarınızı daha kolay görüp yakalayacaksınız onları. Ortaya çıkmayacaklar sadece görünür olacaklar…

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse affola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

01 Mar Ne zaman mutlu olmayı unuttuk?

Aslında bu hafta bambaşka bir yazı yazmıştım paylaşmak için. Ama kahramanımızı, yani beni, nelerin beklediğini ben de bilmiyordum. Hayat dertleri ve sorunları öyle teker teker vermeme gibi bir huya sahip olduğundan, bir anda önümde bir yumakla kala kalakaldım öylecene. Sanırsın bölüm sonu canavarına denk geldim oyunda ve 1 canın kalmış.

İşte öyle bir hafta yaşayınca, pazartesi keyifle toparlayıp bazı şanslılara (!) okuttuğum yazımı daha uygun bir zamandan paylaşmak üzere rafa kaldırdım ve cumartesi akşamını pazara bağlarken klavyenin başına oturup bir şeyler karalamaya başladım. Tedarikli oturdu,  yanımda ‘Siyah Etiket’ vardı. Yazacaklarımın sorumluluğunu kabul ediyorum, ama nereye varacağını bilmiyorum.

Bugün sabahtan beri aklımda basit olduğu kadar bir o kadar da karmaşık bir soru var; Ne zaman mutlu olmayı unuttuk?

Bu soruyu bir sosyolog edası ile cevaplamak gibi bir arzum yok, sonuçta bildiğin düz mühendisim. Ama bence’lerim ile birkaç kelam edebilirim herhalde.

Bu sefer öyle uzatmadan ve hikâye ile bağlamadan direkt sonuca geleceğim; bence sahip olduklarımıza şükretmediğimiz için mutsuz oluyoruz. Şükretmeyi kesinlikle kabullenme ve hiçbir hedef koymama gibi anlamayın lütfen. Sahip olduklarımızın değerini bilmiyoruz. Hayatımda oluşan mutsuz durumların yani beni mutsuz eden durumların çoğu o kadar basit konular ki, ama bizler o sırça fanuslarımızda bu sorunları o kadar büyütüyoruz ki anlatamam.

Dünyada şu an kaç insan acaba sıcak bir yatacak yer bulamıyor ya da yiyecek bir şeyler. Hayatlarımızı o kadar suni ihtiyaçlarla donatıyoruz ki bunların yokluğunda hemen mutsuz oluyor ve mutsuz ediyoruz çevremizdekileri. Oysa traji-komik olan az sonra neler olabileceğini bilmeden bunları yapıyoruz. Belki de “az sonra” olmayacak hayatımızda.

Dinlediğim bir Tedx konuşmasında çok güzel bir benzetme ile karşılaştım; ‘”sinirlendiğimiz ve üzüldüğümüzde aslında zamanımızı veriyoruz bir kübün içinden, harcıyoruz olaylara ve insanlara’” demişti. Ama sorunun zamanımızı verdiğimiz kübün derinliğini bilmememizdi.

Bu derinliğini bilmediğimiz ve çevremize dağıttığımız zaman kübünü burada böyle bırakıyorum, herkes üzerine düşünsün diye.

Şükretme üzerine başımdan geçen bir hikâye ile devam edeyim;

Yine kendimi kötü hissettiğim zamanların birinde tek başıma İngiltere’ye gidiyordum. Yolda sürekli “neden ben” sorusu kafamın içinde kız-kaçıran gibi dolaşıp duruyordu. İstanbul’dan Londra uçağına bindiğimde çevreme İngiltere Paralimpik Futbol takımı oyuncuları oturmuştu. Neşe içinde birbirleri ile konuşuyorlar ve çevrelerine neşe saçıyorlardı. Uçak havalandıktan sonra sağ yanımda oturan takma ayağını çıkardı. Solumdaki ise güneş gözlüğünü çıkarınca boş olan göz çukurunu gördüm. O an kafamı yukarı kaldırıp “anladım” der gibi kafamı sallamıştım. Bacağım yerinde idi ve çevremi görebiliyordum ama bunlara rağmen mutsuzdum. Günümüz kötü başlayabilir, ama kötü kelimesini çıkardığımız anda cümle günümüzün başladığını ifade eder ve büyük bir ihtimalle günü başlayan şanslı insanlardanızdır şu anda.

Eş, çocuk, anne-baba, arkadaş iş-özel fark etmez, hayatımızın her anında süreki fikir ayrılıklarına düşüyor ve sorunları büyütüyoruz. Sonra mı ne oluyor? Hepiniz biliyorsunuz.

Oysa sahip olduklarımızın değerini bilmiyoruz, bize empoze edilen “ask for more” yaklaşımı ile mutlu olamıyoruz hiçbir zaman. Alarak mutlu olmak istediğimizde de her zaman aldığımızdan daha iyisi olacağından bu geçici mutluluk sonrasında kendimizi yeniden hırpalamaya başlıyoruz.

Urugay’ın Efsane Cumhurbaşkanı Jose Pepe Mujica’nın bir konuşmasında şöyle diyor;

“Bana en fakir devlet başkanı diyorlar. Ben fakir değilim. En fakir olan, yaşamak için çok fazla şeye ihtiyacı olandır. Pahalı yaşam tarzını sürdürmek için sürekli daha fazlasına ihtiyacı olandır. Çok fazla mal varlığınız yoksa, onları devam ettirmek için bir köle gibi ömür boyu didinip durmak zorunda kalmazsınız.”

