Uzun zaman kusursuz olmak istedim.
Söylediğim her söz yerini bulsun, verdiğim her karar doğru olsun, başladığım her iş zihnimde canlandırdığım biçimde tamamlansın istedim. Yanlışlarımı sakladım, eksiklerimi düzeltmeye çalıştım, çatlaklarımı kimse görmesin diye üzerlerini örttüm. Herkesin karşısına pürüzsüz bir yüzeyle çıkarsam daha çok sevileceğime, daha fazla kabul göreceğime ve belki sonunda kendimi yeterli hissedeceğime inandım.

Fakat olmadı.

Kendimi sağlam göstermeye çalıştıkça içimde sessizce parçalandığımı çok sonra fark ettim. Her hatamı kişiliğime yöneltilmiş bir suçlama gibi görüyor, her başarısızlığı değerimden eksilen bir parça sanıyordum. Bir işi iyi yapamamışsam iyi biri değildim. Bir kararım yanlış çıkmışsa doğru düşünemeyen biriydim. Birinin hayatında arzu ettiğim yere sahip olamamışsam sevilmeye layık olmadığımı düşünüyordum.

Oysa insan, yaptığı hataların toplamı değildir.
Bunu bilmekle buna inanmak arasında uzun bir yol varmış. Ben o yolu, tökezleyerek öğrendim.

Belki de kusursuzluk arayışının en büyük kusuru buydu: Beni kendimden uzaklaştırması. Bana gelişmeyi değil, kendimi sürekli yargılamayı öğretmesi… Olduğum kişiyi tanımak yerine, olmam gerektiğine inandığım kişiyi oynamaya zorlaması…

Sonra Kintsugi’ye rastladım. Japonların kırılmış seramikleri çöpe atmak yerine çatlaklarını altınla birleştirdiği o zarif sanatı… Kırığın gizlenmediği, aksine görünür hâle getirildiği bir anlayış. Bir zamanlar parçalanmış olan şey, onarıldığında eski hâline dönmüyordu. Çünkü Kintsugi’nin amacı geçmişi geri almak değildi. Yaşanmış olanı silmeden, onunla birlikte yeni bir bütünlük kurmaktı.
Onarılan kap artık eskisi değildi; ama daha az değerli de değildi.
Belki daha eşsiz, daha anlamlı ve daha kıymetliydi. Çünkü üzerinde yalnızca ustasının elini değil, kendi hikâyesini de taşıyordu. Altın çizgiler, seramiğin başından geçenleri saklamıyor; sessizce anlatıyordu. “Evet, kırıldım,” diyordu. “Ama hikâyem burada bitmedi.”

Bu düşünce beni sarstı.
Çünkü ben hayatım boyunca kırıldığım yerleri yok etmeye çalışmıştım. Sanki hiç yaşanmamışlar gibi davranmış, geçmişimin izlerini silebilirsem daha değerli olacağıma inanmıştım. Başkalarının karşısına tamir edilmiş biri olarak değil, hiç kırılmamış biri gibi çıkmak istemiştim.

Oysa hiç kırılmamış görünmek ile gerçekten iyileşmek aynı şey değildi.

Barış Manço’nun Düriye şarkısındaki şu soru geldi aklıma:

    “Altın çöpe düşse değerin kaybeder mi?”

Ne kadar yalın ve ne kadar sarsıcı bir soru… Bir şey bulunduğu yer yüzünden özündeki değerini kaybeder mi? Üzerine çamur sıçradığında altın, altın olmaktan çıkar mı? Parlak görünen değersiz bir madde, yalnızca cilalandığı için gerçek altının yerini tutabilir mi?

Belki biz de bazen düştüğümüz yerlere bakarak değerimizi ölçüyoruz. Yaşadığımız yenilgileri, uğradığımız haksızlıkları, seçtiğimiz yanlış insanları ve veremediğimiz doğru kararları kendimize karşı delil olarak kullanıyoruz. Kendimizi hayatın bizi savurduğu yerde bulduğumuzda, oraya ait olduğumuzu sanıyoruz.

Oysa insanın düştüğü yer, onun değeri değildir.

Bir dönem kaybolmuş olmamız, yönümüzü sonsuza kadar yitirdiğimiz anlamına gelmez. Yanlış birine güvenmiş olmamız, sevgimizin değersiz olduğunu göstermez. Başarısız olduğumuz bir iş, yeteneksiz olduğumuzu kanıtlamaz. Kırılmış olmamız da artık işe yaramaz hâle geldiğimiz anlamına gelmez.

Kintsugi bana tam olarak bunu söylüyordu:

  “Kırılmış olman, değerini kaybettiğin anlamına gelmez.”