‘Her şey aynı’ beni çıldırtan bir durum saptamasıdır. Televizyonlarda bize empoze edilen yaşam tarzlarından dolayı her birimiz yaşamlarımızı onlarla karşılaştırarak mutsuz oluyoruz ya da sosyal medyada insanların paylaşımları üzerine kendimizi mutsuz ve demotive hissediyoruz.

Yıllar önce Rükneddin Hocamız bir dersi sonuna doğru şöyle bir saptama yapmıştı; Bir günde televizyona Doktor Ayşe, Mühendis Mehmet, Avukat Ahmet’i çıkarsalar ya hani ‘sıradan’ yaşayanları da toplumumuz görebilse.. Bunu söylediğinde yıl 1998, tam 22 yıl önce.

Ben ‘Bizimkiler’ dizisindeki Ali ile beraber büyüdüm o ilk âşık olduğunda bende olmuştum, o üniversite sınavına girerken bende girmiştim. Pazar günleri Bizimkiler dizisi ve Parliament Sineması ile daha da güzeldi.  O apartmanda ne yaşanıyorsa bizim çevremizde de o yaşanıyordu, ama şimdi televizyondaki dizilere bakın acaba hangisi sizi yansıtıyor. Hiçbir zaman ulaşamayacağınız hayatları size hedef olarak koyuyorlar sonra da niye mutsuzuz diye soruyoruz.

Mutsuzuz çünkü elimizdekilerin değerini bilmiyoruz ve muhtemelen kaybettiğimiz zaman daha iyi anlıyoruz elimizdekilerin değerini.

Yazıyı o muhteşem diyalog ile toparlayayım; Nazım Hikmet “Saman Sarısı” şiirinde Abidin Dino’ya soruyor mutluluğun resmini yapıp yapamacağını. Abidin Dino’da ona resimle değil, ama bir şiirle cevap veriyor. Nazım mutluluğun resmini isterken 1961 yazı ortasında Küba’nın resmini istiyor Abidin’den. Ben resim yapamam, şiirde yazamam ama yakın bir zamanda Küba’nın 2015 kışını anlatan bir gezi yazısı yazabilirim dilim döndüğünce.

İnternette Mutluluğun resmi diye aratırsanız yazının kapak resmini görürsünüz. Bu resmi Abidin Dino değil, Dianne Dengel yapmıştır. Kim yapmış olursa olsun ben bu resme her baktığımda mutlu ve huzurlu oluyorum.

Huzur demişken aslında bu hafta huzur üzerine bir yazı yazmıştım, huzurdan bahsetmiştim kendimce ama demek ki zamanı değilmiş henüz paylaşmanın.

Ne kadar sürç-ü lisan ettikse affola, haftaya görüşmek üzere, Eyvallah…

Read More

23 Şub Hiçbir yere ait olamamak…

Siz hiç bir yerlere ait olmadığınızı hissettiniz mi?
Ben hissediyorum bazen ya da ‘Nerede değilsem sanki orada daha mutlu olacakmışım’ gibi düşünüyorum. Yanlış anlaşılmasın her zaman değil bazen oluyor bu bana. O zamanlarda o kadar lanet ve meymenetsiz oluyorum ki anlatamam.

Amma da sıkıcı bir konu yazıyorsun diyeceksiniz ama merak etmeyin, yine mizah olacak bu sıkıcılık da bile. Bu konuyu berbere bağlayacağım. Nasıl komik geldi değil mi, ben ve berber…

Benim hiç daimi berberim olmadı babam gibi, hani telefonla arayıp şu saate geliyorum İsmail, her zamanki gibi üstlerden biraz al diyebileceğim. Tabi bunda saçım olmaması da etken ama inanın bana, benim saçım vardı eskiden.

Neden berberlere taktım şimdi anlatayım. Ben Kuşadası’nda doğdum ve İlkokul sonuna kadar Kuşadası’nda okudum. O dönemden hatırladığım Babamın ve Amcamın hala gitmekte olduğu berbere giderdim ben de, daha doğrusu götürülürdüm. Ben para vermezdim sonra babamdan alırlardı.

Hiç unutmuyorum okullar açılmadan önceki cumartesi günü yine berbere götürülüp saçlarım kestirildi. Pazar günleri berberler açık olmazdı ve cumartesi günleri o okul açılmadan önceki son günde oyundan bizi almalarına uyuz olurdum ama elden bir şey gelmezdi. Pazartesi okula gittiğimizde Rahmetli Ayşe Öğretmen erkeklerin saçlarının uzunluğu konusunda bir serzenişte (!) bulundu. Görev bilincindeki ben de, okul çıkışı babamların ofise gittim babamın beni berbere götürmesi için. Babam müsait değildi, ortağı Engin Amca ofisten birini yanıma vererek beni berbere gönderdi. Sonuç ne mi oldu? Ben saçlarımı 3 numara kestirip eve geldim. Balkondan 3 numara saçlarla geldiğimi gören annem “seni böyle eve almam” dedi ve bana bir bere attı. Hafızam beni yanıltmıyorsa saçım uzayana kadar annemin