Belki de insanın ruhu da seramik gibidir. Düşer, çatlar, bazen birkaç parçaya ayrılır. Bir kayıp, bir hayal kırıklığı, yanlış verilmiş bir karar, tutulmamış bir söz ya da zamanında söylenememiş bir veda… Her biri üzerimizde bir iz bırakır. Kimi çatlaklar dışarıdan görünür, kimileri ise yalnızca biz elimizi kalbimizin üzerinde gezdirdiğimizde hissedilir.

Biz çoğu zaman bu izlerden utanırız.

İnsanların yalnızca pürüzsüz yüzeyimizi görmesini isteriz. Güçlü olduğumuzu göstermek için ağlamadığımızı, unuttuğumuzu kanıtlamak için hatırlamadığımızı, iyileştiğimizi göstermek için artık acımadığını söyleriz. Oysa bazı yaralar kapanırken bile sızlar. Bazı kırıklar birleşir ama izlerini korur.

Bu, iyileşmediğimiz anlamına gelmez.

Çünkü iyileşmek, geçmişin hiç yaşanmamış olması değildir. Hatırladığımızda artık kendimizi terk etmemektir. Aynı acıyla yeniden karşılaştığımızda, o günkü hâlimizin elinden tutabilmektir. Bir zamanlar sustuğumuz yerde bugün kendimizi duyabilmek; bir zamanlar kendimizi suçladığımız yerde şimdi anlayış gösterebilmektir.

Pürüzsüzlük her zaman bütünlük değildir.

Kusursuz görünmek uğruna sakladığımız her çatlak, bizi biraz daha kendimize yabancılaştırabilir. Çünkü gerçek benliğimiz yalnızca başarılarımızdan, doğru kararlarımızdan ve güçlü yanlarımızdan oluşmaz. Biz aynı zamanda tökezlediğimiz yollarız. Geç kaldığımız vedalar, yanlış anladığımız insanlar, yarım bıraktığımız cümleler ve yeniden ayağa kalkmayı öğrendiğimiz geceleriz.

Başımıza gelenler kadar, onların ardından kendimize nasıl davrandığımızız.

Kintsugi’de altın, kırığı ortadan kaldırmaz. Onu inkâr etmez, görünmez hâle getirmez. Kırığın çevresinden geçerek ona yeni bir anlam kazandırır. Yaşanmış olanı silmeden onarır. Parçaların arasını doldurur ama geçmişin üzerini boyamaz.

Sanırım insanın kendisiyle barışması da böyle bir şey.

Geçmişe dönüp hiçbir şey olmamış gibi yapmak değil; olanları kabul ederek parçalarını yeniden bir araya getirmek… Hatalarını savunmak değil, onlardan utanmadan sorumluluğunu taşımak… Yaralarını yüceltmek değil, onların içinden geçerken gösterdiğin cesareti küçümsememek…

Her çatlağın altınla dolması da gerekmiyor belki.

Bazı yaraların anlamını hemen bulamayabiliriz. Bazı acılar bizi daha güçlü kılmaz; sadece yorar. Her yaşananı güzel bir derse dönüştürmek zorunda değiliz. Bazen kırılmış olmak yalnızca kırılmış olmaktır. Fakat yine de parçalarımızı toplamaya, kendimize daha şefkatli davranmaya ve yeniden yaşamaya başlayabiliriz.

Altın belki de acının kendisi değildir.

Altın, acıdan sonra kendimize gösterdiğimiz merhamettir. Yeniden güvenmek için bulduğumuz cesarettir. Düştüğümüzde bizi ayağa kaldıran bir dostun eli, uzun bir gecenin ardından perde arasından sızan ışık, “Buradayım,” diyebilmektir. En karanlık zamanımızda bile kendimizden tamamen vazgeçmeyişimizdir.

Çünkü bazı çatlaklar bizi eksiltmez; ışığın içeri girebileceği yerler açar.

Bugün hâlâ daha iyisini yapmak istiyorum. Hâlâ özeniyor, emek veriyor, eksiklerimi gidermeye çalışıyorum. Bazen yine bir hatayı olduğundan büyük görüyor, küçük bir başarısızlığı içimde saatlerce taşıyorum. Kusursuzluk arzusu eski bir alışkanlık gibi kapımı çalmaya devam ediyor.

Fakat artık kusursuzluk ile gelişmenin aynı şey olmadığını biliyorum.

Gelişmek, kusurlarımızı inkâr etmek değil; onlarla ne yapacağımızı öğrenmektir. Kendimizi cezalandırmadan sorumluluk alabilmektir. “Yanlış yaptım,” diyebilmek ama bu cümlenin sonuna “Demek ki değersizim,” diye eklememektir.

Kusursuzluk ise çoğu zaman bize hiç kırılmamamız gerektiğini söyler.

Hiç düşmememizi, yanılmamamızı, kararsız kalmamamızı ister. Her zaman güçlü, güzel, başarılı ve hazır olmamızı bekler. Oysa yaşamak biraz da hazırlıksız yakalanmaktır. Planlarımızın bozulması, bildiklerimizin yetmemesi ve bazen elimizde kalan parçalarla yeni bir şey kurmak zorunda kalmaktır.

Yaşamak biraz da kırılmaktır.

Sevmek, risk almaktır. Güvenmek, incinme ihtimalini kabul etmektir. Denemek, başarısız olmayı göze almaktır. İnsan olmak, üzerinde zamanın ve hayatın izlerini taşımaktır.

Belki de bu yüzden kusursuzluk arayışı en büyük kusurumuz olabilir. Çünkü bizi olduğumuz hâlimizle değerli olmadığımıza inandırır. Önce bütün çatlaklarımızı kapatmamızı, bütün eksiklerimizi tamamlamamızı, bütün korkularımızı yenmemizi ister. Ancak ondan sonra sevilmeye, görülmeye ve yaşamaya layık olduğumuzu fısıldar.

Ama o “sonra” hiçbir zaman gelmez.

Çünkü insan tamamlandıkça yeni eksiklerini görür. Bir kusurunu düzelttiğinde başka bir kusuru karşısına çıkar. Kusursuzluk çizgisi, yaklaştığımızı düşündüğümüz anda biraz daha uzağa çekilir. Hayat da biz hazır olana kadar beklemez. Biz gelecekteki kusursuz hâlimize ulaşmaya çalışırken bugün, usulca ellerimizin arasından geçer.

Kintsugi ise tam tersini söyler:

  “Şimdi de değerlisin.”

Kırılmış, onarılmış, değişmiş hâlinle… Bazı parçaları eksik, bazı yerleri hâlâ hassas hâlinle… Kendini tam anlamıyla çözmemiş, zaman zaman aynı hatalara dönen ve yeniden başlamaktan yorulan hâlinle…

Şimdi de değerlisin.
Çünkü değer, dışarıdan sürülen parlak bir cila değildir. Başkalarının alkışıyla oluşmaz ve onların sessizliğiyle yok olmaz. Altını çöpe düşürmek onu değersizleştirmediği gibi, değersiz olanı parlatmak da ona gerçek bir kıymet kazandırmaz. Görünüş değişebilir; öz ise kendini eninde sonunda belli eder.

Belki mesele hiç çatlamamak değildir.
Belki mesele, her kırılıştan sonra kendimizi hangi maddeyle birleştirdiğimizdir. Utançla mı, inkârla mı, öfkeyle mi; yoksa anlayış, sabır ve merhametle mi?

Ben artık çatlaklarımı saklamak istemiyorum.
Onları altınla kaplayacak kadar sevebilir miyim, henüz bilmiyorum. Belki insanın kendini sevmesi de bir anda gerçekleşen büyük bir aydınlanma değil; her gün yeniden seçilen küçük bir sadakattir. Yorulduğunda dinlenmek, hata yaptığında kendine hakaret etmemek, geçmişteki hâline bugünkü aklınla zulmetmemek gibi…

En azından çatlaklarımın varlığını inkâr etmemeyi öğreniyorum.

Çünkü beni ben yapan şeyin yalnızca sağlam kalan yanlarım değil, dağıldıktan sonra yeniden bir araya getirdiğim parçalarım olduğunu artık görebiliyorum. Her kırılıştan sonra aynı kişi olmadım. Bazı yanlarımı kaybettim, bazı yanlarımı ilk kez buldum. Bazı insanlardan uzaklaştım, kendime biraz daha yaklaştım.

Bugün aynaya baktığımda kusursuz birini görmüyorum.
Ama yaşamış birini görüyorum.
Düşmüş, yanılmış, bazen kendine haksızlık etmiş; yine de parçalarını toplamaktan vazgeçmemiş birini… Çatlaklarının arasından hâlâ ışık geçen, hâlâ seven, hâlâ merak eden ve hâlâ yeniden başlayabilen birini…
Belki kusursuz değilim.
Ama tamamlanmak için kusursuz olmam gerekmediğini biliyorum.

Değerimin başıma gelenlerle azalmadığını, düştüğüm yerlerin kim olduğumu belirlemediğini ve her çatlağın saklanması gereken bir utanç olmadığını öğreniyorum. Kendimi eski hâlime döndürmeye çalışmak yerine, dönüştüğüm kişiyi tanımaya başlıyorum.

Ve bazen insanın kendine verebileceği en büyük armağan, bütün çatlaklarına rağmen hayatın sofrasında kalmaya devam etmektir.

Üzerindeki altın çizgilerle, anlatacak bir hikâyesi olduğunu bilerek…